Minister Jet Bussemaker (Onderwijs) waarschuwt dat de wensen van GroenLinks voor steun aan het leenstelsel voor studenten ten koste kunnen gaan van de investeringen in de kwaliteit van het onderwijs.

Dat zegt de minister in een interview met NU.nl.

"We zullen daar met elkaar verder over praten, maar ik zeg wel dat als je meer aan inkomensbescherming wil doen je minder geld overhoudt om te investeren in de kwaliteit van het onderwijs. Daar gaat het me om", aldus Bussemaker.

Het kabinet is voornemens om de basisbeurs af te schaffen en te vervangen door een leenstelsel, maar is voor steun in de Eerste Kamer afhankelijk van D66 en GroenLinks.

Bekijk het interview:

GroenLinks heeft eerder aangegeven dat dan wel de OV-studentenkaart behouden moet blijven, het collegegeld omlaag, de aanvullende beurs omhoog en er extra investeringen moeten komen in het onderwijs.

Bussemaker vindt echter dat de toegankelijkheid van het hoger onderwijs al voldoende geborgd is en wijst er op dat hbo'ers en universitaire studenten gemiddeld 1,5 tot 2 keer meer gaan verdienen dan anderen.

Het verder beschermen van lagere inkomens zorgt er volgens haar voor dat er minder geld beschikbaar komt om de kwaliteit van het hoger onderwijs te verhogen.

Ze roept D66 en GroenLinks om met voorstellen te komen over hoe de kwaliteit van het hoger onderwijs kan worden verbeterd.

Bent u niet bang dat het Malieveld straks weer vol staat met studenten?

"Vooralsnog niet, want ik denk dat we een goed wetsvoorstel hebben. Ik snap dat het voor studenten niet leuk is als je nu een basisbeurs hebt en straks moet gaan lenen, maar ik denk wel dat we goede reden om het toch te doen." 

"We willen namelijk kwaliteitsverbetering van het onderwijs. Dat is een van de belangrijke doelen achter het leenstelsel. We borgen dat studenten met ouders met lagere inkomens hun aanvullende beurs kunnen behouden."  

Maar de studenten zullen wel boos zijn. Voor de masterfase alleen al betekent het dat ze komende 20 jaar mogelijk 40 euro per maand meer moeten gaan betalen.

"Dat hangt er vanaf hoe lang je studeert en wat je verder nog aan inkomsten hebt. Maar het bedrag is volgens mij alleszins redelijk. Want studenten die een hbo of universitaire opleidingen hebben gedaan gaan 1,5 tot 2 keer meer verdienen dan mbo'ers." 

"En als ik kijk naar het rapport van het SCP naar de gedragseffecten dan zie ik dat er zeker bij havisten en vwo'ers geen enkele aarzeling is om toch te gaan studeren."

Ook niet als de bachelorfase er straks bij komt? Dan moeten ze misschien wel 100 euro extra per maand betalen.

"Daarom hoef je pas na twee jaar af te betalen, zodat je er aan kan wennen. En je betaalt afhankelijk van je inkomen."

Maar starters hebben het al zwaar deze periode. Ze gaan een huis kopen, hebben het zwaar op de arbeidsmarkt. Het zijn niet echt goede tijden om met zulke schulden te zitten.

"Het zijn lastige tijden voor jongeren, daarom is investeren in onderwijs ook zo belangrijk. Een studielening is een andere lening dan bijvoorbeeld een hypotheek. En je leent het van de staat met een gunstig rentetarief." 

"En we zorgen ervoor dat je de lening met sociale voorwaarden kan afbetalen. Het was 15 jaar, dat wordt 20 jaar. En je krijgt ook nog 5 jokerjaren. Bijvoorbeeld als je een kind krijgt of weer wil studeren. Dat creëert meer vrijheid voor maatwerk bij de afbetaling."

Maar u bent dus niet bang dat als ze deze bedragen horen alsnog afzien van hun studie.

"Nee, wat ik wel denk is dat aankomend studenten beter gaan nadenken of en wat ze gaan studeren. Want we zien nu dat 25 tot 30 procent van de studenten uitvalt, met name op het hbo. Dat is enorm hoog."

"Daarom hecht ik zeer aan de intakegesprekken die we gaan voeren. Zodat ze kennis kunnen maken met het studeren en kunnen proefstuderen. Dan heb je een veel betere startpositie."

"We komen ze wel al tegemoet. Zo kunnen studenten straks ook met terugwerkende kracht hun studiefinanciering krijgen. Dat betekent dat er toch zo'n 9500 studenten 600 euro per jaar op vooruit gaan."

U wilt het geld gaan herinvesteren in het onderwijs. Hoe precies?

"In de kwaliteitsverbetering van het onderwijs. Studenten die nu een basisbeurs krijgen zijn vaak ontevreden. Zij moeten profiteren want zij moeten immers gaan lenen." 

"Bijvoorbeeld door meer contact tussen docent en student, kleinere groepen, meer excellentieprogramma's. Daarnaast willen we een betere verbinding tussen onderwijs en onderzoek." 

"Maar ik wil daar wel met de betrokken partijen over praten, met name in de Kamer. Ik ben op zoek naar breed draagvlak dus de partijen die het wetsvoorstel willen steunen moeten ook hun wensen kunnen inbrengen."

Gaat u ervan uit dat u er met GroenLinks en D66 uit gaat kan komen?

"Ik ga ervan uit dat met alle partijen waarmee je constructief overleg voert, dat je die gesprekken niet zomaar voert. Het is ingewikkeld en het hangt van alle partijen af, maar als je geen enkel perspectief zou zien dan zou je niet met elkaar om de tafel zitten."

GroenLinks heeft wel een aantal eisen op tafel gelegd die geld kosten: behoud van de OV-studentenkaart, collegegeld omlaag, aanvullende beurs omhoog, meer geld in het onderwijs. Is dat haalbaar?

"We zullen daar met elkaar verder over praten, maar ik zeg wel dat als je meer aan inkomensbescherming wil doen dat je minder geld overhoudt om te investeren in de kwaliteit van het onderwijs. Daar gaat het me om." 

"Juist omdat we weten dat die studenten substantieel meer gaan verdienen dan hun leeftijdsgenoten die geen opleiding in het hoger onderwijs volgen. Dus dat luistert heel nauw."

Maar het is een politieke keuze om juist meer te investeren in het onderwijs?

"Iedereen zal beseffen dat het in tijden van crisis niet makkelijk is als je ook je overheidsfinanciën op orde wil brengen en daar bovenop nog eens veel geld voor onderwijs wil vrijspelen. Ik ben al blij dat onderwijs in het regeerakkoord ontzien is."