De invoering van het leenstelsel voor studenten wordt met een jaar uitgesteld. Dat heeft minister Jet Bussemaker (Onderwijs) besloten.

Het oorspronkelijke plan was om het leenstelsel per studiejaar 2014/2015 in te voeren. 

Het uitstel betreft de invoering van het leenstelsel in de bachelorfase van het hoger onderwijs. In de masterfase staat het leenstelsel nog wel gepland voor 2014.

"Daardoor ontstaat er meer tijd voor een zorgvuldige voorlichting over de stelselwijzigingen in de bachelor en is het mogelijk om middelbare scholieren beter te faciliteren in het maken van een bewuste studiekeuze", schrijft Bussemaker in een brief aan de Tweede Kamer.

Ze noemt het 'cruciaal' dat de aankomend studenten goed worden voorgelicht over de aanvullende beurs en de 'sociale' terugbetalingsvoorwaarden.

In het plan wordt de volledige studiefinanciering een lening, die na het behalen van het diploma naar draagkracht moet worden afgelost. De aanvullende beurs zou wel blijven bestaan.

Termijn

Bussemaker gaat in haar voorstel de terugbetaaltermijn van de lening aanpassen. In het oorspronkelijke plan kregen studenten hiervoor vijftien jaar de tijd. Dit wordt verlengd naar twintig jaar.

Van studenten die een 'specifieke meerjarige masteropleidingen met maatschappelijke relevantie in tekortsectoren' hebben gevolgd, wordt een deel van de schuld kwijtgescholden. Voor de zomer komt Bussemaker met een wetsvoorstel naar de Kamer.

Eerste Kamer

Het is echter nog maar de vraag of Bussemaker steun vindt voor haar plannen. Ze heeft een deel van de oppositie nodig voor steun in de Eerste Kamer.

Onder andere GroenLinks, een noodzakelijke partij voor Bussemaker, zegt met het uitstel geen stap dichterbij steun te zijn gekomen. "De kwaliteit en toegankelijkheid van het onderwijs wordt niet verbeterd", stelt Kamerlid Jesse Klaver. 

"GroenLinks wil dat de OV-jaarkaart blijft, de aanvullende beurs omhoog gaat, collegegelden lager worden en er meer geld beschikbaar wordt voor onderwijs."

Bezwaren

Bussemaker laat in een reactie aan NU.nl weten wel degelijk een stap in de richting van GroenLinks te hebben gezet. "Doordat we het leenstelsel gefaseerd invoeren nemen we bezwaren weg", stelt de minister. 

"Bovendien gaan we volgend jaar al investeren in de kwaliteit van het onderwijs. Weliswaar niet financieel, maar wel via studiekeuzegesprekken en een minimaal aantal lesuren. Dat is iets wat GroenLinks ook wil."

SCP-rapport

Bussemaker zegt verder zich gesteund te voelen door het vrijdag verschenen SCP-rapport over de effecten van het leenstelsel op de toegankelijkheid van het hoger onderwijs.

Volgens de minister laten deze cijfers 'een genuanceerd beeld' zien. Ze stelt dat in combinatie met de intensieve voorlichting de toegankelijkheid is geborgd en durft daarom 'met verve' het debat met de Tweede Kamer aan te gaan.

Omtrekkende beweging

Ook de andere potentiële steunpilaar in de Eerste Kamer, D66, reageert echter kritisch.

"De minister maakt een omtrekkende beweging door het leenstelsel in aparte fases in te voeren. Maar ik lees nergens waar het D66 echt om gaat: een forse extra investering in onderwijs en innovatie, naast de opbrengst van het leenstelsel", aldus Kamerlid Paul van Meenen.

De minister zegt nog in overleg te zijn met vervoerders om te komen tot een alternatief voor het schrappen van de OV-studentenkaart.

Randvoorwaarden 

De voorzitter van het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO), Thijs van Reekum, wil dat Bussemaker ook zorgt voor uitstel in de masterfase. Volgens hem moet er eerst gezorgd worden voor een 'degelijk leenstelsel met sociale randvoorwaarden'.

Zo wil hij onder meer dat de OV-studentenkaart behouden blijft. Het kabinet is voornemens deze om te zetten in een kortingskaart.

Mbo

Ook Kai Heijneman (voorzitter Landelijke Studenten Vakbond) is teleurgesteld. Volgens hem neemt Bussemaker met het jaar uitstel geenszins de bezwaren van de studenten weg.

Uit het SCP-onderzoek zou volgens hem blijken dat 1 op de 5 mbo'ers afziet van studeren door het leenstelsel. Volgens de minister is dit verklaarbaar, omdat zij al een startkwalificatie op zak hebben.

CDA-Kamerlid Michel Rog: "Na alle eerdere onderzoeken laat ook het SCP onderzoek zien dat het juist de meest kwetsbare potentiële studenten zijn die bang zijn zich in de schulden te storten."

Afstel

SP-Kamerlid Jasper van Dijk reageert verheugd op het uitstel. Hij hoopt dat van uitstel afstel komt, net als gebeurde met de langstudeerboete in het vorige kabinet.

Van Dijk heeft inmiddels een debat aangevraagd over de aanpassingen in het voorstel. Ook de ChristenUnie wil snel een debat, zo laat Kamerlid Carola Schouten weten.

"Het is ongelofelijk dat de onzekerheid voor studenten en aankomend studenten blijft voortduren", aldus Schouten.