Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken erkent de zorgen die gemeenten hebben over bezuinigingen en herindeling. Dat zei hij woensdag op het VNG-congres in Zwolle.

''We staan aan de vooravond van de grootste verandering van het binnenlands bestuur in lange tijd'', aldus Plasterk.

Gemeenten krijgen meer taken door decentralisatie door het Rijk. ''Het gewicht van de lokale democratie zal toenemen.'' Volgens Plasterk zijn de komende gemeenteraadsverkiezingen mede hierom van groter belang.

VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma hekelde in haar jaarrede de honderden miljoenen bezuinigingen die gestapeld worden.

Lichtpuntje

Plasterk wil graag samen met de VNG tot oplossingen komen. De minister noemde ook een lichtpuntje: voor 2014 is er een positieve raming van 1 miljard euro op het Gemeentefonds.

Volgens Plasterk groeit de kans dat burgers voor bepaalde taken in de ene gemeente beter uit zijn dan in de andere. ''Dat is het gevolg van lokale democratie. Dat moeten we accepteren.''

Bekijk een deel van de toespraak van minister Plasterk:

Meer taken 

Dat gemeenten vanaf 2015 meer taken krijgen, is volgens minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken niet alleen het gevolg het bezuinigingsbeleid van het kabinet.

''Zelfs als we in 2014 geen tekort, maar een overschot van 3 procent zouden hebben, dan nog zou ik er voor zijn om werk, zorg en jeugdzorg te decentraliseren," zei hij op het congres.

Volgens de vicepremier is het een goede zaak dat gemeenten als eerste bestuurslaag verantwoordelijk worden voor ondersteuning en het aan werk helpen van burgers. ''Ik weet uit eigen ervaring dat je in de gemeente dichter bij de burger staat en daardoor ook beter in staat bent het gewenste maatwerk te leveren'', zei Asscher, tot vorig jaar wethouder in Amsterdam.

Belemmerd

Volgens Jorritsma worden gemeenten die vanwege forse bezuinigingen willen vernieuwen, belemmerd door ''betutteling en regelzucht'' uit Den Haag.

De VNG legde eerder deze week al een eisenpakket op tafel, waarmee de gemeenten proberen vooral de regie weer naar zich toe te trekken.

Het Gemeentefonds werd al gekort met 350 miljoen euro. Een nieuwe korting met 200 miljoen euro lijkt aanstaande. Ook op andere terreinen krijgen de regionale overheden honderden miljoenen euro's minder. Gemeenten moeten daardoor anders en goedkoper gaan werken, maar stuiten op nieuwe regels.

''Zoals de verplichting om opnieuw een ellenlange intake te houden als een bijstandsgerechtigde na een maand betaald werk opnieuw een uitkering moet aanvragen. Regelgeving die zowel de burger als de gemeente bijna meer kost aan ergernis en tijd, dan het opbrengt aan arbeid'', zei Jorritsma.

Voorwaarden

De leden van de VNG stemden op het congres in ruime meerderheid (97 procent) voor de 13 voorwaarden uit het pakket. Pas als het kabinet daaraan voldoet wil de vereniging overleggen over uitvoering van het zorg- en sociaal akkoord.

Een van de voorwaarden is dat een aangekondigde korting van 89 miljoen euro op het gemeentefonds voor huishoudelijke hulp wordt geschrapt. Ook willen de gemeenten dat er één regeling komt voor de 'onderkant van de arbeidsmarkt'.

Commissievoorzitter Jan Hamming was helder over de 13 voorwaarden. ''Er moet voldoende budget zijn en genoeg beleidsvrijheid zonder nieuwe regeltjes uit Den Haag. Het kabinet moet ingaan op deze condities. Pas dan gaan we praten.''