De Tweede Kamer gaat een parlementaire enquête houden naar de problemen met de Fyra-hogesnelheidstrein.

D66 en CDA wilden dit al langer, maar dinsdag schaarden ook PvdA en VVD zich achter dit voorstel.

Deze Kamermeerderheid wil weten hoe het zover heeft kunnen komen dat treinen met zoveel technische problemen zijn aangeschaft bij de Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda.

''Een parlementaire enquête is het zwaarste instrument dat de Tweede Kamer heeft. Maar dat is hier op zijn plaats'', aldus D66-Kamerlid Stientje van Veldhoven.

Debat

De Kamer debatteert pas over twee weken over de Fyra. Eerder klonk nog de roep om een snel debat, maar nu kiezen de partijen er toch voor nog even af te wachten tot er meer informatie beschikbaar is.

Op dinsdag 18 juni wordt nog een rondetafelgesprek gehouden tussen deskundigen en Kamerleden. Daarna zal zo snel mogelijk een debat worden ingepland.

Daarbij zullen staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu) en minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) aanwezig zijn. Het ministerie van Financiën is enig aandeelhouder van de NS.

Strenger

Minister Dijsselbloem gaat zich als aandeelhouder bovendien een stuk strenger opstellen naar de directie van de NS, zo maakte hij duidelijk in zijn wekelijks gesprek bij RTLZ.

De minister sprak over het gesprek dat hij maandagmiddag had met NS-topman Bert Meerstadt. Dijsselbloem zei dat hij niet meer ''achteraf'' van belangrijke beslissing van de NS wil horen. ''Die volgorde draaien we om. De aandeelhouder moet veel vroeger door de NS geconsulteerd worden en ik ga er zelf op letten dat dat gebeurt.''

Eigen onderzoek

De coalitiepartijen vinden daarnaast een eigen onderzoek op zijn plaats. "Het Fyra-dossier loopt al meer dan 10 jaar. Het gaat om veel geld en is zowel technisch als  juridisch bijzonder complex", aldus Kamerlid Duco Hoogland (PvdA). 

VVD-Kamerlid Betty de Boer: "Dat het nu fout gaat met de Fyra is terug te voeren op besluiten uit het verleden. Er is veel onduidelijkheid. Een parlementaire enquête is daarom gerechtvaardigd."

Nu een meerderheid een enquête wil, moet deze ook snel beginnen, vindt CDA-Kamerlid Sander de Rouwe. ''Dit proces moet snel van start. Niemand zit te wachten op een jarenlang onderzoek. Zeker de reiziger niet.''

Bekijk de reactie van Betty de Boer:

Juridische onderbouwing

De NS besloot maandag niet verder te gaan met de Fyra, omdat de treinen onvoldoende betrouwbaar zouden zijn. Staatssecretaris Mansveld noemt het besluit van de NS verstandig, maar wacht nog wel op de juridische onderbouwing voordat ze met de beslissing akkoord kan gaan.

Mansveld liet dinsdag weten dat de onderzoeken naar de Fyra voor het einde van de week naar de Tweede Kamer worden verzonden. Bovendien zal het kabinet voor zaterdag reageren op de situatie.

De NS presenteert komende vrijdag een tijdelijke oplossing voor de problemen rond de hogesnelheidslijn aan de staatssecretaris. Afhankelijk van haar reactie zal daarna de Tweede Kamer worden geïnformeerd. 

De Fyra V250 had Amsterdam en Brussel met elkaar moeten verbinden. De trein ging begin december rijden, maar werd al snel uit de dienstregeling gehaald wegens technische problemen.

NMBS

Voor het weekeinde trok de Belgische spoorwegmaatschappij NMBS de stekker al uit het project. Mansveld voelt zich niet voor het blok gezet door NMBS en zei zelf niet overvallen te zijn door het Belgische besluit. "Maar ik kan me voorstellen dat het voor andere partijen wel als een verrassing kwam."

De Belgische justitie buigt zich over mogelijke onregelmatigheden bij de aanbestedingsprocedure voor de Fyra-treinen. Dat meldden Vlaamse media dinsdagmiddag.

De top van de Belgische spoorwegmaatschappij NMBS liet de afgelopen maanden een onderzoek uitvoeren naar de aanbestedingsprocedure. Wat het resultaat van het onderzoek door advieskantoor Ernst & Young is, is niet openbaar gemaakt.

Parket

De NMBS overhandigde het hele aankoopdossier aan het parket in Brussel. Volgens de krant De Tijd gebeurde dat omdat de wet bepaalt dat een overheid, een overheidsinstantie of een ambtenaar melding moet maken van elke misdaad of wanbedrijf waarvan die op de hoogte is.

De opdracht voor het onderzoek kwam van NMBS-topman Marc Descheemaecker. Hij handelde op eigen initiatief en zou zijn directiecomité niet op de hoogte hebben gebracht.

Descheemaecker benadrukte onlangs dat hij steeds tegen de aankoop is geweest. De NMBS trok vrijdag de stekker uit de Fyra wegens de technische problemen.

Lees ook: Veolia 'zeer geïnteresseerd' in exploitatie HSL