Linkse geweten Pronk keert PvdA rug toe

Decennia lang was hij het linkse geweten van de PvdA. Dinsdag keerde hij de partij de rug toe. Na lang aarzelen en worstelen, zoals dat bij hem past.

''Ik ben en blijf sociaaldemocraat. Juist daarom voel ik mij niet langer huis in de PvdA. De partij heeft zich steeds verder van de beginselen van de sociaaldemocratie verwijderd'', schreef Jan Pronk in de brief aan het partijbestuur waarin hij zijn vertrek aankondigde.

Het besluit komt niet helemaal uit de lucht vallen. Al eerder trok Pronk aan de bel omdat de opstelling van de partij hem niet beviel. Al in 2007 signaleerde hij dat het de PvdA ontbrak aan een duidelijke, linkse koers en dat de partij te vaak 'draaide'.

Pronk wilde toen partijvoorzitter worden om die koers te kunnen bijstellen, maar hij legde het af tegen Lilianne Ploumen, tegenwoordig minister van Ontwikkelingssamenwerking en daarmee in zekere zin zijn opvolgster.

Lijnrecht

Pronk stond geregeld lijnrecht tegenover de partijtop, want als het erop aankwam liet hij zich de mond niet snoeren. Bijvoorbeeld in 2002 bij het verschijnen van een NIOD-rapport over het drama in Srebrenica.

Al voor het verschijnen daarvan had Pronk gezegd dat de politiek had gefaald. Zijn geweten trok het niet langer. Dat toenmalig premier Wim Kok hem naar aanleiding van zijn vroegtijdige uitspraak een uitbrander gaf, kon Pronk niet deren.

Ontwikkelingssamenwerking

Wie aan Pronk denkt, denkt aan ontwikkelingssamenwerking. Twaalf jaar zwaaide de 'minister van beroep', zoals Kok hem noemde, er de scepter.

Eerst in het kabinet-Den Uyl (1973-1977), daarna in Lubbers III (1989-1994) en Kok I (1994-1998). In Paars-2 hoefde Pronk die post niet meer. De ambities van dat kabinet waren volgens hem op dat terrein te beperkt. Groot was de verbazing toen Pronk terugkeerde als minister van VROM.

Verenigde Naties

In de praktijk werd meer dan eens duidelijk dat Pronks hart ergens anders lag. Verscheidene keren was Pronk kansrijk voor een positie bij de Verenigde Naties en daar maakte hij geen geheim van.

In 2001 werd de PvdA-bewindsman uiteindelijk, naast zijn ministerschap, benoemd tot de speciaal gezant bij de VN voor duurzame ontwikkeling. Onder zijn leiding sloten de Verenigde Naties onder meer een akkoord over de bescherming van het klimaat.

Lees meer over:
Tip de redactie