Premier Mark Rutte is tevreden over de benoeming van Laura van Geest tot directeur van het Centraal Planbureau (CPB).

''Ik heb tot woedend worden toe met haar samengewerkt, zo onafhankelijk is die vrouw", zei Rutte vrijdag tijdens zijn wekelijkse persconferentie.

Hij reageerde daarmee op kritiek van vooraanstaande hoogleraren. Zij denken dat de onafhankelijkheid van het CPB in gevaar komt door de benoeming van Van Geest. 

Minister van Financiën Dijsselbloem zegt dat Van Geest "buitengewoon onafhankelijk" is. "Van Geest is een hele goede keuze, ze is een ontzettend scherpe en eigenzinnige econome." 

Ook minister Henk Kamp van Economische Zaken is positief over de benoeming. Hij noemt Van Geest zeer gekwalificeerd en gezaghebbend.

Ambtenaar

Het feit dat ze ambtenaar is, is volgens hem geen reden om haar niet te benoemen. ''Het zou vreemd zijn als ambtenaren niet aanmerking komen omdat ze ambtenaar zijn'', lichtte hij toe.

Het CPB doet economische voorspellingen en analyses, al dan niet in opdracht van de politiek. Het planbureau controleert het begrotingsbeleid van de regering. 

Onafhankelijkheid in gevaar

Meerdere economen laten aan NU.nl weten dat ze verwachten dat het CPB zich minder kritisch en onafhankelijk op zal stellen over het te voeren begrotingsbeleid. 

Hoogleraar Financiële Economie Sylvester Eijffinger wijst erop dat Laura van Geest niet is gepromoveerd. Zij zou daardoor "geen wetenschappelijke statuur zoals haar voorgangers" hebben.

Eijffinger vindt dat die wetenschappelijke statuur nodig is om een onafhankelijke adviseur van het kabinet te kunnen zijn.

Verbijsterd

Bas Jacobs, bijzonder hoogleraar Openbare Financiën, zegt “verbijsterd” te zijn door de keuze voor Van Geest.

"Regering Rutte-Asscher geeft aan lak te hebben aan de economische wetenschap. De regering verkiest ambtelijke loyaliteit boven de onafhankelijkheid van het CPB", zegt hij.

Jacobs verwacht dat er straks vanuit het CPB geen discussie meer over het begrotingsbeleid wordt gevoerd. "Maar dat is kennelijk precies wat regering Rutte-Asscher nu wil: 7 jaar lang verlost zijn van een lastig CPB."

Economische modellen

“Van Geest heeft geen enkele wetenschappelijke achtergrond. Ze kan de CPB-modellen vrijwel zeker niet doorgronden. Laat staan dat ze verstand heeft van moderne economische onderzoeksmethoden- en technieken”, benadrukt Jacobs. 

Ook Harrie Verbon, hoogleraar Openbare Financiën, is bang dat Van Geest de mogelijkheden van economische modellen misschien verkeerd interpreteert, omdat ze er nooit mee gewerkt heeft. Hij denkt dat ze de waarde van doorgerekende verkiezingsprogramma's zal overschatten.

Hij verwacht dat ze zich als voormalig topambtenaar van Financiën te veel zou kunnen laten leiden door het standpunt van het ministerie.

Kritisch

Ewald Engelen, hoogleraar Financiële Geografie, is ook kritisch over de benoeming van Van Geest. Hij voorspelt dat het CPB straks minder snel een afwijkend standpunt inneemt. 

"De enige die nog tegengas gaf tegen het begrotingsfundamentalisme van het ministerie van Financiën, was het CPB onder leiding van Coen Teulings. Ik ben bang dat dat nu voorbij is."

Manoeuvreren

De Tilburgse hoogleraar Bankwezen en Financiering Harald Benink is daar iets milder over. Hij denkt dat het ook een voordeel kan zijn dat Van Geest dichter op de politiek zit dan haar voorganger.

Omdat zij minder een buitenstaander is, geniet ze politiek vertrouwen en heeft zij wellicht meer ruimte om te manoeuvreren.

Volgens Benink past haar aanstelling in een trend van andere recente benoemingen. Zo waren DNB-president Klaas Knot en AFM-bestuursvoorzitter Ronald Gerritse eerder topambtenaar bij het Ministerie van Financiën.

En ook Chris Buijink, de nieuwe voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, was een belangrijke amtenaar bij Economische Zaken.

Competente ambtenaar

Volgens Sylvester Eijffinger is Van Geest wel een competente ambtenaar. Hij is niet verrast dat zij is gekozen, omdat ''de afgelopen maanden duidelijk is geworden dat de wetenschappelijke zwaargewichten geen kandidaat waren en niet zouden solliciteren naar die positie''.

Harry van Dalen, hoogleraar Macro-Economie, laat weten dat Van Geest bij ambtenaren als "degelijk en goed" bekend staat. "Voor academische economen zal haar naam geen belletjes doen rinkelen", zegt Van Dalen.

Ook Harrie Verbon bevestigt dat ze binnen de ambtenarij als een "toptalent" bekend staat.

Veelzeggende keuze

Van Dalen noemt de benoeming een "veelzeggende keuze" die meer over de politiek dan over Van Geest zegt. De hoogleraar denkt dat de politiek een voorkeur heeft voor "een ambtenaar die dezelfde 'taal' spreekt". Volgens Van Dalen is er minder behoefte aan eigenwijsheid.  

Hij is dan ook benieuwd hoe zij zich als ambtenaar gaat redden tussen het eigenwijze CPB-personeel met wetenschappelijke ambities. 

"Ze is volgens mij niet iemand van de grote ideeën en liefde voor de wetenschap, zoals Coen Teulings tentoon spreidde, maar zal ongetwijfeld alle dossiers van binnen en buiten kennen." 

Verbon laat weten dat hij het wel "verfrissend" vindt dat er dit keer een vrouw bij het CPB aan het roer komt.

Ministerie van Financiën

Van Geest was tot nu toe directeur-generaal Rijksbegroting op het ministerie van Financiën. De 51-jarige Van Geest is de eerste vrouw die de functie gaat bekleden. 

Van Geest studeerde Algemene Economie aan de Erasmusuniversiteit in Rotterdam. In haar werkende leven was ze onder meer thesaurier-generaal en directeur algemene financiële economische politiek bij het ministerie van Financiën.

Sinds 2008 is Van Geest directeur-generaal Rijksbegroting bij datzelfde ministerie.

Daarnaast is ze onbezoldigd lid van het algemeen bestuur van de stichting BOOR (Bestuur Openbaar Onderwijs Rotterdam) en bestuurslid van de Koninklijke vereniging voor Staathuishoudkunde.