Het wordt volgens JS-voorzitter Toon Geenen tijd dat PvdA-leider Diederik Samsom de beloftes van het regeerakkoord gaat waarmaken: sociaal en eerlijk uit de crisis en herstel van vertrouwen in de politiek. 

De voorzitter van de Jonge Socialisten, de jongerentak van de PvdA, vond de samenwerking met de VVD een half jaar geleden acceptabel op die voorwaarden, maar hij ziet er nog te weinig van terug. 

Hoe bevalt het eerste half jaar samenwerken met de VVD?

"Eigenlijk ben ik negatiever geworden. De twee beloftes die mij overtuigden zie ik niet terug en ik maak me zorgen of ze gerealiseerd gaan worden. De werkloosheid loopt steeds verder op, het consumentenvertrouwen is een van de laagste in Europa."

"De reactie van het kabinet hierop is: meer bezuinigen. Gelukkig kwam er als godsgeschenk nog een sociaal akkoord, want anders was het helemaal mis geweest."

Wat zou de PvdA anders moeten doen?

"Ik zie de uitgangspunten niet terug in het beleid. Bijvoorbeeld als je kijkt naar het oplossen van de crisis. We willen echt af van die 3-procentsnorm."

Dus niet volgend jaar alsnog bezuinigen als die norm niet gehaald wordt?

"Inderdaad. Sinds het sociaal akkoord zegt het kabinet: we bezuinigen niet om de economie de ruimte te geven om te groeien. Als er vervolgens in augustus onvoldoende groei is, stelt het kabinet dat verdere bezuinigingen noodzakelijk zijn."

"Dat is een onzinredenering, want waarom is het dan nu juist goed om niet te bezuinigen en de economie de ruimte te geven? Wij vinden dat bezuinigingen zorgen voor economische krimp en meer werkloosheid." 

"Anderen zeggen dat je daarmee de schuld doorschuift naar toekomstige generaties, maar juist jongeren willen liever nu een baan en een huis dan wat minder staatsschuld over twintig jaar."

"We moeten meer tegenwicht bieden aan de VVD die dit als belangrijk thema heeft bestempeld. De manier waarop er over de oplossing uit de crisis gedacht wordt, moet echt anders. Onbegrijpelijk dat een fictief cijfer belangrijker wordt gemaakt dan de werkloosheid."

Maar hoe moet het dan anders?

"We moeten terug naar Keynesiaanse model, waarbij het prima is als de overheid geld investeert in de economie. Bijvoorbeeld via de centrale banken, of: ophouden met bezuinigen." 

"Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, LB) moet zich daar als voorzitter van de Eurogroep hard voor maken in Europa."

Vorig jaar was Samsom nog helder: geen sprintje naar de 3 procent.

"Het verhaal van de PvdA is nu onduidelijk. Samsom kreeg hoongelach op de Ledenraad toen hij het standpunt van de PvdA over de 3 procent-grens toelichtte. Hij gaf aan dat de PvdA 'soms wel en soms niet' voor de 3 procent-grens was. Er moet een beter verhaal komen."

Wat draagt volgens jou niet bij aan herstel van vertrouwen in de politiek?

"De vage compromissen. Er was beloofd dat ze positief zouden uitruilen, maar omdat er allerlei akkoorden met de oppositie moeten worden gesloten zie ik toch compromissen die vaak onduidelijker zijn dan het oorspronkelijke idee."

Welk akkoord is hierdoor slechter?

"Het woonakkoord. Dat is zo onduidelijk dat het niet in een paar zinnen is uit te leggen. Bij de inkomensafhankelijke huurverhoging zit nu een enorme willekeur in wie wel of niet een huurverhoging krijgt."

Bij de start van het kabinet was toch al bekend dat wisselende meerderheden gezocht moesten worden?

"Er werd steeds gezegd dat het wel goed zou komen. Wij simpele PvdA-leden gaan er vanuit dat daarover is nagedacht. Wij gingen er vanuit dat het akkoord grosso modo werd uitgevoerd."

"Nu moet er bijvoorbeeld een gevangenis worden opengehouden, om via de SGP een voorstel aan een meerderheid te helpen. Dat willen we niet."

Jullie staan bekend als kritisch volger van de PvdA. Samsom is nu ruim een jaar politiek leider. Hoe doet hij het?

"Ik vind het knap hoe hij PvdA afgelopen jaar heeft geleid. Ik vind hem nog steeds een aansprekend politicus, de beste politiek leider van Nederland." 

"Hij moet wel in zijn rol als fractievoorzitter vaker de confrontatie met het kabinet zoeken. Hij zit niet voor niks in de Tweede Kamer. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra doet dat beter."

Wanneer heb je dat gemist?

"Ik heb het idee dat Samsom vooral de VVD helpt als zij weer in de knoop zitten. In plaats daarvan zou hij meer toenadering tot de SP moeten zoeken, die staan ideologisch dichterbij dan de VVD."

"En ik vond het typerend dat hij vorige maand pleitte voor een oranje-akkoord. Dat is iets wat de premier moet doen. Samsom moet pleiten voor een rood-akkoord. Hij moet vertellen wat de PvdA belangrijk vindt."

Jullie ondersteunen een oproep om de strafbaarstelling van illegaliteit uit het regeerakkoord te halen. Die afspraak heeft het PvdA-congres eerder goedgekeurd.

"Het regeerakkoord bestaat niet meer. Het zorgakkoord is de vijfde aanpassing. Het strafbaar maken van illegaliteit is een zwaar principieel punt voor de PvdA en geen heet hangijzer voor de VVD. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald."