De Eerste Kamer heeft geen toegevoegde waarde als deze steeds het werk van de Tweede Kamer ondermijnt. Dat zegt VVD-fractieleider Halbe Zijlstra vrijdag in De Telegraaf.

Hij stelt in de krant dat de Senaat beter kan worden afgeschaft als deze om politieke redenen het kabinet dwarsboomt.

De Eerste Kamer hoort wetsvoorstellen te controleren op kwaliteit. De politieke functie van de Senaat is veel kleiner dan die van de Tweede Kamer.

Maar omdat de coalitie van VVD en PvdA in de Eerste Kamer geen meerderheid heeft, dreigt de rol van de Senaat steeds politieker te worden. ''Ik ga er nog steeds van uit dat de Senaat gewoon zijn authentieke rol oppakt. Als dat niet zo is, creëert men een onbestuurbare situatie'', vindt Zijlstra.

Opdoeken

Als de Eerste Kamer de taken té politiek gaat uitoefenen, kan de Senaat beter worden opgedoekt. ''Ja, in die situatie'', zegt Zijlstra in de krant.

''Want dan moet je voor een meerderheid van 38 zetels in de Eerste Kamer een coalitie vormen van ongeveer honderd zetels in de Tweede Kamer. En als je dat hebt, zijn er over twee jaar provinciale verkiezingen, treedt er vervolgens een nieuwe Senaat aan en moet je weer gaan schuiven.'' Dat is volgens de VVD'er niet werkbaar.

Overbodig

Senaatsvoorzitter Fred de Graaf (VVD) vindt dat Zijlstra gelijk heeft. "Als de Eerste Kamer voor Tweede Kamer gaat spelen, kunnen we de Senaat inderdaad beter opheffen. Het is alleen nu niet aan de orde."

''Het is wat ik mijn collega's hier in de Eerste Kamer ook altijd voorhoud. Als we hetzelfde gaan doen als de Tweede Kamer, begint de hele discussie over het bestaansrecht van de Eerste Kamer weer volop en dat moeten we niet willen. We moeten onze eigen rol blijven spelen zoals we die tot op de dag van vandaag spelen en ook gespeeld hebben. Alle speculaties in de media en de politiek ten spijt, blijf ik volhouden dat we in de Eerste Kamer datgene doen wat we geacht worden te doen.''

Als recent voorbeeld geeft De Graaf het stemmen door de SP over de toetreding tot de EU van Kroatië. ''De SP in de Eerste Kamer stemde dinsdag voor, terwijl de partij in de Tweede Kamer nadrukkelijk tegen had gestemd.'' Daaruit blijkt volgens De Graaf dat alle fracties in de Eerste Kamer nog altijd hun eigen afweging maken en ''zich niet laten beïnvloeden door wat er in de Tweede Kamer wordt bekokstoofd.''

Oppositie

Oppositiepartijen in de Eerste Kamer zijn niet gecharmeerd van de waarschuwing van Zijlstra. ''Dit is onnodig aanscherpend'', aldus D66-fractieleider Roger van Boxtel. En SP-fractieleider Tiny Kox: ''Een kat in het nauw maakt rare sprongen.''

Volgens Van Boxtel doen de Eerste en Tweede Kamerleden ''allemaal gewoon hun werk''. Hij noemt de uitspraken van Zijlstra onverwacht en stelt dat deze ''tot nog toe nergens op zijn gebaseerd''.

Kox sluit zich daarbij aan. Hij vindt Zijlstra een slechte verliezer, die met een goedkope oplossing komt. ''Dit is staatsrecht volgens Halbe Zijlstra en dat is gelukkig nooit de leer geworden, want dat is nogal dom.''

Paniek

Fractievoorzitter van de ChristenUnie, Roel Kuiper, twitterde in reactie op Zijlstra dat de paniek compleet is bij de VVD. Volgens GroenLinks-leider Tof Thissen is het allemaal ''te gek voor woorden''. ''Alsof de Eerste Kamer erop uit is om het kabinet te dwarsbomen. Niets is minder waar.'' Hij benadrukt dat ook de Eerste Kamer altijd een politieke afweging maakt.

Ook Marleen Barth van coalitiegenoot PvdA leek niet echt blij met de woorden van Zijlstra. ''Het lijkt me verstandig dat beide Kamers elkaars staatsrechtelijke positie respecteren'', zei ze. Barth benadrukte verder dat het goed is als de politiek zo eendrachtig mogelijk samenwerkt.

''Nederland heeft er behoefte aan dat de politiek de handen ineen slaat. Dat zie je aan de steun voor het sociaal akkoord. Mensen willen geen politici zien die rollebollend over straat gaan.''

Coalitie

De coalitie van VVD en PvdA heeft wel een meerderheid in de Tweede Kamer, maar niet in de Eerste. Daardoor heeft het kabinet altijd steun nodig van de oppositie om een wet te kunnen doorvoeren. Overigens is het nog niet zo makkelijk om de Eerste Kamer af te schaffen, daarvoor moet de grondwet worden gewijzigd.