'Akkoord leek op dag dat kind werd geboren'

Het sociaal akkoord was op dit moment hoognodig om de kloof tussen de mensen die een forse rekening dreigden te betalen door het regeerakkoord en diegenen die daar maar weinig van merkten, niet te vergroten.

Zo kijkt CNV-voorzitter Jaap Smit vooral tegen het donderdagavond gesloten sociaal akkoord aan, zo blijkt in een interview met NU.nl.

Het historische aan het akkoord lag hem vooral in het feit dat de sociale partners eindelijk weer allemaal hun handtekening eronder zetten, maar nog niet alle noodzakelijke hervormingen zijn in het akkoord opgenomen.  En ook: "het is geen juichakkoord waarin we zeggen; kijk ons er nou eens overal op vooruit gaan."

Donderdagavond werd er een sociaal akkoord gesloten, terwijl een week daarvoor na overleg hier in het CNV nog werd geroepen dat dit eerder een kwestie van weken dan van dagen zou zijn. Hoe kon het toch zo snel gaan?

"Het hele proces deed me denken aan de dag dat mijn eerste kind werd geboren. Die kwam drie weken te vroeg.  Ik dacht dat het nog wel even zou duren en ineens wordt je dan gebeld met de boodschap: je moet NU komen."

"Dat soort dingen over 'het duurt nog weken' worden ook gezegd om tijd te krijgen en iedereen, ook in de politiek, een beetje rustig te houden. Op een gegeven moment werd me wel duidelijk dit het dichtbij kwam. Maar toen ik donderdagochtend  wakker werd en de krant las, waarin een aantal afspraken uit het akkoord waren gelekt , werd het me wel duidelijk dat het heel snel zou gaan. Ik zat natuurlijk niet de hele tijd aan tafel, bij alle formele gesprekken wel maar er werd onderling ook overlegd tussen Ton Heerts namens de vakbonden en Bernard Wientjes namens de werkgevers."

Wat hebben de jongeren nou aan dit akkoord? 

"Het is een hele terechte vraag.  Mensen moeten niet vergeten dat buiten het akkoord onlangs ook een taskforce jeugdwerkloosheid is opgezet. Voor de rest zijn niet op iedere bladzijde specifiek de jongeren genoemd, nee. Maar in de afwegingen die we hebben gemaakt is door ons wel steeds de vraag gesteld of het ook goed is voor alle generaties."

"In de tijd waarin we nu leven lijkt het soms ook wel alsof er clubs ontstaan die alleen het eigen belang dienen en allemaal specifiek genoemd willen worden. Ik vind bijvoorbeeld een ouderenpartij geen goede ontwikkeling, je moet wel over de schutting van je eigen belang heen kunnen kijken.  Het is idioot om te denken dat een 56-jarige niet het belang van een 28-jarige kan dienen en andersom."

Toch worden ouderen specifieker in het akkoord genoemd dan jongeren.

"De maatregelen rondom de WW en het ontslagrecht treft ook met name ouderen. En dat zijn de twee belangrijkste dossiers uit het akkoord. De plannen uit het regeerakkoord zou die groep snoeihard hebben geraakt, terwijl ze ook geen kans meer op de arbeidsmarkt zouden hebben gehad."

"Ik vind aandacht voor jongeren prima, maar de wereld bestaat niet alleen uit jongeren. Dus je moet een goed evenwicht zoeken."

Maar wordt met het uitstel van het ontslagrecht de rekening niet toch doorgeschoven naar jongeren? Als er minder banen zijn, deze gevuld worden door ouderen die niet ontslagen kunnen worden, dan blijft er geen werk over voor jongeren.

"Het ontslagrecht is een soort icoon geworden. Iedereen vindt maar dat als we dat anders doen dat dan de arbeidsmarkt weer gezond wordt. Dat is gewoon kul!"

"Met het versoepelen van het ontslagrecht wordt geen baan geschapen. Nederland heeft een van de meest flexibele arbeidsmarkten van Europa. We moeten ons er niet op blindstaren."

"Wat overigens niet wegneemt dat we het met elkaar moeten aandurven om te praten over nieuwe verhoudingen op de arbeidsmarkt.  'Nu niet', betekent voor mij niet 'nooit niet'.  In plaats van het dak te repareren trekken we met de afspraken uit dit akkoord er nu een tijdelijk zeiltje in crisistijd overheen. Ik zal me er hard voor maken dat we het gesprek over hervormingen wel aangaan."

Maar dat gesprek zou eigenlijk al vandaag moeten plaatsvinden. Er is een deadline van augustus waarin de economische situatie opnieuw wordt bekeken en een van 1 januari 2016 waarin bepaalde maatregelen wel in gaan.

"Ja. We zijn nu met twee dingen bezig.  Een van die maatregelen is juist: het niet nemen van een maatregel, het uitstellen."

"Maar ik ben het met je eens dat we dat gesprek moeten voeren. Het akkoord ontslaat ons niet van het gesprek hoe het er in de toekomst uit moet gaan zien. De hervormingen zijn niet van tafel, die komen in 2016 weer terug. Dit geeft ons de tijd in de tussentijd dat gesprek te voeren. Ik heb ook gepleit de SER daar de opdracht tot te geven."

De jongerenbonden van CNV en FNV riepen op tot een Akkoord van Wassenaar vol hervormingen. Dat is dit dus niet.

"Nee, maar dit is ook niet een hervormingsakkoord. Dit is ook geen juichakkoord van: kijk ons nou eens overal er lekker op vooruit gaan. Dit is een akkoord van de tering naar de nering zetten en ervoor zorgen dat de pijn rechtvaardiger wordt verdeeld. Dat mensen niet tussen het wal en het schip vallen."

"Ik ben verheugd over het feit dat het er is, in een tijd waarin leek dat mensen niet meer compromissen met elkaar wilden sluiten. We hebben laten zien dat het kan.  Maar ik juich nietover elke regel die in het akkoord staat."

"Vergis je er alleen niet in dat het akkoord voor mij niet ver genoeg zou gaan. Dat doet het op dit moment wel."

U bent bekend CDA’er. Die hebben veel vragen over dit akkoord. Vind u dat ze als oppositiepartij hun steun aan het akkoord moeten geven?

"Ik kan het CDA niets opdragen, maar ik hoop wel van ganzer harte dat ze dit akkoord op de juiste manier zullen waarderen. Natuurlijk is het hun taak om goed te kijken wat er precies in de 40 pagina’s staat.  Maar ik hoop dat de partij wel beseft dat dit akkoord nu het hoogst haalbare was."

Hoe gaat de komende tijd eruit zien?

"We bevinden ons als samenleving in een transitieperiode waar over gesproken gaat worden in de geschiedenisboeken. We moeten een sprong durven gaan wagen naar een nieuwe tijd. Dat betekent dat we van alle heilige huisjes van dit moment - of het nu gaat om de zorg, de pensioenen, hypotheken en de arbeidsmarkt - we de sleutel moeten pakken, deur openmaken, en kijken wat je dan tegenkomt. Dat is eng voor heel veel mensen en vraagt moed."

Het kabinet heeft de bezuinigingen uitgesteld in de hoop dat de economie mede door het akkoord weer aantrekt. Maar wat nu als er in augustus blijkt dat er toch bezuinigd moet worden om te voldoen aan de begrotingsregels uit Brussel?

"Dat is drie procent fetisjisme waar ze veel te veel mee in de weer zijn. Natuurlijk ben ik voor een gezonde financiële huishouding en wil ik niet dat mijn kinderen later de rekening betalen. Maar ik vergelijk het met een patiënt die verhoging van 38 graden heeft waarbij gedaan wordt of hij hoge koorts heeft."

"Die temperaturen we nu iedere tien minuten en schrikken dan dat de koorts nog niet over is. Dat komt omdat het een griep is die een tijdje aanhoudt. Dat is niet in een week voorbij."

In die redenatie is augustus dus te korte termijn om te beoordelen of de maatregelen effect hebben.

"Dat is de verantwoordelijkheid van het kabinet om dat te zeggen. Ik prijs hen dat ze nu de bezuinigingen uit stellen."

Durft u net als Ton Heerts (FNV) en premier Mark Rutte ook te zeggen dat de economie in 2016 weer aantrekt?

"Dat hoop ik. En met hoop moet het beginnen. Het zou heel goed kunnen. Maar wat we moesten voorkomen is dat er een groep is die de crisis heel hard voelt en een groep is die dat nauwelijks voelt. En dat is wel wat er op dit moment aan de hand was."

Hoofdpunten uit het sociaal akkoord

Vijf vragen beantwoord over het sociaal akkoord

Vijf vragen over de begrotingsregels

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie