De bezuiniging van een miljard euro op Ontwikkelingssamenwerking gaat ten koste van maatschappelijke organisaties.

Verder gaat er minder geld naar grote multilaterale organisaties en gaan budgetten voor zaken als goed bestuur, milieu en onderwijs versneld naar beneden.

Dat staat in de toekomstvisie voor handel en ontwikkelingssamenwerking van minister Lilianne Ploumen die het kabinet vrijdag heeft goedgekeurd.

Er wordt niet gekort op de noodhulp, vrouwenrechten en seksuele en reproductieve rechten en gezondheid. Vanaf 2017 wordt er bezuinigd.

Wel komt er een investeringsfonds van 750 miljoen euro voor ontwikkelingssamenwerking. Dat geld is bedoeld voor ondernemers in ontwikkelingslanden en Nederlandse bedrijven die daar actief zijn of daar naartoe exporteren.

Het kabinet wil dat handel en ontwikkelingssamenwerking elkaar versterken. ''Het kabinet gelooft in die mix van ontwikkeling, investering en handel'', zei premier Mark Rutte. Daarbij is ook een rol weggelegd voor het Nederlandse bedrijfsleven.

Ploumen

In een toelichting sprak minister Ploumen van "een wereld die niet meer de wereld is van 1990". Volgens haar noopt dat sowieso tot "nieuwe gedachten", los van de bezuinigingen.

"Het aantal mensen dat in extreme armoede leeft is afgenomen. Ook presenteren steeds meer landen zich zowel politiek als economisch zelfbewuster op het wereldtoneel, denk aan Afrika en Brazilië", zo stelde Ploumen.

"Verder is Nederland van oudsher een open economie en een open land. Daar liggen dan ook de kansen voor Nederland."

Hulporganisaties

Hulporganisaties reageren verdeeld op de bezuiniging. Het kabinet wil hulp en handel combineren. Solidaridad is daar blij mee, Oxfam Novib juist totaal niet. Ploumen ''zet een beleid in ten gunste van Hollandse handel, dat ten koste gaat van de aanpak van ongelijkheid’’, aldus Oxfam Novib.

Volgens Oxfam Novib zet de minister ''de markt centraal en niet langer de mensen''. Solidaridad vindt juist dat de minister doorpakt: ''Handel en hulp worden nadrukkelijk op elkaar betrokken en dat is winst.''

Cordaid

Hulporganisatie Cordaid toont zich afgezien van de bezuinigingen overwegend positief over de nieuwe ontwikkelingsnota. “Het is een realistische nota die reflecteert dat de verhoudingen in de wereld veranderd zijn", aldus directeur René Grotenhuis.

"Nederland blijft solidair met de allerarmsten in fragiele staten en conflictgebieden, daar waar hulp het hardst nodig is. Cordaid is met name blij met de uitgesproken steun in de strijd tegen moedersterfte."

Kansen

Coalitiefracties VVD en PvdA steunen de plannen van Ploumen. De VVD ziet dat in de plannen 'de nadruk ligt op economische vooruitgang' in ontwikkelingslanden.

VVD-Kamerlid Ingrid de Caluwé: "Hulp is niet meer het uitgangspunt, maar één van de onderdelen van de relatie. Met name het nieuwe revolverend fonds biedt het MKB kansen op leningen en garanties, die nu nog buiten hun bereik liggen."

PvdA-Kamerlid Marit Maij laat weten ''trots'' te zijn op de voorstellen van haar partijgenote Ploumen. ''Het traditionele ontwikkelingswerk gaat door op een modernere voet. Ploumen geeft terecht prioriteit aan zwakke staten, vrouwenrechten en armoedebestrijding.''

Kortste eind

Volgens D66'er Sjoerd Sjoerdsma trekt de PvdA aan het kortste eind. Het 'revolverende fonds' dat de pijn voor de PvdA-achterban moest verzachten, is ''een verkapte exportsubsidie geworden. Waar is het misgegaan voor de PvdA?"

GroenLinks

Ook GroenLinks is negatief. Fractievoorzitter Bram van Ojik: "De desastreuze effecten van de bezuinigingen worden nu duidelijk. Bijna alle belangrijke programma's zoals voedselzekerheid, drinkwater, onderwijs en milieu worden keihard getroffen."

"Het is cynisch dat in ruil daarvoor ontwikkelingslanden moeten meebetalen aan het klimaatprobleem dat wij hebben veroorzaakt en wordt het Nederlands bedrijfsleven verder in de watten gelegd. VVD en PvdA ruilen met deze nota solidariteit in voor eigenbelang. Ze breken zo met een Nederlandse traditie."

Snoeihard

SP-Kamerlid Jasper van Dijk vindt de bezuiniging van 1 miljard euro op ontwikkelingshulp "snoeihard''. ''Ploumen stoot brood uit de monden van de allerarmsten en stopt het in de zakken van Nederlandse bedrijven.''

''De minister heeft een woud aan speerpunten, maar het budget neemt dramatisch af. Het geld dat overblijft, raakt versnipperd. Het is teleurstellend dat met name op onderwijs, waar elke euro zich uitbetaalt in het voordeel van armoedebestrijding, bezuinigd wordt'', oordeelt Joël Voordewind van de ChristenUnie.

Groei

Voorzitter Ineke Dezentjé Hamming van branchevereniging FME (technologiebedrijven) reageert positief op het nieuwe investeringsfonds. “Voor FME draait het bij ontwikkelingssamenwerking om de combinatie van economische groei en zelfredzaamheid", aldus Dezentjé Hamming. "Dat zien we gelukkig helder terug in de nota."

Volgens FME kan het Nederlandse bedrijfsleven met het leveren van machines, technologie en innovatieve oplossingen ontwikkelingslanden "uitstekend helpen".