De twee Nederlandse testtoestellen van de Joint Strike Fighter (JSF) worden voorlopig gestald. 

Dat gebeurt tot het kabinet een besluit heeft genomen over de vervanging van de F-16, schrijft minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD) donderdag in een brief aan de Tweede Kamer.

De bewindsvrouw werkt momenteel aan een visie over de toekomst van de krijgsmacht. Die visie vormt de basis voor het kabinetsbesluit over de aanschaf van de JSF, dat later dit jaar moet vallen. De coalitiepartijen zijn verdeeld: de VVD wil de JSF graag aanschaffen, de PvdA niet. In het regeerakkoord is besloten om eerst een visie op te stellen.

"Ik kan u melden dat het kabinet heeft besloten de toestellen te stallen tot er een besluit is genomen over de vervanging van de F-16 in samenhang met de visie op de toekomst van de krijgsmacht", schrijft Hennis donderdag.

Vliegopleiding

De Verenigde Staten en Groot-Brittannië zijn onlangs begonnen met de vliegopleiding voor de F-35, zoals de JSF officieel heet. Daaraan neemt geen Nederlands personeel deel. Tijdens de periode dat de Nederlandse testtoestellen zijn gestald, wordt er wel 'beperkt' mee gevlogen door Amerikaanse piloten. Dat is nodig om de toestellen luchtwaardig te houden, aldus Hennis.

Van de twee testtoestellen is het eerste inmiddels overgedragen. Het tweede toestel wordt in de zomer geleverd. Hennis liet dinsdag weten dat fabrikanten van andere toestellen dan de JSF ook welkom zijn om hun waar aan te prijzen.

Leasen

Hennis heeft geprobeerd de testtoestellen aan de Amerikanen te leasen, maar het Pentagon zag daar financieel geen mogelijkheid voor. Het stallen van de testtoestellen is niet goedkoop. Volgens een ingewijde kan dat in de miljoenen gaan lopen.

Nederland is betrokken bij de ontwikkeling van de JSF en heeft er al ongeveer 1 miljard euro ingestoken. De ontwikkeling van het toestel kende tot nu toe veel financiële en technische tegenslagen. Voor Defensie is de JSF de beoogde opvolger van de verouderde F-16. In politiek Den Haag wordt al jaren gesteggeld over de aanschaf van de JSF. Het is de bedoeling om daar dit jaar met de komst van de visie een knoop over door te hakken.

Inmiddels hebben de eerste andere vliegtuigfabrikanten zich gemeld bij het ministerie van Defensie. De eerste contacten en afspraken zijn gemaakt. Het Zweedse Saab en het Amerikaanse Boeing lieten eerder weten graag met Defensie te willen praten over hun jachtvliegtuigen.

Politiek

SP-kamerlid Jasper van Dijk noemt het "heel verstandig" dat minister Hennis stopt met de testvluchten van de JSF. "Ik zie dit als het begin van het einde. De JSF was vanaf dag één een molensteen om de nek van de belastingbetaler", meent de SP-politicus.

"Het project wordt gekenmerkt door vertragingen, prijsstijgingen en technische gebreken. Het kabinet doet er goed aan om eerst een visie te maken op de krijgsmacht. Daarna kan bezien worden of en wanneer de F16 wordt vervangen."