Tegenover de bezuinigingen moet ook lastenverlichting staan. Dat bepleit de Raad van State in het jaarverslag over 2012.

Het rapport werd donderdag gepresenteerd door de vicepresident van het hoogste adviesorgaan van de regering, Piet Hein Donner.

Door de bezuinigingen kunnen burgers minder vaak een beroep doen op collectieve regelingen.

Maar dan moet er wel uitzicht zijn op lastenverlichting, staat te lezen in de inleidende beschouwing bij het jaarverslag. "Anders worden burgers wel met een eigen verantwoordelijkheid opgezadeld, maar wordt de noodzakelijke bestedingsruimte daarvoor nog steeds wegbelast."

Ook als lastenverlichting op korte termijn niet mogelijk is, omdat het kabinet snel opbrengsten wil genereren om het tekort terug te dringen, moet ze 'op afzienbare termijn reëel in het vooruitzicht' worden gesteld. Gebeurt dat niet, dan zullen mensen bovendien meer gaan sparen dan nodig is en dat is slecht voor de economie.

Lastenverhoging

De Raad van State stelt dat lastenverhoging tot dusverre een groot aandeel heeft gehad bij het terugdringen van het tekort. "Het lijkt erop te wijzen dat de grenzen van een oplossing voor het overheidstekort door verhoging van de collectieve lastendruk zijn bereikt."

De Raad van State schrijft verder dat de huidige crisis niet van voorbijgaande aard is, maar structurele hervormingen en aanpassingen vergt. Niet alleen aanpassingen aan een nieuwe situatie, maar ook aan een 'nieuwe dynamiek waarin Europa vooralsnog steeds verder achteropraakt'.

Geen 'crisis'

Bij de presentatie van het verslag zei Donner dat er niet meer van 'crisis' moet worden gesproken, dat suggereert te veel een tijdelijke aard van alle ontwikkelingen die (internationaal) gaande zijn.

De politieke ontwikkelingen van de laatste jaren maakten dat broodnodige besluitvorming stil kwam te liggen, aldus Donner, en dat Nederland verder achterop raakte. Hij vindt overigens het feit dat het kabinet nu telkens naar meerderheden moet zoeken helemaal zo slecht nog niet, zo bleek. Het is gunstig voor het draagvlak en de continuïteit van wat er uiteindelijk wordt besloten.

Overgangsfase

Nederland verkeert daarbij momenteel in een overgangsfase. Daarbij moet worden voorkomen dat het land 'langdurig vastloopt' in het proces van overgang. "Dat kan het functioneren van de staat ernstig aantasten, zoals de ervaring in andere Europese landen in 2012 heeft laten zien", waarschuwt de raad.

Bij de aanpak van de crisis is Europese samenwerking verder een 'wezenlijke voorwaarde'.

Het adviesorgaan waarschuwt verder voor de gevolgen van de voortgaande decentralisatie en de overdracht van taken aan gemeenten, zoals op het gebied van de jeugdzorg en sociale zekerheid. Het risico ligt op de loer dat de overheid daar in veel gevallen een 'steeds beperktere greep' op heeft.

Adviezen

De Raad van State heeft in 2012 meer wetgevingsadviezen (566) uitgebracht dan in 2011 (510), blijkt verder uit het jaarverslag.

De gemiddelde adviesduur bedroeg 39 dagen. Bijna 80 procent van alle adviesaanvragen werd binnen twee maanden afgehandeld. In 7,2 procent van de gevallen had de Raad van State ingrijpende kritiek op een voorstel.

Flessenhals

Bij de presentatie wees Donner er bovendien op dat met alle maatregelen die het kabinet nog voor de komende tijd in petto heeft, er ook heel wat op de Raad af komt.

Omdat alle plannen grondig moeten worden bekeken, sluit de vicepresident niet uit dat zijn organisatie tijdelijk een flessenhals in de besluitvorming wordt.

Ook is de vraag gerechtvaardigd ''of dit allemaal tegelijk mogelijk is'', overwoog Donner. Opeenstapeling van de gevolgen van diverse maatregelen kan ook tot onbedoelde effecten leiden, waarschuwt hij.