Het kabinet gaat op grote schaal doorvoeren dat meerdere gevangenen op één cel komen te zitten. Waar nu zo'n 1300 mensen een cel delen, zijn dat er straks ruim 5700, meer dan de helft van de gedetineerden.

Dat is een van de consequenties van de bezuinigingen op het gevangeniswezen, zo werd vrijdag bekend na afloop van de wekelijkse ministerraad.

Staatssecretaris Fred Teeven van Justitie sprak tijdens een persconferentie waarin hij de maatregelen toelichtte van "zware bezuinigingen".

"Maar straffen worden gewoon ten uitvoer gelegd en we gaan ook niet morrelen aan de veiligheid van personeel en gedetineerden", zo verzekerde hij.

Ook benadrukt hij dat Nederland veilig blijft, daar zet hij nog steeds zijn handtekening onder, zei hij vrijdagavond in Nieuwsuur.

Banen

Er moet 340 miljoen euro op het gevangeniswezen worden bezuinigd. Daarbij komen zo'n 3700 banen op de tocht te staan en moeten bepaalde gevangenissen worden gesloten, waarbij regio's met teruglopende werkgelegenheid zoveel mogelijk worden ontzien. "Dat is het meest pijnlijke", zegt Teeven. "We willen echt mensen van werk naar werk leiden."

Teeven: "Er gaat heel veel dicht. In 2016 gaat bijvoorbeeld de Bijlmer bajes dicht, en alle koepelgevangenissen gaan dicht. Evenals een aantal ouderengevangenissen."

Op het gebied van de tbs worden eveneens bezuinigingen doorgevoerd. Zo moet de gemiddelde behandelduur worden teruggedrongen van 10 naar 8 jaar, doordat tbs'ers eerder zullen worden begeleid naar goedkopere zorgplaatsen.

Ook gaat één van de twee rijksklinieken dicht.

Vreemdelingen

Verder zal het aantal beschikbare plaatsen in de vreemdelingenbewaring halveren. Dat wordt gedeeltelijk gecompenseerd door extra toezicht op de terugkeer van vreemdelingen.

Ook verdwijnen bepaalde verlofregelingen, waarvoor elektronische detentie in de plaats komt. Daarover zegt Teeven: "Zo'n elektronisch enkelbandje betekent niet thuis op de bank hangen met een biertje. Daar hou ik niet van. Niet werken, drank of drugs betekent terug in het gevang."

Voor een groot deel van de mensen die nog wel in detentie zitten, zullen de weekend- en avondprogramma's verdwijnen.

Bekijk de toelichting van Teeven:

<br>

Oppositie

De oppositie reageert geschrokken en noemt de de kabinetsplannen 'draconisch'.

SP-Kamerlid Nine Kooiman reageert: ''Natuurlijk haal je met het dichtgooien van hele gevangenissen en het ontslaan van duizenden mensen veel geld binnen. Maar dat betekent wel dat criminelen onbehandeld blijven. Op de lange termijn zullen criminaliteitscijfers weer hoger worden, met alle bijkomende kosten. Goedkoop wordt daarmee duurkoop.''

Volgens D66-Kamerlid Gerard Schouw is niet sprake van een 'versobering', maar van "een kaalslag, waarvan de gevolgen voor de hele justitieketen nog niet te overzien zijn". Hij vraagt zich af of Teeven ook al rekening houdt met de effecten van zijn beleid. "Als dit effectief is, komen er alleen gevangenen bij. Daarnaast lopen er nog ongeveer 14.000 veroordeelde criminelen rond op straat, die hun straf nog moeten uitzitten. Hebben we over 5 jaar een cellentekort?"

'Desatreus'

Het CDA is het "er absoluut niet mee eens dat zoveel gevangenissen dicht gaan en zoveel mensen op straat komen te staan", aldus Madeleine van Toorenburg. "Teeven laat een onevenredig deel van de bezuinigingen terecht komen bij de gevangenissen. Dit is onverantwoord.''

Lilian Helder, Tweede Kamerlid voor de PVV vindt de plannen 'desastreus' voor het gevangenispersoneel, maar ook "voor de maatschappij als geheel en voor de slachtoffers in het bijzonder. Als gevangenissen gesloten moeten worden vanwege dalende criminaliteit, dan is het een ander verhaal, maar de criminaliteit neemt nog steeds in ernst en in omvang toe.''

Wel is de PVV voorstanders van versobering van de gevangenissen, dus Helder ziet twee 'heel kleine lichtpuntjes' in het delen van een cel door gedetineerden en het betalen van een eigen bijdrage.

Volgens Liesbeth van Tongeren van GroenLinks moet het kabinet kiezen voor legaliseren van softdrugs. Dan zijn er volgens haar "direct grote besparingen bij justitie, politie en de gevangenissen". Ze is het niet eens met de "harde en onnodige" bezuiniging op preventie, behandeling en resocialisatie van veroordeelden. "Juist die zaken zorgen voor een veilige en humane samenleving". aldus Van Tongeren.

PvdA

De PvdA is juist tevreden dat bij de bezuinigingen het behoud van banen centraal is gesteld. "We zijn dan ook tevreden dat het kabinet alles op alles zet om zoveel mogelijk te bezuinigen op stenen, en zo min mogelijk op mensen," aldus Kamerlid Ahmed Marcouch.

Wel geeft de PvdA toe dat sommige maatregelen "uiterst pijnlijk" zijn. "Vooral de forensische zorg en de rechtsbijstand krijgen harde klappen te verduren. We verwachten van de staatssecretaris dat hij ook hier de pijn zoveel mogelijk probeert te verzachten en oog blijft houden voor een eerlijke en sociale uitvoering.''

VVD

De VVD steunt het plan op hoofdlijnen. Kamerlid Ard van der Steur: ''Wij zijn ervan overtuigd dat de gepresenteerde plannen geen negatieve gevolgen hebben voor de veiligheid van onze samenleving. Bovendien kent het plan enkele maatregelen waar de VVD al langer voor heeft gepleit. Zo staan we positief tegenover de versobering van het gevangeniswezen door het gebruik van meerpersoonscellen."

"Ook het voorstel om gevangenen mee te laten betalen aan de algemene kosten van levensonderhoud is een voorstel dat door de VVD van harte wordt ondersteund. We kunnen ons ook vinden in elektronische detentie."

Vakbond

Vakbond Abvakabo FNV vindt dat het sluiten van gevangenissen niet ten koste mag gaan van de veiligheid van personeel. Bestuurder Frans Carbo zegt: ''Een aantal locaties is simpelweg minder geschikt voor meerpersoonscellen. Per locatie moeten eerst de risico’s goed in kaart worden gebracht.''

Carbo vindt bovendien dat gedwongen ontslagen moeten worden voorkomen. Medewerkers die hun baan verliezen, moeten worden begeleid naar ander passend werk. ''De vakbonden zijn met het ministerie van Veiligheid en Justitie daarover in constructief overleg.''

Overzicht van gevangenissen die sluiten