Het consumentenvertrouwen is in Nederland, vergeleken met andere EU-landen, sinds 2008 bijzonder hard gedaald.

Alleen de Griekse consumenten verloren nog harder hun vertrouwen in de economie. Dat blijkt woensdag uit een toelichting van het Centraal Planbureau op de ramingen die twee weken geleden werden bekendgemaakt voor de Nederlandse economie voor dit en volgend jaar.

''Hier is iets geks gaande'', zei CPB-directeur Coen Teulings woensdag.

''Het consumentenvertrouwen heeft zich in Nederland buitengewoon slecht ontwikkeld. Alleen Griekenland staat er slechter voor. De Nederlandse consument houdt de hand op de knip en dat is iets wat aandacht behoeft.''

Overigens daalde het consumentenvertrouwen behalve in Griekenland ook in Portugal harder dan in Nederland. Het CPB schaart Portugal echter bij de cijfers van buurland Spanje, die op hun beurt juist minder slecht waren dan in Nederland.  

Huizenmarkt

De ontwikkelingen op de Nederlandse huizenmarkt spelen een belangrijke rol in het lage consumentenvertrouwen in Nederland. De afgelopen jaren zijn de prijzen nominaal 17 procent gedaald, met de inflatie meegerekend zelfs 23 procent. Teulings waarschuwde voor zichzelf versterkende negatieve spiralen.

Teulings toonde zich ''enerzijds somber'' over de cijfers en ontwikkelingen in de Nederlandse economie, maar zei tegelijk dat Nederland er economisch structureel goed voor staat.

''Het beeld dat we in Nederland boven onze stand leven is grosso modo niet juist." Vooral de export tilt Nederland volgend jaar naar verwachting uit de crisis. 

Werkloosheid

Verder is de werkloosheid met 6 procent hoog, maar Europees gezien valt het volgens Teulings nog mee. "En de prijsdalingen op de huizenmarkt in Spanje en Ierland waren groter. Er is in Nederland bijvoorbeeld ook geen grote voorraad van leegstaande huizen die eerst weggewerkt moet worden."

De gevolgen van overheidsbezuinigingen op de economie worden volgens Teulings onderschat. "Door de crisis is het effect groter dan normaal." 

Stabiliteit

Hij heeft een advies aan kabinet en oppositie: helderheid geven over wat de plannen zijn voor de huizenmarkt en de economie. ''Er is behoefte aan stabiliteit. We staan voor omvangrijke bezuinigen en hervormingen. Het belangrijkste is dat we die uitvoeren. Verder moeten we zo veel mogelijk rust betrachten met verder maatregelen.''

Teulings verwacht vooral veel van het dinsdag voorgestelde plan waarin institutionele beleggers als pensioenfondsen indirect banken helpen met het financieren van hypotheken.

''Dat biedt belangrijke aanknopingspunten voor herstel van vertrouwen en kan ook leiden voor herstel van de balansen van banken. Dan kan het gevoel van een negatieve spiraal op de huizenmarkt doorbroken worden.''

Teulings zei verder dat de economie volgend jaar weer gaat groeien en dat de komende jaren een groei van 2 procent weer mogelijk moet zijn als de problemen opgelost zijn.

Kapotbezuinigen

Het kabinet bezuinigt de econmie kapot en zou juist veel meer moeten investeren, laat SP-leider Emile Roemer weten. "Inmiddels zeggen bijna alle economen dat extra bezuinigingen averechts zullen uitpakken. Iedereen ziet het, behalve die politici die nu alweer onderhandelen over nieuwe forse bezuinigingen.''

Ook het CDA is kritisch. "Het feit dat het consumentenvertrouwen in Nederland zo laag is, geeft aan dat het kabinet niet op de goede weg is. Dit remt de economie, veroorzaakt werkloosheid en dalende belastinginkomsten", aldus CDA-Kamerlid Eddy van Hijum. 

Helderheid, dat is wat het kabinet nu moet bieden, zegt D66-Kamerlid Wouter Koolmees. "Zodat investeringen en bestedingen weer los kunnen komen en de werkgelegenheid weer kan stijgen.''

Aantrekken

Volgens PvdA-Kamerlid Henk Nijboer wordt 2013 nog een moeilijk jaar, maar voor 2014 ziet hij het minder somber in.

"Deze moeilijke economische tijden vragen om samenwerking tussen kabinet en sociale partners, tussen coalitie en oppositie. Om zo met breed draagvlak noodzakelijke hervormingen door te voeren en Nederland klaar te stomen voor de toekomst."

Harde boodschap

VVD-Kamerlid Mark Harbers laat weten dat de problemen op de huizenmarkt niet in een maand op te lossen zijn. Volgens het Kamerlid zijn vooral stabiliteit en duidelijkheid hard nodig. 

"Het is een harde boodschap, maar maatregelen uit het regeerakkoord zijn nodig om de Nederlandse overheidsfinanciën op orde te brengen. Dat is belangrijk voor herstel van het consumentenvertrouwen", zei Harbers.

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van CPB. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van CPB. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Lees alles over de Schuldencrisis
Vijf vragen over het begrotingstekort