De kosten vallen voor woningeigenaren hoger uit als ze kiezen voor een tweede hypotheeklening. Minister Stef Blok (Wonen) heeft de voorwaarden voor deze nieuwe hypotheekmaatregel donderdagmiddag bekendgemaakt.

De maatregel, die onlangs in het woonakkoord werd afgesproken, zorgt ervoor dat huizenbezitters maximaal 50 procent van de woningwaarde kunnen bijlenen om de aflossing te financieren. Hierdoor zijn de uitgaven in de beginperiode lager, wat een voordeel zou kunnen zijn voor starters.

Een nadeel is dat over de hele looptijd de kosten hoger zullen zijn. "Dat betekent een verhoogd risico voor de consument", aldus de minister. 

Sinds 2013 is het bij nieuwe hypotheken verplicht om binnen 30 jaar af te lossen. Op deze maatregel kwam kritiek, onder meer omdat over de gehele periode de kosten van de hypotheek hoger uitvallen.

Tweede lening

Daarom wordt het mogelijk om naast de hypotheek een tweede lening af te sluiten tot 50 procent van de waarde van een woning. Weekers en Blok hebben in hun donderdag gepresenteerde brief nu de voorwaarden gesteld om aan deze regeling deel te kunnen nemen.

Daaruit blijkt dat bij de nieuwe lening de schuld na 30 jaar nog maar voor de helft is afgelost. Dat betekent dat woningeigenaren in die situatie in de latere jaren dus flink meer af moeten lossen. 

Geen garantie

Ook valt op dat de tweede lening niet onder de regeling van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) valt en de lening qua het aftrekken van de belasting in een minder gunstige box valt dan de normale hypotheek: box 3 in plaats van box 1. 

Dit betekent dat rente over de tweede lening waarschijnlijk hoger uitvalt en het restschuldrisico toeneemt. Volgens Blok gaat de AFM er op toezien dat nieuwe woningeigenaren bij het afsluiten van de tweede lening goed op deze risico's worden gewezen. 

Volgens de minister leiden de hogere kosten niet direct tot een afbreuk van het belang van de consument, omdat mensen zelf kunnen kiezen of ze kiezen voor een tweede lening.

Zo lang mensen op de hoogte zijn van de hogere kosten, is dit volgens Blok geen probleem. 

Loskoppeling

Als voorwaarde worden de hypotheek en de extra lening niet aangemerkt als één lening. Hieraan worden in de brief van Blok en Weekers voorwaarden gesteld.

Als dat niet aan die voorwaarden wordt voldaan, kan de Belastingdienst volgens Weekers en Blok het standpunt innemen dat het een lening betreft die niet volledig wordt afgelost maar voor slechts. In dat geval mag ook de rente over de annuïtaire hypotheek niet in aftrek worden gebracht.

Ook mag bijvoorbeeld de jaarlijkse rente op de hypotheek, de opname uit de tweede lening en de hierbij behorende rente niet administratief worden gesaldeerd.

Rente

Ook mag het rentepercentage op de tweede lening niet lager zijn dan het rentepercentage op de eerste, annuitaire, lening. Hiermee moet worden voorkomen dat er constructies komen waarbij de rente op de eerste lening wordt opgepompt, waardoor de rente op de tweede lening kan worden verlaagd.

Blok hamert er verder op dat consumenten moet worden gewezen op de extra kosten van deze constructie. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) moet hierop toezien. Ook moet er een afbakening komen van de doelgroep die hiervoor in aanmerking komt.

Kritisch

Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) zal de tweede lening dan ook niet voor iedereen passend zijn. "We zullen dit kritisch moeten beoordelen", aldus een woordvoerder. De NVB had in eerste instantie nogal wat vragen over de nieuwe hypotheekregels.

"Nu meer duidelijk is zullen de banken moeten kijken of ze een hypotheekproduct kunnen ontwikkelen die bij de nieuwe regels hoort." Waarschijnlijk zal niet iedere bank dit kunnen, aldus de woordvoerder. 

Politiek gedrocht

Rob Mulder van de Vereniging Eigen Huis (VEH) noemt de uitleg van Blok een 'politiek gedrocht'. Mulder noemt de uitleg 'ingewikkeld' en worden banken en consumenten opgezadeld met buitengewone complexe producten. "De regering legt alle aanpassingslasten bij hen neer."

Volgens Mulder is nog niet goed te berekenen hoeveel hoger de kosten voor consumenten zullen uitvallen. Maar er moet alleen al rekening worden gehouden met extra advies- en notariskosten. 

De VEH pleit al enige tijd voor een wetswijziging waarbij consumenten ervoor naast de annuitaire hypotheek kunnen kiezen voor de hypotheek na 30 jaar voor de helft af te lossen, zonder een extra lening. 

Zie ook: 'Hypotheekmarkt is stilgevallen'