De Tweede Kamer is kritisch op de 'meevaller' die minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) deze maand wist te creëren op de begroting, maar stemt met meerderheid wel in met het voorstel.

Dat bleek woensdag tijdens het debat daarover met Dijsselbloem in de Tweede Kamer.

Minister Dijsselbloem kwam deze maand met een constructie waardoor de Nederlandse staat de komende jaren 3,2 miljard euro aan winst krijgt uitgekeerd, in ruil voor een garantie van 5,7 miljard euro van De Nederlandsche Bank (DNB) voor leningen aan Zuid-Europese probleemlanden.

Door deze regeling slinkt het Nederlandse begrotingstekort en wordt de staatsschuld teruggebracht, wat goed uitkomt nu dat tekort zowel dit jaar als volgend jaar boven de Brusselse normen dreigt uit te komen.

Niets nieuws

Volgens Dijsselbloem behelst zijn voorstel echter niets nieuws, zo zei hij tijdens het debat. "Dit gebeurt elk jaar, maar er was geen goede regeling voor."

Hij spreekt van een "keurige en degelijke" constructie die niet alleen het begrotingssaldo dient, maar ook voorziet in een goede garantievoorziening voor DNB.

Pragmatisch

VVD-Kamerlid Mark Harbers stelde in zijn betoog dat er evenwel niet gesproken moet worden van een meevaller, "maar er valt wel wat voor de constructie te zeggen" nu daardoor het begrotingssaldo gunstiger uitpakt. "Wij zitten hier pragmatisch in."

Hij sluit zich wat betreft de risico's die de staat zou lopen met het voorstel aan bij het oordeel dat de Algemene Rekenkamer maandag uitsprak tijdens een hoorzitting, namelijk dat er "sprake is van lood om oud ijzer" ten opzichte van de huidige situatie.

"Die risico's vallen immers al sinds jaar en dag voor rekening van de staat", aldus Harbers.

Ook Henk Nijboer van de PvdA nam een pragmatisch standpunt in: "Wat impliciet was, is expliciet gemaakt. Onderliggend verandert er niets aan de risicopositie van de staat."

Oppositie

Vanuit de oppositie werden er meer vraagtekens gezet bij de regeling. Teun van Dijck van de PVV wees erop dat andere Europese banken juist hun buffers vasthouden wegens de onzekere economische omstandigheden.

"Maar onze minister zegt: keer maar uit die winst", aldus Van Dijck. "Door te doen alsof er sprake is van een meevaller, houdt hij niet alleen zichzelf, maar de hele Nederlandse bevolking voor de gek."

CDA'er Van Hijum sprak van "een geschuif met posten waarmee de staat een risico op zich neemt van 5,7 miljard, tegen baten op de korte termijn". Volgens hem gaat het kabinet "tot op het randje van wat je uit het oogpunt van prudentie kunt doen''.

Haast

Vrijwel alle partijen hadden sowieso moeite met de snelheid waarmee het voorstel van Dijsselbloem moet worden behandeld. Volgens SP'er Arnold Merkies is er "meer tijd nodig om goed zicht te krijgen op de risico's" van de constructie.

Ook VVD'er Harbers begon zijn betoog ermee dat hij hoopt in de toekomst "niet meer zo te worden overvallen".

Onder meer D66 vermoedt dat die snelheid vooral te maken heeft met de economische cijfers die donderdag bekend worden gemaakt. "Zou de minister hier ook voor kiezen als hij een begrotingsoverschot had verwacht?", vroeg Wouter Koolmees zich af.

In zijn beantwoording stelt Dijsselbloem echter dat de snelheid te maken heeft "met het vaststellen van de jaarstukken van DNB". Wel speet de gang van zaken hem: "Volgende keer beter."

Tekort

Donderdag maakt het Centraal Planbureau (CPB) bekend hoe het er precies voor staat met het tekort op de Nederlandse begroting. Naar verwachting wordt de Brusselse norm van 3 procent zowel voor dit jaar, als voor volgend jaar niet gehaald onder de huidige economische omstandigheden, mede door de redding van SNS Reaal.

Inmiddels hebben regeringspartijen PvdA en VVD allebei laten weten niet verder te willen bezuinigen voor dit jaar, maar moeten er wel voor 2014 nieuwe bezuinigingsposten worden gevonden. Om daarover brede overeenstemming te bereiken maakt minister Dijsselbloem deze week een verkennend rondje langs alle fractievoorzitters.

Overigens is het effect van het voorstel van Dijsselbloem op het begrotingstekort beperkt. Dit jaar zou DNB daardoor ruim 800 miljoen extra winst afdragen, wat tot ongeveer 0,1 procentpunt lager tekort zou leiden.