Het Nederlandse spoorsysteem wordt 'gesloopt' door voorstellen uit Brussel om Europese landen te verplichten meer concurrentie op het spoor toe te staan.

Dit stelt vakbond FNV Spoor dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer. 

De Europese Commissie heeft in januari voorgesteld (pdf) het binnenlands passagiersvervoer op het spoor open te stellen voor concurrentie. Bij het goederenvervoer en het internationaal vervoer op het spoor is concurrentie nu al wel verplicht, maar bij de passagiers nog niet.

Volgens de FNV hebben de problemen rondom de samenwerking van spoorwegbeheerder Prorail en de Nederlandse Spoorwegen (NS) echter laten zien dat reizigers niet gebaat zijn bij liberalisering. "Reizigers en personeel hebben hier nog dagelijks last van."

Op dit moment is Nederlandse overheid de opdrachtgever op het spoor. De overheid besloot onlangs dat de NS tot 2025 als enige op het hoofdrailnet mag blijven rijden en Prorail als enige partij de infrastructuur gaat regelen. 

Maar volgens Brussel moeten ook andere vervoerders en bedrijven deze mogelijkheid krijgen. De Commissie denkt dat dit zal leiden tot lagere prijzen. Ook mogen de bedrijven niet langer met overheidsgeld worden gesubsidieerd. 

'Desastreus'

Volgens FNV Spoor zijn de voorstellen desastreus voor de kwaliteit van het Nederlandse spoorsysteem. "Spoorvervoerders op hetzelfde spoor laten rijden leidt tot gekibbel, treinvertragingen en onveilige situaties."

"Dat kunnen we op dit moment bijvoorbeeld al zien aan de genante vertoning over een tariefstructuur van het treinkaartje." De NS wil één tarief laten gelden, maar andere spoorvervoerders hebben hier grote bezwaren tegen, zegt ook FNV-bestuurder Roel Berghuis.

Overlast

De NS laten bij monde van een woordvoerder weten zich achter de kritiek van de vakbond te scharen. Met name het Europese voornemen om Nederland bij toekomstige aanbestedingen op het spoor in drie 'stukken' te verdelen, zou volgens de spoorwegen leiden tot grote overlast voor reizigers.

"We vervoeren dagelijks ruim een miljoen mensen van en naar allerlei hoeken in het land. Die moeten straks allemaal gaan overstappen", aldus de zegsman. Ook de NS voorzien problemen met prijsverschillen en verschillende abonnementen van de diverse vervoerders.

Scheiding

De Europese Commissie wilde in de voorstellen in eerste instantie ook de scheiding tussen de infrastructuurbeheerder (zoals Prorail) en de spoorwegondernemingen verplichten, maar dit werd onder druk van vooral Duitsland en Frankrijk afgezwakt.

FNV Spoor zegt zich gesteund te voelen door deze regeringen, maar waarschuwt wel dat de Duitse en Franse spoorbedrijven via Arriva (eigendom Deutsche Bahn) en Veolia al wel in Nederland vervoeren. 

"De Duitse en Franse spoorbedrijven, beide in omvang vele malen groter dan de NS, zoeken met graagte uitbreiding over de eigen landsgrenzen heen, terwijl hun eigen thuismarkt door de overheid wordt afgeschermd."

Vertwijfeling

Ook waarschuwt de vakbond dat de continuiteit van het spoorvervoer door de concurrentie in het geding komt.

"Als het Franse moederbedrijf Veolia vindt dat het vervoer in Nederland niet genoeg rendement oplevert dan kan zo besloten worden het onderdeel te verkopen. Dan is het maar de vraag of er een nieuwe koper gevonden kan worden, het personeel en de reizigers in vertwijfeling achterlatend."

Juist goed

Vervoerdersorganisatie EVO vindt de voorstellen van Brussel juist goed. De belangenbehartiger van bedrijven die goederen te vervoeren hebben, stelt er juist last van te hebben dat in het huidige systeem geen 'eerlijke concurrentie' is.

Volgens EVO is er in Nederland nu geen probleem omdat er al een scheiding is tussen ProRail en bijvoorbeeld de NS, 'waardoor bevoordeling van personenvervoer ten nadele van goederenvervoer wordt voorkomen'. 

Maar in Duitsland en Frankrijk is dit volgens EVO niet het geval. "Die weigeren een scheiding tussen netwerrkbeheer en spoordiensten aan te brengen", aldus een woordvoerder. "Nationale spoorbedrijven kunnen het hun concurrenten nu eenvoudig lastig maken. Verladers krijgen daardoor niet de kwaliteit die ze nodig hebben voor logistieke operaties."

De Europese voorstellen worden woensdag in de Tweede Kamer behandeld.