AMSTERDAM - Door maatregelen van de politiek is de bouwsector meer dan gemiddeld getroffen, terwijl deze door een kleine invloed op de overheidsfinanciën niet noodzakelijk waren geweest.

Dit oordeelt het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) in een rapport dat het donderdagmiddag naar buiten brengt, zo laat het weten aan NU.nl. 

"Waardeoordelen hebben het publieke woningmarktdebat overheerst", zo wijst het EIB de vinger richting de politiek.

"Daarbij is nauwelijks aandacht besteed aan de gevolgen van het beleid voor de investeringen in Nederland." Het EIB wijst erop dat de teruggang in de bouw een productieverlies heeft opgeleverd van 2 procent van het bruto binnenlands product tijdens de crisis.

Vertroebeld

De discussie in de politiek rondom de woningmarkt is "lange tijd vertroebeld geweest door de stelling dat het allemaal gaat om 'vertrouwen', waarna vervolgens iedere maatregel wordt gelegitimeerd door te stellen dat deze duidelijkheid geeft", zo stelt het EIB.

Het instituut spreekt van een 'pijnlijke' cocktail van bezuinigen en hervormingen door de beperking van de hypotheekrenteaftrek, strengere kredietregels en bezuinigingsmaatregelen richting woningcorporaties en gemeenten.

"Dat was niet het doel van het beleid, maar wel de uitwerking ervan."

Weinig aandacht

Ook noemt de EIB het "opvallend hoe weinig aandacht er is geweest vanuit de mededingingsautoriteit en de politiek" voor het feit dat huishoudens bij de Nederlandse banken meer voor hun rente betalen van de hypotheeklening dan in de buurlanden Duitsland, België en Frankrijk.

Ook vindt het EIB dat toezichthouder De Nederlandsche Bank de strengere kredietregels 'rigide' interpreteert.

"De banken hebben zich in hun verweer beroepen op de zogenaamde 'funding gap'. Er is echter geen reden waarom de omvang van de spaartegoeden gelijk zou moeten zijn aan de omvang van de hypothecaire kredietverlening", aldus het EIB.

Harder getroffen

Ook vindt het instituut het opvallend dat in vergelijking met andere Europese landen de woningmarkt in Nederland veel harder is getroffen.

"Alleen in landen als Ierland, Spanje en Portugal is het slechter gegaan op de woningmarkt sinds de crisis."

Werkloosheid

In het rapport wordt verder aandacht besteed aan de al maar dalende werkgelegenheid in de sector. In vergelijking met 2008 is er in 2014 voor 40 procent minder mensen werk, zo voorspelt het EIB.

"De massale werkloosheid in de bouw is werkelijkheid geworden." Sinds het uitbreken van de crisis zijn er in de bouw 50.000 arbeidsplaatsen verloren gegaan. In de komende twee jaar verliezen nog eens 27.000 mensen hun baan, aldus het EIB.

Onder 55-plussers is de werkloosheid het hoogst met 17 procent eind 2012. Gemiddeld is de werkloosheid in de bouw nu 11 procent.

Waarschuwing

Het EIB waarschuwt dat voorkomen moet worden dat veel mensen in de bouw afhaken en aan de kant komen te staan, omdat herstel van de woonmarkt snel kan gaan en werknemers dan weer nodig zijn.

De vraag naar nieuwe woningen kan in Nederland in vergelijking met buurlanden dan sneller gaan, omdat er weinig is gebouwd en woningen door de waardedalingen voor starters aantrekkelijker zijn geworden.

Herstel

"Als het herstel komt, zal het krachtig zijn. De nieuwbouw van woningen zou dan wel eens met 10 procent per jaar kunnen groeien."

Het EIB stelt bovendien dat door nieuwe vraag de prijzen van woningen dan bovendien weer snel kunnen stijgen, "wat weer verwachtingen van verdere prijsstijging in de hand kan werken."

Bouwend Nederland

Elco Brinkman, voorzitter van Bouwend Nederland roept de politiek in een reactie op snel actie te ondernemen. “De sector gaat nog een paar onnodig zware jaren tegemoet als er niet op korte termijn maatregelen worden genomen om het tij te keren. De bouw kan niet nog eens twee jaar door de zure appel heen bijten."

Brinkman stelt een tijdelijk stimuleringsfonds voor de bouw voor van de overheid. “Anders loopt simpelweg het aantal werknemers in de sector zo drastisch terug dat er straks te weinig bouwvakkers zijn om groei in de toekomst te verwezenlijken."

Eerder deze week stelde Brinkman bij NU.nl al voor de gemeentelijke grondprijs flink te verlagen.