Vijf vragen voorzitter eurogroep

Jeroen Dijsselbloem is de nieuwe voorzitter van de eurogroep. Wat houdt die functie nou precies in? Een uitleg in vijf vragen.

Wat doet een voorzitter van de eurogroep?

De voorzitter van de eurogroep leidt het overleg tussen de 17 ministers van Financiën van de eurolanden, dat iedere maand plaatsvindt. De ministers komen bij elkaar om hun financiële en economische beleid op elkaar af te stemmen, zodat de eurozone goed blijft functioneren.

De voorzitter is dé spil in het overleg: hij praat met alle ministers afzonderlijk en kent goed de inzet en posities van de verschillende landen. De voorzitter moet er uiteindelijk voor zorgen dat de ministers tot een akkoord komen.

Dijsselbloem is de enige kandidaat om de huidige voorzitter, Jean-Claude Juncker uit Luxemburg, op te volgen. De PvdA'er werd maandag 21 januari officieel benoemd in Brussel. Juncker was 8 jaar in functie. Dijsselbloem krijgt in eerste instantie een mandaat van 2,5 jaar en kan daarna worden herkozen.

Hoe ver strekt de macht van de voorzitter van de eurogroep?

De vergaderingen die Dijsselbloem gaat leiden zijn informeel bedoeld. Maar het belang van de eurogroep is in de loop van de jaren, door het uitbreken van de financiële en economische crisis, alleen maar toegenomen.

Alhoewel in principe de ministers eens per maand bijeen komen, werd er in de afgelopen jaren meerdere keren crisisberaad gepleegd. Het overleg was cruciaal om binnen Europees verband tot afspraken te kunnen komen die de financiële markten binnen korte termijn gerust konden stellen.

Zo besloten de ministers dat Griekenland gered moest worden en dat er een noodfonds moest komen om andere noodlijdende landen ook te kunnen helpen.

De voorzitter is vaak in het nieuws met zijn uitspraken. Zo stelde de vorige voorzitter Juncker de markten gerust door te stellen dat de eurozone een vertrek van Griekenland wel zou kunnen hebben, mocht het land zelf wegens politieke ontwikkelingen willen vertrekken.

Dijsselbloem heeft zich tot nu toe vooral gekenmerkt door de discussie over de bankenunie zo'n kant op te leiden dat in eerste instantie de aandeelhouders en spaarders bij een bank moeten meebetalen aan een redding als de bank in problemen verkeert. Toen hij dit in eerste instantie opperde raakte de markten in paniek, nu lijkt iedereen juist opgelucht te zijn dat de Europese Unie werk maakt van een bankenunie.

Waarom heeft Nederland eigenlijk zo’n belangrijke functie gekregen?

Een belangrijk voordeel is dat Nederland binnen de Europese Unie geldt als een sterk euroland: onze economie draait in vergelijking met andere landen goed. Ons land is een van de weinigen binnen Europa dat van de kredietbeoordelaars nog de hoogste waardering heeft gekregen.

Vooral Duitsland is hierdoor een van de grootste pleitbezorgers geweest om de functie aan de Nederlandse Dijsselbloem te geven. De Franse minister Pierre Moscovici en de Finse premier Jyrki Katainen werden genoemd.

Moscovici heeft zich dan ook enige tijd tegen de benoeming van Dijsselbloem verzet. Hij wilde meer tijd voor het kiezen van de voorzitter en duidelijkheid van de visie van Dijsselbloem op de eurozone. kwam vorige week nog de oproep dat hij meer tijd wilde voor het kiezen van de voorzitter.

Uiteindelijk zorgde deze 'aanval' er voor dat Frankrijk een andere belangrijke functie binnenhaalde: de Franse Danièle Nouy wordt voorzitter van de nieuwe Europese toezichthouder op banken.

Krijgt Dijsselbloem het niet veel te druk?

Dijsselbloem is in Nederland de minister van Financiën: het voorzitterschap van de eurogroep is voor hem dus eigenlijk een bijbaan. Maar wel een bijbaan dat volgens velen minimaal vier uur per dag kost. Het is geen betaalde functie.

Dijsselbloem moet dan ook soms flink schipperen met zijn tijd: bij een debat in de Tweede Kamer moet hij regelmatig eerder weg wegens zijn andere functie. 

Frankrijk en Duitsland stelden eind mei voor om van de tijdelijke functie af te stappen en er een permanent voorzitterschap van te maken, omdat het werk van een eurogroepvoorzitter meer tijd is gaan kosten. 

Ook klinkt er in Brussel kritiek door op of Dijsselbloem zijn functie wel onafhankelijk genoeg kan uitvoeren, omdat hij ook nog een Nederlands belang dient.  De staatssecretaris van Financiën, Frans Weekers, behartigt feitelijk gezien tijdens de vergaderingen van de eurogroep de Nederlandse belangen. 

Er klonk na het voorstel van Frankrijk en Duitsland dan ook de suggestie dat ze met een permanente voorzitter juist weer meer macht naar zich toe willen trekken. Een permanente voorzitter zonder andere functie zou meer te beïnvloeden zijn. 

Dijsselbloem stelde daarop niet permanent voorzitter te willen zijn. Als hij na zijn periode als voorzitter moet kiezen, gaat hij voor het ministerschap. 

Dijsselbloem zelf zei bij zijn aantreden dat hij  "geen kunstmatige scheiding" gaat aanbrengen tussen zijn functies als voorzitter en als minister. "Ik blijf ook de Nederlandse standpunten verwoorden. Daarover zal ik transparant zijn en verantwoording afleggen aan de Kamer", aldus Dijsselbloem.

Wat heeft Nederland er eigenlijk aan dat Dijsselbloem voorzitter is?

Dijsselbloem vervult een belangrijke functie, waarmee hij uitvoerig contact heeft met al zijn collega’s in de eurolanden. Dat levert hem een enorme bron aan informatie op dat normaliter lang niet altijd tot de beschikking van Nederland zou staan. De contacten kunnen bovendien voordelig zijn om ook op andere terreinen een Nederlandse stempel te kunnen drukken. De voorzitter van de eurogroep bepaalt bovendien de agenda van de vergadering.

Maar Dijsselbloem wordt ook geacht onafhankelijk te handelen. Volgens D66-Kamerlid Wouter Koolmees is het ook moeilijk voor Nederland om ''iets terug te vragen'' nu Dijsselbloem voorzitter is. Dit zal volgens hem in Brussel namelijk worden gezien als ''een cadeautje aan Nederland''.

Volgens Dijsselbloem zelf is het voorzitterschap voor "zowel de toekomst van de eurozone, als voor Nederland een belangrijke plek" om te vervullen.

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie