Coalitie houdt vast aan leenstelsel studenten

DEN HAAG - Coalitiepartners VVD en PvdA willen ondanks kritiek en gebrek aan steun in de Eerste Kamer door met het invoeren van een leenstelsel voor studenten.

Dat blijkt woensdag tijdens het debat over de onderwijsbegroting.

VVD en PvdA hebben in het regeerakkoord afgesproken dat de basisbeurs voor studenten wordt vervangen door een sociaal leenstelsel.

Tijdens het debat hamerde een groot deel van de oppositie er op dat de invoering van een sociaal leenstelsel een gevaar kan vormen voor de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, bijvoorbeeld door leenangst bij ouders en studenten.

Volgens Michel Rog (CDA) blijkt uit onderzoek dat maar liefst tienduizenden studenten zullen afhaken door het leenstelsel die hij de 'studeerboete' noemt.

"Zo bereiken we natuurlijk nooit de top van kenniseconomieën! Bovendien schuiven we met dit beleid de rekening door naar toekomstige generaties", aldus Rog.

Effecten

VVD-Kamerlid Pieter Duisenberg zegt wel dat naar onbedoelde effecten moet worden gekeken, maar de maatregel staat wel als afspraak in het regeerakkoord. Bovendien moet het volgens hem zorgen voor bewustere studiekeuzes.

PvdA'er Mohamed Mohandis wilde geen antwoord geven op de vraag wat er moet gebeuren als uit onderzoek blijkt dat het leenstelsel toch effecten heeft op de instroom.

Mohandis deelt de vrees voor leenangst niet, zo liet hij weten. Wel vindt hij het goed dat onderwijsorganisaties bij de gesprekken over de invulling worden betrokken.

Eerste Kamer

Jasper van Dijk (SP) hield de VVD en de PvdA voor dat er al geen meerderheid meer haalbaar is voor het sociaal leenstelsel in de Eerste Kamer. 

In de Eerste Kamer hebben VVD en PvdA geen meerderheid en GroenLinks heeft al aangegeven dit voorstel niet aan een meerderheid te helpen. PVV, SP, CDA en ChristenUnie zijn in de Tweede Kamer tegen dus vrijwel zeker ook in de Eerste Kamer.

Duisenberg zei de uitwerking van het plan door minister Bussemaker te willen afwachten.

Paul van Meenen (D66) liet weten alleen met het sociaal leenstelsel in te stemmen als het geld terugvloeit naar het onderwijs en niet als bezuinigingsmaatregel wordt ingezet.

Van Dijk daagde Mohandis uit om het plan van het afschaffen van de OV-studentenkaart van tafel te halen. De PvdA'er wilde hier niet in mee, omdat dit onderdeel is van het regeerakkoord.

Amarantis

Tijdens het debat kwamen ook de wantoestanden bij onderwijsgroep Amarantis ter sprake. 

Een onderzoekscommissie concludeerde deze week dat bij onderwijsgroep Amarantis, die dit jaar werd opgesplitst vanwege financiële problemen, aanwijzingen zijn gevonden van zelfverrijking, belangenverstrengeling en financiële onregelmatigheden van bestuurders en hun adviseurs.

De VVD vindt dat in het rapport externe accountants te veel buiten schot zijn gebleven.

"Hoe kan het dat er tot en met 2011 een goedkeurende verklaring is afgegeven? De continuïteit van de onderneming was hier toch duidelijk in het geding, had de accountant misschien niet de formele plicht, maar wel de zorgplicht om de stormbal te hijsen?", vraagt Duisenberg zich af.

"De accountant speelt naast bestuur, medezeggenschap, Raad van Toezicht en Inspectie, ook een cruciale rol in de controle structuur. Van accountants moeten we op aan kunnen. Ze moeten de rug recht houden en bijdragen aan vertrouwen in onze instituten."

Garant

Manja Smits (SP) vroeg zich af of de overheid nog wel garant kan staan voor de kwaliteit van het onderwijs.

"Wij vrezen dat grondwettelijke taak ernstig in het geding is. De overheid kan de kwaliteit van het onderwijs niet langer garanderen. En dat komt voor een groot deel door het bestuursmodel", aldus Smits.

De SP'er wil dat de minister het nader onderzoek onder leiding van oud-politica Femke Halsema niet afwacht, maar nu al aangifte doet tegen de betrokken Amarantis-bestuurders.

Bussemaker

De PVV vroeg zich tijdens het debat af of minister Jet Bussemaker (Onderwijs) wel geschikt is om de bestuurderscultuur in het onderwijs aan te pakken.

PVV-Kamerlid Harm Beertema zei woensdag dat de achtergrond bij de Hogeschool van Amsterdam van Bussemaker de aanpak in de weg kan staan.

"Het trackrecord van de minister is niet hoopgevend", stelde hij. Bussemaker was rector van de Hogeschool van Amsterdam dat samenwerkt met de Universiteit van Amsterdam.

"Een bestuurlijke fusie tussen het hbo en een universiteit is een slechte zaak, dient geen enkel onderwijsdoel en is louter ingegeven door de zucht naar grootschaligheid, naar marktaandeel. Bovendien heeft de HvA zich jarenlang meer bekommerd om haar vastgoed projectontwikkeling in de Wibautstraat dan om de kwaliteit van haar onderwijs."

Bestuurscultuur

De PVV'er ging flink tekeer tegen de in zijn ogen verziekte bestuurscultuur bij onderwijsinstellingen, zoals onlangs bleek bij Amarantis. Hij wil dat de macht van bestuurders ernstig wordt ingeperkt.

"Dan gaat het onderwijs weer over onderwijs ipv over marktaandeel, bonussen, en lease-auto’s. En daarmee wordt het onderwijs oninteressant voor types als de voormalige bestuurder van Amarantis die zich nu beklaagt over z’n beschadigde reputatie", aldus Beertema.

Manager

Ook de SP heeft zijn vraagtekens bij de daadkracht van het kabinet om de bestuurscultuur aan te pakken.

"De nieuwe minister is een manager. Het regeerakkoord spreekt nauwelijks concrete voorstellen uit de macht van managers aan te pakken in het onderwijs", aldus Smits.

"Hoe gaat zij aantonen dat zij niet de zoveelste beschermheilige van de onderwijsbestuurder is, zoals zoveel pvda-bewindspersonen voor haar?"

PvdA-Kamerlid Tanja Jadnanansing stelde voor om een verbod in te stellen op afgelegen kantoorlokaties voor onderwijsbesturen. De bestuurskamer hoort volgens haar gewoon in een schoolgebouw te zitten. "Het bestuur moet weten wat er op school gebeurt."

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie