AMSTERDAM - Dennis Wiersma (FNV Jong) en IJmert Muilwijk (CNV Jongeren) vrezen dat het overleg tussen kabinet, vakbonden en werkgevers het beeld voedt dat generaties in Nederland tegenover elkaar staan.


"Het beeld van nu zorgt voor tegenstellingen."Vrijdag vervolgt het kabinet het gesprek met de vakbonden en werkgeversorganisaties over de arbeidsmarkt. In de gesprekken staan de arbeidskansen voor 55-plussers, het naar een andere baan begeleiden van werklozen, opleiding en scholing centraal, zo maakte minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) donderdag bekend.

"Werkloosheid onder ouderen wordt er speciaal uitgelicht. Niemand heeft het over de grote werkloosheid onder jongeren. Wij vinden: ouderen en jongeren zouden elkaar niet de loef hoeven af te steken.

Jullie voorspellen niet veel goeds voor de gesprekken?

Wiersma: "Het zijn verkennende gesprekken. Wij willen dat de urgentie naar voren komt van jongens, dit zijn niet zomaar theekransjes, het zijn gesprekken die ergens tot moeten leiden. Die gaan over problemen die spelen, tijdelijke contracten in flexmarkten en over oplossingen daarvoor. "

"Het moet gaan over banenplannen, niet alleen werkloosheid onder ouderen, maar ook jeugdwerkloosheid. En ik denk dat het zal gaan over: waar zien we ruimte, wat zijn de financiële kaders, waar ligt het vertrouwen, heb je de achterban wel mee, hoever kan je gaan.
Dat zijn de gesprekken waarvan wij zeggen: realiseer je dat elke minuut die je daarmee verliest, een baan kost."

Muilwijk: "Het betekent dat je aan je achterban uit durft te leggen dat we naar een nieuwe arbeidsmarkt toegaan. Niet alleen vasthouden wat we hebben, maar kijken wat er in het verschiet ligt. Nu zijn we bezig met een langzaam afbraakmodel. We zien het sociale vangnet kabinet op kabinet verminderd worden. Wij hebben daar een concept voor ontwikkeling voor. Maar dat eist wel leiderschap."

Wat is dan jullie voorstel?

Wiersma: "Wij willen weg van de korte termijn en plannen voor jaren, willen een integrale aanpak met herverdeling van zekerheden. Dan kom je er niet met alleen plannen voor 55-plussers. Je hebt leiderschap nodig om te zeggen: het gaat anders worden. Dan kan je als leider wel zeggen: het ligt aan mn achterban, maar het kan ook aan jezelf liggen. We hebben mensen nodig die andere oplossingen durven uitleggen en daar ook mensen in meekrijgen.

Het is altijd makkelijker om dat niet te doen. Dan kan je nog een paar keer het malieveld bezetten, koop je weer vier weken en ben je van het risico af dat je dingen moet gaan uitleggen die je hebt onderhandeld. Dat is de makkelijke weg, maar in dit geval niet de beste weg. Volgens mij heeft iedereen dat stiekem ook wel in de gaten.

Muilwijk: Daarom ook onze Nieuwe Top. Nu is 4 procent van de bestuurders binnen de vakbeweging onder de 35 jaar, terwijl deze groep een derde van de arbeidsmarkt vertegenwoordigd. Het is dus heel duidelijk dat er iets niet klopt.

"Dat is slecht voor het vertrouwen in de vakbeweging. We hebben geen tijd meer, anders raken we het vertrouwen kwijt. En we hebben ook nieuwe ideeën en oplossingen nodig. De huidige top gaat de komende tijd heel hard voelen dat er een volgende generatie klaarstaat. Wij vrezen echt dat de positie van de vakbeweging anders uitholt."

Staat de vakbeweging hier wel voor open?

Wiersma: "Langzamerhand komt het besef dat in het verleden te makkelijk over dingen heen is gestapt en in de vakbeweging is uitgesteld. Als vakbeweging is te lang gezegd dat flexcontracten fout zijn en dat iedereen een vast contract moet hebben. Terwijl daardoor het aantal flexcontracten juist groeide en nu onhoudbaar blijkt. Als er tien jaar geleden met meer visie beleid op was gemaakt, had je nu een andere situatie gehad."

"Daarom is het zo belangrijk dat je regelmatig nieuwe frisse mensen neerzet in een beweging zet. Nu is het een grote club mensen die er al lang achter elkaar zitten. Dat moet meer rouleren, en wij gaan die plekken opeisen."

Muilwijk: Uit de feiten blijkt: flex bestaat. Veel jongeren zullen waarschijnlijk nooit een vast contract krijgen. Daarom moet je naar herverdeling zekerheden, dat moet de inzet van de nieuwe deal zijn.

Ook stellen jullie een ‘Raad van Generaties’ voor

Muilwijk: Daarmee moet inzichtelijk worden gemaakt wat het effect van beleid of bijvoorbeeld cao-onderhandelingen is op verschillende bevolkingsgroepen. De vakbeweging zou hierin het goede voorbeeld moeten geven.

Er zijn ontzettend veel belangenorganisaties. Wat we nu zien is dat de belangen alleen nog maar op tafel liggen en de feiten niet meer. Wie het hardst schreeuwt krijgt de aandacht. Daardoor ontstaat een nare sfeer en er wordt niet altijd goed gekeken of de beslissingen nadelig is voor een bepaalde groep mensen."

De Raad van generaties moet dat beeld wegnemen?

Wiersma: "Het moet een interne CPB zijn, een factcheck. Zodat je transparant maakt wat het effect is van je beleid en waar nodig kan bijsturen. Wij krijgen als jongerenorganisaties wel eens het verwijt dat we alles willen weggeven of alleen voor onze eigen belangen opkomen. Maar dat is natuurlijk niet zo. We zijn het zat dat generaties tegenover elkaar gezet worden."

"Maar als het evenwicht weg is tussen actievoeren en onderhandelen, dan wordt het resultaat ook minder. Je moet eerst redelijk zijn geweest om met onredelijk gedrag ook binnen te kunnen halen. Dat onredelijk gedrag werkt alleen als daarvoor al iets is opgebouwd."

"Nu is in de vakbeweging de discussie daarover gepolariseerd: de een wil alleen maar actie, dan ander is voor alleen maar overleg. Men vergeet wat de kracht is om het allebei te doen.

Muilwijk: "Wij kunnen prima een avond stoeptegels gaan gooien, dat schuwen we niet. Maar in het algemeen maak ik me wel zorgen om de grote invloed van de SP in de FNV. Daarmee kan je lam leggen wat je voor elkaar kan krijgen als werknemers."

"In de vakbeweging heerst het idee dat keer op keer de rechten van werknemers worden uitgekleed, terwijl de grootverdieners meer dan ooit verdienen. Tegen dat laatste moet je ook een vuist maken. Dat snap ik ook wel, dat is ook gewoon onderhandelen. Maar het moet wel én én zijn. Dat proberen we met de Nieuwe Top en Raad voor Generaties voor elkaar te krijgen."