DEN HAAG - De VVD zet vraagtekens bij de eventuele toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Naast de kosten die daarmee gepaard gaan, vraagt de partij zich af of het lidmaatschap überhaupt nog wel realistisch is.

Dat stelt VVD-Tweede Kamerlid Mark Verheijen tegenover NU.nl.

"Er is al jaren geen vooruitgang in het toetredingsdossier van Turkije", aldus Verheijen.

"Niet als het gaat om de positie van Cyprus, en niet als het gaat om de vrijheid van minderheden. Op een gegeven moment vraag je je af of Turkije zelf nog wel wil, en of we met zijn allen nog wel af moeten koersen op een volwaardig EU-lidmaatschap van het land."

Draagvlak

Volgens Verheijen is "de belangrijkste reden om er niet meteen een punt achter te zetten", de afspraken die Nederland in 1999 is aangegaan over het toetredingstraject.

"Maar naar de buitenwereld toe is het vreemd dat we hier nu nog over discussiëren, terwijl Europa de handen vol heeft aan de eigen problemen. Het draagvlak is fragiel."

Steun

Ook is Verheijen niet blij met het geld dat Turkije jaarlijks vanuit de EU ontvangt, om aan de toetredingseisen te kunnen voldoen.

"Vanaf de start van de toetredingsgesprekken hebben ze al 6 miljard euro ontvangen, waarvan dit jaar nog 860 miljoen. Zo wordt Turkije beloond om de gesprekken te vertragen, terwijl ze een sterk groeiende economie hebben."

Discussie

De VVD wil daarom dat er in ieder geval voor Turkije met de pre-toetredingssteun gestopt wordt, en dat ook wat betreft de andere mogelijke toetredingslanden een discussie zal plaatsvinden over de steun.

In een debat over EU-uitbreiding donderdagmiddag in de Tweede Kamer, reageerde Alexander Pechtold (D66) dat met de uitspraken van Verheijen de spagaat duidelijk wordt van de VVD tussen de hardere opstelling van de PVV, en die van coalitiepartner PvdA. 

"In Turkije zei de premier nog: 'Turkije is bezig met het voldoen aan alle criteria, en zal uiteindelijk zeker toetreden tot de Europese Unie'," zo citeerde Pechtold.

Ook Pieter Omtzigt van het CDA ziet een partij "van twee gezichten". Omtzigt: "In Nederland is de VVD niet enthousiast over toetreding, in Turkije dolenthousiast. In Nederland is de VVD nooit enthousiast, in het Europees Parlement dolenthousiast."

Toetreding

Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken zei tijdens het debat over de toetredingsgesprekken dat de Turkse regering wel degelijk wil toetreden tot de Europese Unie. Wel ziet ook hij dat het land een andere positie in de regio is gaan vervullen door onder meer de sterke economische groei.

Over de pre-toetredingssteun zegt Timmermans dat die voor Turkije per inwoner lager is dan voor veel andere landen. Volgens hem is het onmogelijk om de gelden nu stop te zetten, maar kan er in de toekomst worden gekeken of die steun bijvoorbeeld zou moeten worden gekoppeld aan de voortgang van de toetreding.

Maffiastaat

Tijdens het debat zei PVV'er Barry Madlener verder nog over Turkije dat het land "gegijzeld" is "door de islamitische maffia onder leiding van Erdogan en Gül". Ook noemde hij Albanië een "islamitisch boevennest".

Pechtold dreigde het debat te verlaten als de PVV doorging met het taalgebruik. Hij wil niet dat bevriende lidstaten de indruk krijgen dat er zo over ze wordt gesproken in het Nederlandse parlement.

Daarop herstelde debatvoorzitter René Leegte de orde en vermaande de PVV zich niet langer in dergelijke termen uit te drukken.

Minister Timmermans zei er zelf over: "Mijn ervaring is dat als je geen argumenten meer hebt, je gaat beledigen. En als je gaat beledigen, daalt je invloed. Madlener, in zijn complete machteloosheid, vlucht in beledigingen."