'Onderwerp alle wethouders aan corruptietest'

AMERSFOORT - Het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING) bepleit een preventief onderzoek naar de zuiverheid van alle wethouders en gedeputeerden in Nederland.

Zo’n onderzoek moet vooral als waarschuwing en bewustwording dienen in de bestrijding van corruptie en vriendendiensten binnen het lokale en provinciale bestuur.

Dat zegt BING-directeur Peter Werkman tegen NU.nl in een reactie op de recente incidenten met bestuurders in Lansingerland (wethouder Jan den Uil), Roermond (Van Rey/Offermans) en in de provincie Noord-Holland (Hooijmaijers).

''We hebben op verzoek van enkele tientallen gemeenten en enkele provinciale besturen na de verkiezingen al zo’n toets gedaan", zegt Werkman. ''Dat percentage mag wat mij betreft omhoog.’’

Het ministerie van Binnenlandse Zaken beveelt alle gemeenten zo’n preventief onderzoek aan, maar stelt die niet verplicht. Wat de directeur van het BING betreft zouden alle wethouders na de volgende raadsverkiezingen aan zo’n toets moeten worden onderworpen.

Zuid-Limburg

In de regio Zuid-Limburg, waar in het verleden enkele voorbeelden van corruptie zijn geweest, wordt een dergelijke screening al aan de gemeenten aangeboden.

Volgens BING moet vooral worden gekeken naar 'kwetsbare functies', zoals die van de wethouders van ruimtelijke ordening, onderwijs, grondzaken of economische zaken. Werkman: ''Soms wordt een wethouder ruimtelijke ordening benoemd die al affiniteit heeft met de sector. Als dat buiten de eigen gemeente is, dan kan dat. Binnen de eigen gemeente natuurlijk niet."

Werkman zegt dat een toets voorafgaande aan de benoeming van bestuurders preventief werkt. ''Het helpt bij het bewustwordingsproces dat je de schijn van vriendjespolitiek wegneemt. Maar ik heb niet de illusie dat we met een screening alle incidenten voorkomen."

Cijfers

De meest recente cijfers over corruptie zijn ernstig. De hoogleraren Huberts en Nelen deden in 2005 in opdracht van het WODC onderzoek naar de omvang in Nederland. Blijkens die studie worden bij overheidsinstanties jaarlijks 130 interne onderzoeken verricht naar corruptie.

In circa vijftig gevallen leidt dat tot strafrechtelijk onderzoek. Behalve burgemeesters en wethouders gaat het in veel gevallen ook om corrupte ambtenaren.

'Macht en invloed'

Volgens corruptieonderzoeker Michel van Hulten, als lector governance verbonden aan Saxion Hogescholen, gaat het in Nederland qua corruptie niet over ‘geld in een envelopje dat onder tafel doorgeschoven wordt’. Van Hulten, die de website corruptie.org heeft opgezet, zegt dat het in ons land vooral draait ‘om handel in macht en invloed’.

Van Hulten: ''Het is een spel dat vooral door hooggeplaatsten in bestuur en bedrijf goed gespeeld kan worden. Daar gaat het om miljoenen en niet langer om het tientje in de envelop."

Nederland staat op de corruptieranglijst van Transparency International op de zevende plaats met een rapportcijfer van 8,9. Nieuw-Zeeland is met een 9,5 het braafste land ter wereld.
BING-directeur Werkman: ''We doen het in Nederland zo gek nog niet."

Lees meer over:
Tip de redactie