DEN HAAG - SP-leider Emile Roemer verwijt PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom geen poging te hebben gedaan om andere coalities dan met alleen de VVD te onderzoeken.

De SP'er stelde donderdag, tijdens het debat over de formatie, de geloofwaardigheid van Samsom ter discussie.

"Ik concludeer dat de coalitie met de VVD de eerste keuze is van de heer Samsom." In de campagne had Samsom het beleid van Rutte getypeerd als 'rotbeleid'.

Telefoontje

Roemer stelde teleurgesteld vast dat hij geen telefoontje van Samsom heeft gehad en zijn bondgenoten op links ook niet.

Volgens de PvdA-leider heeft zich tijdens de verkenningsfase echter geen enkele andere partij zich gemeld om bij de VVD en PvdA aan te sluiten.

VVD-leider Mark Rutte sprong voor zijn formatiepartner in de bres: "Ik was degene die een links blok uitsloot, niet Samsom."

Roemer noemt een compromis tussen PvdA en VVD, gezien de grote verschillen, 'ondenkbaar'.

Polarisatie

Samsom zei tijdens het debat dat Nederland behoefte heeft aan 'een politiek die elkaar de hand reikt'. "Geen polarisatie, maar verbondenheid", aldus Samsom.

Hij zei bij de VVD hetzelfde gevoel van urgentie te zien om Nederland sterker uit de crisis te laten komen.

Naïef

Rutte werd tijdens het debat eveneens aangevallen door Roemer. Volgens de SP'er is Rutte 'naïef' dat hij er van uitgaat dat Rutte steun zal vinden voor zijn plannen in de Eerste Kamer.

Een coalitie van VVD en PvdA kan rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer, maar niet in de Eerste Kamer.

De demissionaire premier liet weten er op te vertrouwen dat de Eerste Kamer bij zijn taak zal blijven, namelijk de beoordeling van de voorstellen op 'wetstechnische aspecten'. "Het politieke primaat ligt bij de Tweede Kamer."

Roemer hield Rutte voor dat bij het vorige kabinet wel hard werd ingezet op een meerderheid in de Eerste Kamer, bijvoorbeeld door de informele gedoogsteun van de SGP.

Buma

CDA-leider Buma daagde Samsom uit om zich uit te spreken over zijn inzet om de btw-verhoging, die 1 oktober al ingaat, terug te draaien. Dit was voor de PvdA een belangrijk punt om het lenteakkoord niet te steunen.

Samsom wilde geen uitspraken doen over de inhoud van de gesprekken tijdens de formatie. Buma wil daarom voor 1 oktober een apart debat over dit punt.

Samsom zei nooit in de campagne de belofte te hebben gedaan dat hij de btw-verhoging zou terugdraaien. Volgens hem kunnen dat soort beloftes nooit worden gegeven in een coalitieland.

Rutte

Rutte wilde tijdens het debat geen uitspraken doen over de inhoudelijke gesprekken met de PvdA tijdens het formatieproces.

Hij stelt dat de totstandkoming van een akkoord wordt gehinderd als hij nu inhoudelijke uitspraken doet over de diverse dossiers.

Wel zei hij dat de mogelijkheid openligt dat het lenteakkoord tijdens de formatie wordt opengebroken. Voorwaarde is wel dat er aan de begrotingsdoelstellingen voldaan wordt.

Rutte zei dat VVD en PvdA de bereidheid hebben elkaar in de formatie 'wat te gunnen', in plaats van dat alles wordt kapotonderhandeld.

Leedvermaak

Wilders deelde tijdens het debat een stevige sneer uit aan het adres van GroenLinks-leider Jolande Sap. Sap zei, op de avond van de zware verkiezingsnederlaag voor GroenLinks, het 'fantastisch nieuws' te vinden dat de PVV ook zwaar verlies moest incasseren.

"Leedvermaak siert een politicus niet, al helemaal niet als je zelf flink verloren hebt", aldus Wilders. "Wij nemen ons verlies manmoedig."

Informateurs

Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer neemt het advies van verkenner Henk Kamp over om hemzelf en oud-PvdA-leider Wouter Bos te benoemen tot informateurs. Zij gaan samen met Rutte en Samsom proberen om een kabinet van VVD en PvdA te smeden.

De motie van Rutte en Samsom werd behalve door hun eigen fracties gesteund door GroenLinks, de PVV, de SGP, de ChristenUnie, het CDA en 50PLUS. SP, D66 en de PvdD stemden tegen.

Kamp en Bos willen hun informatiewerkzaamheden vrijdag al beginnen.

Distantie

D66-leider Alexander Pechtold vroeg zich af waarom er niet gekozen is voor formateurs met meer 'distantie' tot de huidige politiek. Kamp is immers demissionair minister.

Ook wil hij dat de verslagen van de gesprekken tussen Samsom en Rutte met de verkenner openbaar worden. Kamp zei dat dit verslag er niet is en dat hij zijn werkzaamheden als afgerond beschouwt.

Lees alles over de formatie op onze special