'Tussen PvdA en VVD zit de stad Utrecht aan banen'

NU.nl sprak premier en VVD-lijsttrekker Mark Rutte uitgebreid over zorg, banen, links en zijn intuïtie. "Tussen de PvdA en de VVD zit de stad Utrecht: 350.000 banen."

U beloofde in 2010: de banenmotor zou op gang komen, er zou niet gemorreld worden aan de hypotheekrenteaftrek en er zouden geen lastenverzwaringen komen. Drie keer mislukt.

"We hebben natuurlijk te maken met een ernstige economische crisis. Die hadden we in 2010 niet kunnen voorzien. De vraag is: hoe ga je ermee om? Ik zeg: maatregelen nemen zodat de crisis zo kort mogelijk duurt en we er sterker uitkomen."

Dan is er iets mis met uw intuïtie, want u ging er zo prat op dat u in 2008 de kredietcrisis wél had voorzien.

"Het heeft me verbaasd dat niemand de storm vanuit Amerika zag opkomen, maar waar we nu mee te maken hebben is het vertrouwensverlies van de financiële markten na de crisis in Griekenland, Spanje en Italië. Dat is nergens voorzien."

Uw intuïtie faalde dan in ieder geval bij het regeren met de PVV. U had verwacht de rit te kunnen uitzitten. Is dat een fout geweest?

"Nee."

U bent na twee jaar alweer klaar.

"Kabinetten vallen helaas in veel gevallen voor de eindstreep. Als man aan het roer ben ik daarvoor verantwoordelijk, maar een coalitiepartij kan zeggen: we stoppen ermee. Dat is Drees overkomen, dat is Lubbers overkomen, Balkenende. Ik kan niet treden in de partijpolitieke afweging de PVV, maar het geeft wel informatie over de PVV."

In welk opzicht is de campagne anders dan in 2010?

"De verschillen tussen links en rechts zijn groter geworden. Je ziet op een aantal punten dat de PvdA erg naar links is gegaan. Ze bezuinigen meer dan voorheen op wegen, ze verlagen de belasting niet en de wachtlijsten in de zorg komen terug."

"En de PvdA heeft het werkgelegenheidsprogramma van de SP overgenomen. Het effect daarvan is 76.000 banen minder. Dat is nogal wat voor een partij die zich de Partij van de Arbeid noemt."

Dat komt doordat ze mensen met een zwaar werkzaam leven eerder met pensioen laten gaan, zegt Samsom.

"Dat is maar een klein deel van de verklaring. Tussen de PvdA en de VVD zit de stad Utrecht: 350.000 banen."

"En ik merk dat in de debatten dit punt minder door komt, maar de PvdA bezuinigt op veiligheid en maakt daarmee Nederland minder veilig."

Maar er moet overal worden bezuinigd. Is veiligheid zo belangrijk dat daar extra in geinvesteerd moet worden?

"Een financiële crisis geeft altijd onzekerheid. Dat kun je wegnemen door iets essentieels als de veiligheid van mensen. Dan moet je dus niet, zoals de PvdA voorstelt, een half miljard bezuinigen. De VVD investeert juist 250 miljoen."

"Het gaat om de vraag: Kunnen mijn kinderen veilig naar school? komen ze veilig thuis na het uitgaan in het weekend? En als ik zelf oud ben, kan ik dan mijn hondje nog uitlaten? Er heerst een hele basale behoefte aan veiligheid."

"Ik stoor me er aan dat ik dan wel lees dat de PvdA voorstander is van stages voor ex-criminelen, extra onderwijs voor criminelen, legaliseren van softdrugs."

U benadrukt vaak dat 'socialisten' het begrotingsplaatje geen urgentie geven, maar de PvdA zit in 2017 op bijna hetzelfde bezuinigingsbedrag.

"Het gaat om het 'hoe'. En wat zijn de economische effecten? De PvdA wil geld weghalen bij wegen, terwijl je daar juist moet investeren. Tegelijkertijd willen ze de kilometerheffing invoeren. Dat is slecht voor de economie."

"En de woningmarkt. Het Economisch Instituut voor de Bouw zegt dat de PvdA-plannen net zo desastreus uitpakken als die van de
Socialistische Partij."

Het CPB stelt dat de woningmarktplannen van de VVD zorgen voor het verder stagneren van de woningmarkt, omdat jullie de hypotheekrenteaftrek niet aanpakken.

"Het CPB laat zien dat bij de PvdA de huizenprijzen met 5 procent dalen. Via de VVD stijgen ze."

Maar de woningmarkt stagneert.

"Nou ja, als je de analyse leest van het EIB dan lees je positieve cijfers."

U richtte zich eerst op Roemer, nu op Samsom. Moet u niet meer focussen op uw eigen verhaal?

"Dat doe ik natuurlijk ook. In het debat bij EenVandaag heb ik in een discussie met Roemer uitgelegd dat je bij mensen die aan de zijkant staan moet kijken wat ze wel kunnen. Kijk naar de paralympics. En de bijstandsmoeder in een uitkering moet juist op de VVD stemmen."

Vindt u dat echt? U dwingt deze moeders om te gaan werken.

"Ik snap werkelijk niet waarom we tegen zoveel mensen hebben gezegd: jij komt nooit meer uit je uitkering. Veel mensen zitten in het 'granieten bestand', dat is jargon uit de sector. Dat betekent dat deze mensen blijvend in de bijstand zitten."

"Ik vind het socialer om te zeggen: er is een fatsoenlijke uitkering voor mensen die het echt nodig hebben en we doen er alles aan om jou aan de slag te helpen, dan te zeggen: er is een fatsoenlijke uitkering, punt."

Dat is een mooie theorie, maar is de praktijk niet totaal anders? U en uw partij krijgen vaak de kritiek mensen aan hun lot over te laten.

"Ik heb zelf mensen in de bijstand gesproken. Ik vraag dan: heeft u misschien een ziekte die ik van buiten niet kan zien? Zo ja, dan praat ik er verder niet over. Nee, zegt ze, ik mankeer verder niks. Maar die meneer van de sociale dienst zegt: u werkt al vier jaar niet dus u komt nooit meer aan de slag."

"Dan zeg ik: laat je niets wijsmaken. Een baan geeft zelfstandigheid, je krijgt sociale contacten en je ontwikkelt je op je talenten. In de debatten heb ik het dan met Roemer en Samsom over een procent meer of minder in de bijstand. Moet je kijken wat voor een inkomensverbetering je hebt als je vanuit de bijstand aan het werk gaat. Daarom zeg ik: een bijstandsmoeder moet VVD stemmen."

De politieke duiders zeggen: Samsom groeit boven de partijen uit, omdat hij niet meedoet met het aanvallen en zijn eigen verhaal vertelt.

"Ik ga niet de campagne analyseren. Volgens mij moet je benoemen wat je idealen zijn en je verschillen met de tegenstander benadrukken."

Waarom blijft dan dat beeld hangen dat u een negatieve campagne voert tegen links en niet altijd het eerlijke verhaal vertelt.

"Dat is een beeld waar ik verder niet op reageer. Ik herken het beeld ook verder niet, dat maakt het lastig om het te analyseren."

De slotvraag is van NUjij. 'Steekpenning' vraagt: Hoe kunt u volhouden dat marktwerking in de zorg een goede oplossing is? Als leek zie je door emoties en ontwetendheid niet of de behandelingen terecht zijn of niet.

"Dat label marktwerking wordt door links op dat stelsel geplakt. Maar het zijn maar elementen. De PvdA en de SP willen naar het oude systeem en dan krijg je dus de wachtlijsten terug. Het nieuwe systeem zorgt voor meer specialisatie."

Maar er is een financiële prikkel aan instellingen om onnodig te behandelen.

"Er is geen chirurg die zomaar gaat snijden. Maar in welk systeem dan ook zul je verkeerde prikkels hebben. Waarom zou je artsen zo wantrouwen dat ze ineens onnodige behandelingen voorschrijven? Ik geloof daar niks van."

Lees hier het profiel van Mark Rutte

Lees meer over:
Tip de redactie