De zorg moet worden gesaneerd door de eigen bedrage en het eigen risico te verhogen. Dat zegt voormalig CDA-minister Onno Ruding van Financiën in de kabinetten Lubbers I en II in een interview met NU.nl.

"Mensen zijn niet dom. Ze slikken een impopulaire boodschap als je het consistent en met kennis van zaken uitlegt."

Is er een parallel tussen de crisis in de jaren tachtig en nu?

"Nee, toen was Nederland er zelf slecht aan toe, nu gaat het hier beter dan in andere landen. Wel is de discussie soms hetzelfde. Wij hadden te maken met een enorme stijging van de uitgaven in het onderwijs. Nu geldt dat voor de zorg."

"De huidige politici moeten daarvan leren. We geven ieder jaar miljarden meer uit aan de zorg en dat gaat ten koste van andere overheidsuitgaven. Is het een vreemde eis om die uitgaven op orde te krijgen? Er wordt moord en brand geschreeuwd alsof er misdaden worden begaan."

Hoe moeten de uitgaven structureel worden verminderd?

"Er moet meer eigen bijdrage komen en een hoger eigen risico. Sommige voorzieningen moeten zelf worden betaald. Een fiets koop je zelf, een rollator dus ook. Dat moet voor meer zaken gelden. Ook moeten bij een verhuizing naar een verzorgings- of bejaardentehuis de woonkosten zelf worden betaald. Een eigen huis aanhouden, wordt dan lastiger."

Dat zijn impopulaire maatregelen waar de kiezer achter moet staan. Electoraal gezien is dat niet slim.

"Mensen zijn niet dom. Als je consistent impopulaire maatregelen met kennis van zaken uitlegt aan de kiezer, kun je er zelfs verkiezingen mee winnen zoals het CDA in de jaren tachtig heeft gedaan."

"Maar je moet niet zwalken en dat is mijn grote zorg in de hedendaagse politiek. De middenpartijen zijn te klein, waardoor de populistische partijen op links en rechts met hun korte termijn visie te groot zijn geworden en daardoor de noodzakelijke impopulaire maatregelen blokkeren."

"Maar de langere termijn visie van de PVV en SP zijn rot, zoals blijkt uit de CPB-cijfers. Vroeger waren er geen populistische extreme partijen en draaide het minder om de korte termijn. Nu wordt er om de haverklap een debat aangevraagd, terwijl je eerst rustig moet kijken of het probleem wel een zaak is van de centrale overheid."

Hoe zijn de populistische partijen zo groot geworden?

"De middenpartijen hebben hun beleid niet goed uitgelegd of toegepast in de praktijk. Ze hebben zitten klungelen en dat wekt wrevel bij de kiezer. Een heleboel mensen is weggelopen naar de PVV en SP. Ook ligt de schuld bij de verschillende coalities."

"CDA en PvdA waren bijvoorbeeld bij het kabinet Balkenende IV niet bereid compromissen te sluiten. Beide partijen hebben na de val van dat kabinet fors verloren. De coalitie daarvoor liet D66 de hele zaak in het honderd lopen."

"Als je geen compromissen wilt sluiten, kom je niet ver in Nederland. En dat gaat nog veel verder. De SER, het anker van ons poldermodel, functioneert al jaren niet meer. Dat heeft te maken met de impasse in de politiek."

"Dat zie je bij de crisis bij de FNV. De SP heeft daar een grote invloed en dat heeft negatieve gevolgen voor de bereidheid tot overleg en compromissen. Een constructieve belangrijke vakbond is essentieel."

Hoe desastreus was Balkenende IV voor het CDA?

"Kiezers waren teleurgesteld in het uitblijven van concrete maatregelen onder het kabinet Balkenende/Bos. In het verkiezingsprogramma stonden zaken als meer veiligheid op straat, maar daar kwam niets van terecht. Je moet helder uitvoeren wat je op papier schrijft. Ook was men de ruzies tussen de partijen zat."

Was de keus voor Balkenende als lijsttrekker ook niet verkeerd?

"Ja, Balkenende trok niet veel kiezers meer aan. Het gaat om beleid en om personen. In mijn tijd had het CDA meerdere mensen naast Lubbers die stemmen trokken met hun beleid, zoals Hans van den Broek op Buitenlandse Zaken, Gerrit Braks op Landbouw en ik op Financiën."

"Dat mis ik nu bij het CDA en ook bij andere partijen. Buma doet het goed,maar er zijn weinig mensen om hem heen die ook stemmen trekken. In de fractie zitten heel weinig mensen met een fikse staat van dienst."

"Bij veel partijen is in de fracties geen continuïteit. Men ziet de Tweede Kamer als een doorgangshuis."

Gelooft u in de nieuwe koers van partijleider Sybrand van Haersma Buma
en partijvoorzitter Ruth Peetoom?

"Ik heb gestemd op Buma bij de lijsttrekkersverkiezingen. Hij brengt typische CDA-elementen als lange termijn, helderheid en betrouwbaarheid terug. Maar zijn verandering inzake de langstudeerdersboete was een slechte zet."

"Die maatregel kwam van het CDA en ik vond hem goed. Houd die maatregel dan vast en ga niet zwalken onder druk van kritiek. Maar in het algemeen volgt hij een betrouwbare lijn."

Buma zei vorige week dat het CDA zijn verlies moet nemen en dat herstel een lange termijn project is. Dat kwam hem op veel kritiek te staan.

"Dat was een ongelukkige uitspraak. Ik ken hem voldoende om te weten dat hij niet de handdoek gooit voor deze verkiezingen. Maar als je hoort wat voor een onzin Roemer en Wilders uitkramen, valt het nog wel mee."

Welke coalitie heeft uw voorkeur?

"Vooropgesteld: het CDA moet niet per se willen regeren, oppositie voeren kan ook goed zijn. Maar als we gaan regeren, dan bij voorkeur niet met de SP en PVV, maar met de middenpartijen."

"De CDA met VVD, D66 en CU zou kunnen, maar dan heb je de PvdA mogelijk ook nodig om genoeg zetels te halen. De PvdA moet dan wel bereid zijn constructief mee te werken. In het kabinet Balkenende/Bos vond ik dat heel bedroevend."

Zit er nog veel oud zeer bij het CDA richting de PvdA?

"Ja. Afspraken werden niet nagekomen. PvdA-ministers werden te vaak door hun eigen fractie onderuit gehaald. Dan krab je je wel twee keer achter de oren als je weer wordt gevraagd. Maar het is overkomelijk." 

"De personen bij beide partijen moeten dan voldoende vertrouwen hebben in elkaar. Bos en Balkenende klikten niet vanwege eerdere ervaringen, dus de instabiliteit was ingebakken vanaf dag 1. Dat is een moeilijke start. Buma en Samsom hebben nog een schone lei."