'Het mkb móet de grens over'

DEN HAAG - Voor het midden- en kleinbedrijf is het niet een kwestie van willen, maar van moeten om ook over de grenzen te gaan ondernemen.

Dat zegt Uri Rosenthal (VVD), minister van buitenlandse zaken, in een interview met NU.nl. Hij hoopt in een volgend kabinet dezelfde post weer te mogen vervullen.

Zijn buitenlandbeleid viel de afgelopen twee jaar op door de vooral praktische aanpak van het mensenrechtenbeleid, wat hem regelmatig op kritiek kwam te staan, en de nadruk op de economische belangen van Nederland in het buitenland.

Er komen weleens klachten vanuit het bedrijfsleven dat de Nederlandse overheid wel wat tandjes mag bijschakelen als het om bevordering van de export gaat. Trekt u zich dat aan?
"Elk tandje dat erbij kan is meegenomen, maar ik ben zeker niet ontevreden over de slag die we de afgelopen twee jaar hebben gemaakt. De groei van Nederland moet vooral vanuit de export komen."

"Daarbij zetten we sterk in op het midden- en kleinbedrijf. Dat betekent dat ook het mkb over de grenzen moet ondernemen. Dat is echt geen kwestie van willen, maar van moeten."

"Als overheid moet je alles doen om daarbij een steun te zijn. Van die kleinere bedrijven kun je immers niet verwachten dat zij er een grote internationale afdeling op na houden die de beste kansen op de internationale markt in de gaten houdt."

"We houden ook sterk de opkomende economiën in de gaten. Landen die tot voorheen tot de allerarmsten behoorden, zoals Zuid-Korea en Colombia, daar moeten we het echt van hebben straks."

In het nieuwe verkiezingsprogramma van de VVD staat dat bepaalde opkomende economieën ook een meer prominente plek moeten krijgen in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Wat stelt u precies voor?
"De Veiligheidsraad is wat betreft de permanente leden sinds de oprichting niet veranderd, behalve dat China als vijfde lid is gevoegd aan Amerika, Frankrijk, Engeland en Rusland."

"De verschuivingen in de wereld brengen echter met zich mee dat landen als India, Japan, Duitsland en Brazilië er ook bij moeten worden getrokken."

Moet er dan ook niet een speciale zetel komen voor de Europese Unie, als één blok?
"Over een specifieke EU-zetel kun je verschillend denken, maar het is niet waarschijnlijk dat zo'n initiatief van de grond zou komen. Wat je dan namelijk vraagt is dat Frankrijk en Engeland hun lidmaatschap laten opgaan in dat Europese lidmaatschap. Dat zie ik niet gebeuren."

Het lidmaatschap van de Verenigde Naties valt onder het budget voor ontwikkelingshulp. De PVV wil daar niet meer voor betalen. Wat zou dit voor gevolgen hebben?
"Dit betekent dat Wilders het abonnement op alle internationale organisaties als de Verenigde Naties, het IMF en de wereldbank opzegt. Dan kom je als land volledig geïsoleerd te staan."

"Het enige land dat er ook voor kiest zich niet bij de Verenigde Naties te voegen, is Vaticaanstad, de staat van de paus in Rome. Zo'n keuze zou dus grote schade toebrengen aan onze positie in de wereld, ook op economisch gebied. Je komt in feite buiten spel te staan."

Ook de VVD bezuinigt hard op ontwikkelingshulp, met 2,7 miljard euro. Wat blijft er dan nog over?
"Met de bezuinigingen van de VVD hou je nog ruim een miljard over. Dat vind ik een hele goede lijn. Voor ontwikkelingssamenwerking geldt dat je altijd landen helpt die noodhulp nodig hebben, waarbij het verzoek meestal via de Verenigde Naties komt. Dat is een kwestie van moeten."

"Daarbij heb je nog een paar punten waar Nederland goed in is, namelijk watermanagement en voedselveiligheid. Daar kunnen wij een rol spelen. En wat is verder mooier dan de belastingen lager te houden, waardoor mensen zelf de keuze hebben om geld te geven aan ontwikkelingsorganisaties."

Wat ook opvalt is dat in het verkiezingsprogramma van de VVD eerst stond: 'Meer dan ooit is bevordering van de internationale rechtsorde en de bescherming van mensenrechten nodig.' Nu staat er: Landen kunnen worden aangesproken op hun gedrag en beleid, ook qua mensenrechten. Maar niet alles kan overal en het opgeheven vingertje werkt lang niet altijd. Voortschrijdend inzicht?
"Dat laatste is zoals ik ook als minister met het mensenrechtenbeleid omga. Je moet niet overal achteraan jagen zonder onderscheid te maken tussen wat ernstig is en wat minder ernstig is. En je moet kijken naar wat effectief is. Dat is niet met het opgeheven vingertje want dat werkt vaak juist contra-effectief."

Nu is het VVD-programma natuurlijk iets anders dan het regeerakkoord. De VVD heeft zijn wortels toch in het liberalisme en de verlichtingsidealen, waaruit ook de bescherming van de mensenrechten voortkwam? Waar zijn de mooie woorden?
"Een praktische aanpak is ook bij de mensenrechten geen zonde. Nogmaals, effectiviteit is belangrijk. Het kan mij niet schelen hóe de mensenrechten worden bevorderd, maar dát het gebeurt. Dus als je merkt dat confrontatie niet werkt, dan moet je het op een andere manier aanpakken."

Ook kenmerkend voor het buitenlandbeleid van dit kabinet was deze zin in het regeerakkoord: Nederland wil verder investeren in de band met de staat Israël. Vanwaar die speciale aandacht?
"Er is onevenredige aandacht voor wat er met betrekking tot Israël misschien niet altijd even goed gaat. Op een gegeven moment ging tweederde van de resoluties in de Verenigde Naties over mensenrechtenschendingen in Israël. Dat is uit verhouding."

"Dat wij in het regeerakkoord van 2010 Israël speciaal hebben bejegend is om het feit dat Israël nog altijd een land is met een rechtsstaat, dat ook sterke verbindingen heeft met andere democratieën, maar dat aspect raakte helemaal ondergesneeuwd. Daar moest iets tegenover gezet worden."

"Mijn ervaring is ook geweest dat omdát Nederland deze opstelling samen met een paar andere landen heeft ingenomen, dat ons geen windeieren heeft gelegd. Ook niet wat betreft onze banden met het Midden-Oosten. We onderhouden goede relaties met de Palestijnse autoriteiten, juist ook omdat zij onze banden met Israël kennen. Zo krijgen wij zaken voor elkaar, waar dat andere landen niet lukt."

Toch is deze zin over Israël dan weer niet terug te vinden in het nieuwe verkiezingsprogramma.
"In 2010 hadden we dat nodig, nu is dat gezegd. Dat hoeft niet nog eens herhaald te worden. Waar we nu de pijlen op richten zijn directe onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen, om uiteindelijk tot een twee-statenoplossing te komen."

Tip de redactie