'Alternatieven voor de JSF zijn duurder en slechter'

DEN HAAG – Voor de aanschaf van de Joint Strike Fighter zijn wel alternatieven, maar ze zijn verouderd, duurder en slechter.

Dat zeggen de voormalig Commandant der Strijdkrachten Dick Berlijn en Peter Wijninga, defensie-expert bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS).

De Eurofighter, de Franse Rafale en de Saab Gripen NG zijn volgens het duo toestellen die gebouwd zijn volgens een achterhaald defensief concept, dat niet toereikend is 'voor de oorlog van de toekomst'. In aanschaf- en exploitatiekosten zijn ze bovendien minstens zo duur.

"Die vliegtuigen zijn gebaseerd op technische ontwerpen en veiligheidsconcepten van 20 jaar geleden", zegt Berlijn. "Niemand zou nu een nieuwe auto willen kopen met de technologie van 20 jaar geleden."

"Als we in Nederland de moed hebben om militairen op buitenlandse missies te sturen, dan hebben we ook de plicht om ze de beste wapens mee te geven", zegt Berlijn, zelf voormalig F-16-piloot. "Het is niet verstandig om een vliegtuig als een Audi te vervangen door een Lelijke Eend."

Politiek

Volgens Berlijn zijn er veel productvergelijkingen geweest met alternatieve jagers. "De JSF kwam steeds als beste uit de bus, qua prijs, qua prestaties en qua spin-off voor onze industrie. De hele discussie is nu wel erg politiek geworden. Argumenten, die ondersteund worden door onafhankelijk onderzoek door de Rand Corporation, lijken er niet meer toe te doen."

De politieke partijen in de Tweede Kamer debatteren vanmiddag in een Algemeen Overleg over de toekomst van het JSF-project. De PVV en de linkse partijen willen daar hun handen vanaf trekken.
Volgens Peter Wijninga zou dat 'doodzonde' zijn. Niet alleen verliezen we werkgelegenheid, we kunnen 800 miljoen euro aan ontwikkelingskosten in een keer afschrijven en we moeten rekening houden met schadeclaims die ons miljarden kunnen kosten.

Eigen vlees

"Qua kosten snijden we dan in ons eigen vlees", zegt de defensie-expert. En dat terwijl volgens hem een multi-inzetbare jager voor het grijpen ligt die ons vooruit helpt. Het toestel zal volgens hem inclusief trainingen circa 88,5 miljoen euro kosten.

De Franse Rafale is volgens hem geen alternatief. "Die is onlangs voor 95 miljoen per stuk aan India verkocht, duurder dus dan de JSF."

De Eurofighter dan? Wijninga: "Die is helemaal onbetaalbaar en technisch gezien gedateerd. Is voor 271 miljoen euro per stuk aan Saoedi-Arabië verkocht."

Saab

Resteert de Saab Gripen Next Generation: "Hebben de Zwitsers 90 miljoen euro per stuk voor betaald. Misschien is-ie beter dan de huidige F-16, maar wat wil je daarmee bewijzen? Het gaat om andere dingen."

Volgens Wijninga draait het om een nieuw concept van oorlogsvoering in de lucht. Dat vraagt niet om snelheid en wendbaarheid zoals die van de Saab of F-16, maar om onzichtbaarheid (stealth) en wapensystemen die van grote afstand doel kunnen treffen. "De JSF vliegt niet zo hard en is niet zo wendbaar, maar schakelt van grote afstand een F-16 uit."

Kostbaar avontuur

Rob Meines, pleitbezorger voor de Saab Gripen NG in Nederland, meent daarentegen dat Nederland zich met de JSF in een kostbaar avontuur stort. De Noorse luchtmacht gaat volgens hem acht miljard euro betalen voor 54 JSF's, terwijl Nederland voor ongeveer eenzelfde toestellen slechts 4,5 miljard euro heeft gereserveerd.

"Niemand weet wat de JSF ons gaat kosten", zegt Meines. Zijn opdrachtgever Saab staat volgens hem klaar met een hernieuwd bod van 85 Gripens voor 4,8 miljard euro.

"De Zweden zijn bereid heel ver te gaan." Voor de Nederlandse industrie heeft de switch van JSF naar Gripen geen gevolgen. "Saab zal de Nederlandse industrie compenseren met orders. Daardoor is er geen verschil met de SF."

Lees meer over:
Tip de redactie