AMSTERDAM - Het schenden van de voorwaarden voor het krijgen van informatie middels de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), wordt in de toekomst mogelijk bestraft met een jaar cel.

Universitair docent bestuursrecht Aline Klingenberg vreest dat klokkenluiders het door deze maatregel moeilijk krijgen, zo stelt ze tegenover NU.nl.

De gevangenisstraf bij overtreding van de voorwaarden voor het inzien van bijzondere informatie staat vermeld in het wetsvoorstel van minister Liesbeth Spies (CDA) van Binnenlandse Zaken, blijkt uit bestudering van het document.

Binnenlandse Zaken wil in de nieuwe wet bijzondere informatie voor 'bijzondere belanghebbenden' toegankelijk maken. Daarbij mogen ambtenaren voorwaarden stellen. Wie die voorwaarden overtreedt pleegt, zou een misdrijf bedrijven en riskeert een jaar cel.

Klokkenluiders

"Het gaat bijvoorbeeld over informatie over jezelf of over een kind. U kunt denken aan ouders die informatie vragen over een kind dat zelfmoord heeft gepleegd", vertelt universitair docent bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Deze toegang kan soms in een bepaalde behoefte voorzien."

Desgevraagd erkent ze dat hierdoor ook klokkenluiders getroffen kunnen worden. "Je mag niet zomaar met een misstand naar buiten treden. "Dat zou dus op klokkenluiders kunnen slaan", stelt Klingenberg. "Of u moet een strafzaak tegemoet willen zien en hopen dat u vrijgesproken wordt. Dat is wel een moeilijke route die u moet doorlopen."

Bezwaar

Klingenberg denkt dat het belangrijk is om tegen voorwaarden altijd bezwaar te maken en verwacht dat burgers dus vaker bij de rechter uitkomen. "Na zes weken krijgt zo'n beschikking formele rechtskracht", vertelt ze. "Als u bij de strafrechter uitkomt dan zal hij er anders vanuit gaan dat u akkoord met de voorwaarden bent."

Klingenberg is gespecialiseerd in de Wob en vindt de nieuwe regeling "zeer opmerkelijk" en "erg bizar". "Wat mij bevreemd is dat het zoekmaken van documenten niet strafbaar is, maar het openbaar maken van informatie die men krijgt in bepaalde omstandigheden wel", stelt ze. "In het Verenigd Koninkrijk is het zoekmaken door ambtenaren van informatie strafbaar."

Toegang

Wob-expert Roger Vleugels, die duizenden verzoeken om overheidsinformatie indiende, merkt op dat de minister nu zaken in de wet wil regelen die er niet thuishoren. "De Wob is een wet die de toegang voor iedereen regelt en daar hoort dit soort bijzondere informatie niet in thuis", zegt hij. "Via de achterdeur probeert deze wet zich te bemoeien met welk belang je hebt met je verzoek en dat is precies niet de bedoeling van de Wob."

Het wetsvoorstel van Minister Spies moet 'oneigenlijk gebruik' van de wob tegen gaan. Daarbij gaat het om verzoeken om informatie die teveel werk zijn en verzoeken die over teveel documenten gaan.

Dat plan staat haaks op een initiatief wetsvoorstel van GroenLinks-kamerlid Mariko Peters. Zij pleit juist voor meer openheid, waarbij meer informtatie automatisch openbaar wordt.