'We kunnen geen dag meer wachten'

Demissionair minister Spies (Binnenlandse Zaken) is pas zes maanden minister, maar krijgt toch een aantal ingrijpende maatregelen op haar bordje om de woningmarkt vlot te trekken. "We doorbreken de patstelling van de laatste tien jaar."

Al jaren wordt er in politiek Den Haag gesproken over het fenomeen 'scheefwonen'. De sociale huren mogen alleen met de inflatie meestijgen, waardoor mensen gemiddeld 13 jaar in hun goedkope woning blijven zitten.

De Eerste Kamer bespreekt dinsdag een door het kabinet voorgestelde huurverhoging van 5 procent voor huishoudinkomens vanaf 43.000 euro. Spies hoopt dat dit de doorstroom bevordert en dat verhuurders dan weer durven te investeren in nieuwe huurwoningen.

U wilt de huren verhogen om het scheefwonen tegen te gaan. Waarom zou dat helpen?

"Zowel sociale verhuurders als particuliere verhuurders geven aan nu niet in de búúrt te komen van een marktconforme huurprijs. Willen we dat zij investeren in huurwoningen dan moeten deze huizen wel renderen. Die investeringszekerheid willen we ze bieden, maar dan moet de Eerste Kamer vandaag wel ons voorstel goedkeuren. Daar kunnen we geen dag meer mee wachten, want anders blijft de markt stilstaan."

Maar waarom dan de huren omhoog? Bij de woningcorporaties klotst het geld toch tegen de plinten? Of klopt dat beeld niet?

"Dat is volgens mij een broodje aap-verhaal. Zij zijn gelukkig nog steeds degene die meer dan andere partijen investeren in de woningmarkt, maar ook voor hun geldt dat er wel iets tegenover moet staan. Ze moeten investeren in de woningen die nodig zijn, dus voor de middeninkomens. Maar ook particulieren geven aan dat ze tegen deze huren geen renderende investeringen kunnen doen."

Gaat de huurverhoging ook gelden voor huidige huurcontracten, of alleen voor nieuwe?

"Juist ook voor bestaande gevallen. Mensen zijn na hun studie in een sociale huurwoning gaan zitten, steeds meer gaan verdienen en daar blijven wonen. De huur die ze betalen is dan een lachertje als je dat vergelijkt met wat ze inmiddels verdienen."

"De sociale sector is voor inkomens onder de 34.000 euro, maar deze woningen worden vastgehouden door scheefwoners, waardoor er vooral in grote steden lange wachtlijsten zijn ontstaan voor de lagere inkomens."

Het kan ook zijn dat in deze huizen inmiddels hele gezinnen wonen. Voor hen kan de verhoging wel een probleem zijn.

"Voor woningen van 400 euro gaat het om 20 euro verhoging per maand. Dat is alleszinds te overzien. Bij een huishoudinkomen van 43.000 kun je een hypotheek van 180.000 te pakken krijgen. We hebben het laatst nog even op Funda opgezocht, er staan tienduizenden woningen in die categorie op de koopmarkt."

"De huurverhoging is niet leuk, maar noodzakelijk om het scheefwonen aan te pakken."

Ziet u de huurverhoging als een kleine stap of het ei van columbus?

"Het is een grote stap want we doorbreken de patstelling van de afgelopen tien jaar waarin we voor iedereen alleen maar inflatievolgend huurbeleid voerden. Dat heeft de verhuurders op achterstand gezet. Zij kunnen niet meer investeren. Ik hoop dat de Eerste Kamer vandaag laat zien zich van die urgentie bewust te zijn."

In het Lenteakkoord is een extra huurverhoging van 1 procent voor de middeninkomens aangekondigd. Er zijn mensen die zeggen: wacht even en doe alles tegelijk.

"Die tactiek kan van uitstel afstel maken. Dan worden bouwplannen weer verder uitgesteld. Niks doen kan geen optie meer zijn."

Wat zegt u tegen de starters die geen woning kunnen vinden, omdat de wachtlijsten lang zijn, de vrije huurprijzen te hoog en kopen geen optie is omdat ze geen vast contract hebben?

"Die starters hebben nog steeds een heel aantal mogelijkheden. De vraag is of ze in hartje centrum moeten willen blijven wonen. Ze laten zich te makkelijk ontmoedigen. Juist voor starters is de koopmarkt nog nooit zo aantrekkelijk geweest. Het aanbod is groot, de prijzen zijn laag, de rente is laag, de overdrachtsbelasting wordt structureel laag en je kunt nog even iedere hypotheek afsluiten."

Om een hypotheek te kunnen krijgen is een vast contract nodig en dat is voor starters tegenwoordig vaak juist een probleem.

"Dat hangt van de hypotheekverstrekker af."

Die zijn toch juist voorzichtiger geworden.

"Klopt, maar er worden nog zo'n 8000 hypotheken per maand verstrekt. Ik roep wel de hypotheekverstrekkers op: bekijk per geval wat de perspectieven van mensen zijn."

Zegt u nou dat hypotheekverstrekkers weer soepeler moeten omgaan met het vergeven van hypotheken?

"Ik ben geen hypotheekverstrekker dus zal niet op zijn stoel zitten, maar ik vind het verstandig dat zij niet alleen naar de cijfers op papier kijken, maar ook naar wie gaat daar nou achter schuil. De piloot die net van school komt gaat financieel een aantrekkelijke toekomst tegemoet en dan is er voor de verstrekker ook minder risico aan."

De kritiek vanuit de sector is dat de nieuwe hypotheekregels het juist moeilijker maken voor starters, omdat de regels alleen gelden voor nieuwe gevallen.

"Ook hier zitten we elkaar voor een deel angst aan te praten. Dat er een stuk sanering in de hypotheekverstrekking plaatsvindt is gezond. Het is bijzonder dat je een hogere hypotheek kan krijgen om ook nog die nieuwe badkamer of keuken te financieren. Dat gaan we afbouwen, maar geleidelijk. Het is echt geen kommer en kwel per 1 januari."

Lees meer over:
Tip de redactie