'20 miljard extra bezuinigingen nodig'

DEN HAAG - Om de overheidsfinanciën weer gezond te maken, moet in de periode tot 2017 nog eens 20 miljard extra worden bezuinigd. 

Dat is het advies (.pdf) van een groep topambtenaren van verschillende ministeries en de top van het Centraal Planbureau en De Nederlandsche Bank.

Zij vormen samen de 'studiegroep begrotingsruimte'. Die brengt sinds 1971 nu voor de 14e keer voorafgaand aan een nieuwe kabinetsperiode advies uit over gezonde overheidsfinanciën.

Evenwicht

De bezuinigingen van 20 miljard euro zijn nodig voor een structureel begrotingsevenwicht in 2017, wat niet per se gelijk staat aan een tekort van 0 procent in het jaar 2017. CPB-directeur Coen Teulings zei donderdag na de bekendmaking van zijn ramingen voor de komende jaren dat 25 miljard aan bezuinigingen nodig is voor een feitelijk tekort van 0 procent in 2017.

De studiegroep stelt dat het begrotingstekort juist in de eerste periode van het volgende kabinet fors moet worden teruggedrongen om aan het einde van de kabinetsperiode uit te kunnen komen op begrotingsevenwicht.

Wereldhandel

De Nederlandse economie heeft volgens de topambtenaren te maken met een aantal specifieke problemen. Zo is ons bruto binnenlands product nog niet terug op het niveau van voor de crisis, lopen de zorguitgaven uit de hand, stijgen het aantal overheidsgarantiesen bijbehorende risico's en is de vergrijzing inmiddels niet een probleem in de verre toekomst, maar al heel actueel.

Bovendien is Nederland met zijn open economie die erg afhankelijk is van de wereldhandel en onze grote financiële sector extra kwetsbaar voor nieuwe economische schokken.

3 procent

De studiegroep adviseert om het trendmatige begrotingsbeleid dat al jaren in Nederland gevoerd wordt, te handhaven. Daarbij deint het tekort mee op de golven van de conjunctuur.

Wel moet er een wettelijk mechanisme komen waarbij er automatisch ingegrepen wordt als het tekort boven de 3 procent uitkomt. Dat is de norm die in de Europese Unie is afgesproken als een maximaal begrotingstekort. Nederland zit daar dit jaar nog fors boven, maar volgend jaar naar verwachting weer net onder.

Permanent

De klap van de financiële en economische crisis van de afgelopen jaren is permanent. Nederland zal de achterstand ook met economische groei niet inhalen.

Dat zei de hoogste ambtenaar van het ministerie van Financiën, Richard van Zwol, vrijdag in een toelichting op het rapport.

''De kern van ons rapport is dat de overheidsfinanciën nog niet shockproof zijn. Ze zijn instabiel'', concludeert Van Zwol. Behalve door de economische crisis komt dat ook doordat de zorguitgaven enorm blijven oplopen. ''Dat holt de overheidsfinanciën uit en is de reden dat elk kabinet moet bezuinigen.''

Van Zwol en de andere topambtenaren stellen voor om een begrotingsregel van het huidige kabinet af te schaffen. De afspraak dat er gesproken zou worden over extra ingrijpen als het tekort meer dan 1 procent afwijkt van de ramingen, was één van de redenen voor het wekenlange overleg tussen VVD, CDA en PVV in het Catshuis. ''De afspraak over de signaalwaarde werkt gewoon niet'', zei Van Zwol.

Tip de redactie