'De Jager zwichtte voor tabakslobby'

DEN HAAG - Toenmalig staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën) veranderde begin 2009 onder druk van een agressieve tabakslobby zijn standpunt over Europese regels voor tabaksbelastingen.

Dat blijkt uit een rapport van de Algemene Rekenkamer, dat dinsdag verscheen. Het rapport (pdf) beschrijft hoe tussen september 2008 en april 2009 "een tabaksfabrikant" er minimaal negen keer voor pleitte het standpunt van Nederland te wijzigen.

In Europa werd in die periode onderhandeld over de toelaatbaarheid van minimumprijzen voor sigaretten. In eerste instantie stond Nederland daar met de Europese Commissie sceptisch tegenover, omdat het tegen de interne marktregels zou ingaan en duurdere sigaretten beschermt.

Elco Brinkman

Uiteindelijk vond er in maart 2009 nog een ontmoeting plaats tussen De Jager - de huidige minister van Financiën - en vertegenwoordigers van de fabrikant. Nog dezelfde maand veranderde Nederland alsnog haar standpunt inzake de minimumprijzen van 'sceptisch' naar 'neutraal'.

Het gaat om vertegenwoordigers van tabaksfabrikant Philip Morris. Een van hen was Elco Brinkman, tevens fractievoorzitter van het CDA in de Eerste Kamer. Hij zegt zich niet te kunnen herinneren of De Jager in dat gesprek iets gezegd heeft over het veranderen van zijn standpunt.

Een woordvoerder van De Jager laat daarop weten dat de toenmalig staatssecretaris in die periode ook over andere standpunten is geïnformeerd dan alleen die van de tabakslobby. Er wordt tevens op gewezen dat hij tijdens Balkenende IV meerdere accijnsverhogingen heeft ingevoerd.

Geïnformeerd

Uit het rapport van de Rekenkamer, waarin onderzoek is gedaan naar bestrijding van accijnsfraude in Nederland, blijkt verder dat de tabaksbranche toegang heeft tot informatie over de posities van EU-landen in onderhandelingen en zelfs over de vertrouwelijke uitkomsten daarvan.

Volgens de Rekenkamer is de branche in dat opzicht vaak beter geïnformeerd dan het Nederlandse parlement.

Invloed

De conclusies van het rapport sluiten aan bij de terugkerende kritiek op de invloed die de tabakslobby zou uitoefenen op besluiten van de Nederlandse overheid. Ook huidig minister van Volksgezondheid Edith Schippers kreeg het predikaat 'minister van tabak' vanwege vermeende contacten met de tabaksindustrie.

Schippers zelf ontkent dat zij persoonlijk vertegenwoordigers van de tabaksindustrie heeft ontvangen.

Overeenkomsten

Het rapport van de Algemene Rekenkamer gaat ook nog in op overeenkomsten tussen Nederland en verschillende grote tabaksfabrikanten. Hier zitten voor de fabrikanten betalingsverplichtingen aan vast, vanwege accijnsinkomsten die Nederland eerder zijn onthouden. In de periode 2006 tot 2011 leverde dit de Nederlandse schatkist 25,9 miljoen euro op.

De Rekenkamer mist echter het rapport van het ministerie van Financiën waarin verslag wordt gedaan van de wijze waarop de fabrikanten aan alle voorwaarden uit de overeenkomsten zouden hebben voldaan.

Financiën is hiervan niet op de hoogte, waardoor het volgens de Rekenkamer onduidelijk is "of, en zo ja in welke mate, de tabaksfabrikanten in Nederland aan de voorwaarden voldoen".

Financiën

In een algemene reactie laat huidig staatssecretaris Frans Weekers van Financiën weten dat hij de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer overneemt over het versterken van de aanpak van accijnsfraude met alcohol en tabak.

De PvdA heeft inmiddels opheldering gevraagd aan de minister van Financiën.

Lees meer over:
Tip de redactie