GroenLinks heeft voor het eerst in haar bijna twintigjarige geschiedenis serieuze macht. De haastige manier waarop het 'lenteakkoord' vorige week tot stand kwam roept echter nog genoeg vragen op. NU.nl sprak met GroenLinks-leider Jolande Sap.

Na vorige week heeft u eindelijk tijd om uit te rusten. Wordt u nog wel eens wakker met de gedachte: waar ben ik aan begonnen?

"Nee, het akkoord wat er staat is zo doordrongen van wat GroenLinks belangrijk vindt dat ik daar nog steeds heel trots op ben. Woensdag is nog eens bevestigd dat de bezuinigingen op de sociale werkplaatsen van tafel zijn. Dat geeft zekerheid aan die groep mensen."

"En de vergroening, daar hebben we jaren voor gestreden en dingen binnengetikt die we tot voor kort niet voor mogelijk hielden. En de pijn wordt in dit akkoord eerlijk verdeeld."

Dat is juist de kritiek. Die eerlijke verdeling zou niet goed geregeld zijn.

"Je weet wel dat het over de hele linie pijn zal doen, want het is crisistijd. Maar het miljard dat beschikbaar was voor lastenverlichting is aangevuld met een half miljard. Die wordt puur door de hogere inkomens opgehoest. Die anderhalf miljard wordt gericht voor de laagste inkomens ingezet. Voor behoud van werkgelegenheid en behoud van koopkracht voor de laagste inkomens."

U zei net: we hebben zekerheid gegeven. Maar die zekerheid is er niet, want na de verkiezingen gaat iedereen weer zijn eigen weg.

"Dit pakket staat totdat een nieuwe regering een nieuw regeerakkoord in elkaar getimmerd heeft."

Maar kunnen dan ook de bezuinigingen op bijvoorbeeld de PGB weer ter sprake komen?

"Voor 2013 zijn de bezuinigingen van tafel. Maar wat er daarna gaat gebeuren zal op de tafel van de formatie komen te liggen. GroenLinks zal niet accepteren dat deze schadelijke bezuinigingen op de PGB's en de sociale werkplaatsen voor 2013 alsnog worden doorgevoerd."

Wat is straks de inzet bij de verkiezingen? Dit akkoord of het verkiezingsprogramma?

"Inzet is dat GroenLinks een duurzamer Nederland wil met gelijke kansen voor iedereen. En bij een volgende formatie is dit akkoord de basis. Dat is dan in wetgeving omgezet en daar zal elke onderhandelaar mee verder moeten."

"Als de PvdA er straks wel bij wil zijn kunnen we misschien nog wel meer binnenhalen."

Als dit de basis is, waarom benadrukt u dan steeds dat dit niet uw voorkeurscoalitie is? Zou u zich niet moeten committeren aan dit pakket en deze coalitie?

"Ik committeer me aan de inhoud. Het lijkt me niet meer dan logisch dat onze inzet is: hoe progressiever, hoe beter. Dan kunnen we nog meer van onze waarden van een duurzaam Nederland, eerlijk delen en gelijke kansen realiseren. Dat betekent dan dus aan de rechterkant een partij lozen en aan de linkerkant een partij erbij."

De VVD er uit?

"Als dat zou kunnen zou ik daar niet rouwig om zijn."

Een aantal punten uit het akkoord zijn nog vaag of niet ingevuld, waaronder een bezuiniging van anderhalf miljard in de zorg. Wat moet er de komende weken nog uitonderhandeld worden?

"De politieke onderhandelingen zijn afgerond. Daarin hebben we aangegeven wat de prioriteiten zijn. Bij de zorg hebben we afgesproken dat we topinkomens verder aanpakken. Daarnaast kunnen de eigen bijdragen omhoog, maar dan wel inkomensafhankelijk. Ook kunnen in de zorg afspraken gemaakt worden over efficiënter werken."

Efficiënter werken blijft toch een beetje nattevingerwerk.

"Iedereen wil besparen op bureaucratie. Bij het CPB beginnen ze hard te lachen als je dat zegt, want die willen harde cijfers. We zullen dus harde afspraken met de zorgsector gaan maken. Wij leggen de eis op tafel, het is aan de instelling om te bekijken hoe ze daaraan gaan voldoen."

Critici zeggen dat het akkoord voor de woningmarkt een monster is. Zo zouden de effecten dramatisch zijn voor starters en de woningmarkt niet loskomen.

"Mochten critici gelijk hebben dat dit niet de manier blijkt om de woningmarkt open te breken dan staat de afspraak nog steeds dat er voor 5,4 miljard hervormd zal worden. Dat is een kwestie van uitwerking."

Maar in die uitwerking gaat het nogal ergens over. Er moet dan wellicht ook gekeken worden naar bestaande hypotheken.

"Wij willen ook wel verder gaan, namelijk de hypotheekrenteaftrek helemaal afschaffen. De mijlpaal is nu dat er politiek commitment is van, mind you, de VVD om voor 5,4 miljard structureel uit de koopmarkt te halen."

"De 5,5 miljard is taakstellend, de schuldenberg moet omlaag en we willen de markt openbreken. We kunnen het ons niet permitteren om op de uitwerking te gaan zitten neuzelen. Als dit voorstel niet de beoogde effecten heeft, dan zal er een ander voorstel op tafel komen."

Kunt u een puntje noemen dat u bij de uitwerkingsgesprekken wilt binnenhalen?

"De onderhandeling zijn geweest, serieus. Er zijn geen dingen meer die we moeten binnenhalen."

Wordt er in de komende gesprekken nog gesproken over de Hedwigepolder?

"Dat kan heel goed een van de punten zijn waar we verder over praten. Er wordt nog gevochten tussen Sociale Zaken en Financien over de 100 miljoen bezuinigingen die zijn weggevallen op de sociale werkplaatsen. Ik heb er geen bezwaar tegen dat het geld dat was geraamd voor het Hedwigeplan van Bleker daarvoor wordt ingezet."

Heeft u targets die bij de CPB-doorrekening gehaald moeten worden? Die koopkrachtcijfers moeten eerlijk uitpakken.

"Er moet overal dezelfde min staan. En liefst wil ik dat die min bij de laagste inkomens nog wat kleiner wordt. Maar de slotronde zal pas in augustus zijn, in aanloop naar Prinsjesdag. Dan worden alle knoppen bijgesteld."

Sluit u uit dat het nog ergens misgaat? Bijvoorbeeld bij tegenvallende koopkrachtplaatjes of door tegenvallende economische cijfers, waardoor extra maatregelen nodig zijn.

"Ik sluit dat voor GroenLinks uit en ik spreek me met gemak ook uit voor D66 en ChristenUnie. Ik kan me ook niet voorstellen dat CDA en VVD zo dom zijn om het alsnog mis te laten lopen."

GroenLinks stond onder druk in de peilingen. Had u dit akkoord nodig als politiek leider?

"Dat vraag ik mij niet af. Ik kan niet anders, want zo ben ik gewoon. Ik laat me niet door peilingen leiden, maar het is wel duidelijk dat je dan meer discussie hebt. Maar dat is op geen enkele manier bepalend geweest voor wat we vorige week gedaan hebben."

Heeft het akkoord u overtuigd dat u lijsttrekker moet worden?

"Daar was ik al van overtuigd. Ik zit niet in de politiek om bij het eerste beetje tegenwind af te zwaaien."

U heeft nu tien zetels in de Kamer. Hoeveel zetels gaat u halen?

"We gaan voor winst."