'Alexander, we moeten in beweging komen'

DEN HAAG - Het begon allemaal met een belletje afgelopen maandagochtend. "Alexander, volgens mij moeten we in beweging komen."

Het was ChristenUnie-fractievoorzitter Arie Slob die belde met D66-leider Alexander Pechtold.

Het zou het begin blijken van een turbulente week, waarin uiteindelijk GroenLinks, ChristenUnie en D66 samen met het demissionaire kabinet tot een noodpakket kwamen om het begrotingstekort in 2013 terug te dringen.

Slob is met zijn adequate optreden misschien wel dé held van de week. Een unicum, voor een politicus die in feite zojuist akkoord is gegaan met miljardenbezuinigingen waarbij niemand gespaard wordt.

In een interview met NU.nl, doet hij zijn verhaal.

Dat sluit mooi op elkaar aan: na zo’n spetterende week bent u vrijdag voorgedragen als lijsttrekker voor de ChristenUnie. Toeval?

"Ja, want ik heb zondag besloten beschikbaar te zijn en daar zou donderdagavond het bestuur zich over buigen, met dus dit resultaat."

"In toeval geloof ik natuurlijk niet, maar het is wel heel bijzonder."

Voor we vooruitblikken, een terugblik op de week. Hoe heeft u die ervaren?

"Het was wel emotioneel, dat mag je best weten. Dit gaat veel dieper dan het zoveelste debatje. Deze week ging het er even écht om. Ik denk ook dat het een ijkpunt was voor de parlementaire geschiedenis, maar dat zal moeten blijken."

De week begon ermee dat u na de val van het kabinet in feite de enige was die PVV-leider Wilders in het debat bekritiseerde. Waarom?

"Ik weet echt niet waarom ik de enige was. Deze man heeft Nederland in een chaos terecht laten komen. Dan kan het toch niet zijn dat hij niet ter verantwoording wordt geroepen? Ik heb geprobeerd naar boven te krijgen wat Wilders bewogen heeft."

Waarom liet de rest van de oppositie dat na denkt u?

"Daar gaan ze zelf over. Ik heb niet de tijd gehad om er met ze over te praten. Ik heb wel begrepen dat dit niet zo georganiseerd was, want dat dacht ik even. Dat had me ook heel onverstandig geleken."

Had u toen al het idee dat het land nog uit bestuurlijke en economische verlamming kon worden getrokken?

"Ook politieke verlamming. We zitten in een economische crisis die zich alleen maar verder verdiepte. Daar kwam nog eens een politieke crisis overheen. Dan ben je wel op de bodem beland van wat je met elkaar aan kunt."

Wanneer en vanuit welke hoek kwam deze week het eerste voorstel om eens samen met GroenLinks, D66 en ChristenUnie rond de tafel te gaan?

"Ik heb maandagochtend Alexander Pechtold (D66) gebeld: 'Alexander, volgens mij moeten we nu in beweging komen.' We noemden ook meteen GroenLinks, waarop Alexander contact zocht met Jolande Sap."

"We waren altijd al gedrieën met elkaar bezig als het op crisisaanpak aankwam. Wij hadden ook al in oktober 2011 een motie ingediend waarin we zeiden: als er bezuinigd moet worden, doen we mee, maar dan wel met hervormingen. En dat hebben we nu opgepakt."

En de PvdA dan?

"We gingen in eerste instantie dus even met z’n drieën zitten. Ook omdat we het crisisplan van de PvdA kenden, en dat in heel veel opzichten veel afwijkt van waar wij voor staan."

"Bijvoorbeeld op het gebied van zorg, gaan zij weer terug naar voor het jaar 2000, met de hogere wachtlijsten enzo. Dat is terug, en je moet vooruit."

"Op de arbeidsmarkt en de woningmarkt zagen we bij die partij weliswaar wél bewegingen, maar over de 3 procent begrotingstekort werd dan weer in allerlei bewoordingen gezegd dat het niet van de PvdA hoefde."

En de SGP dan?

"Die heeft geen crisisaanpak. Er lag niets van hen. En ze waren ook getalsmatig nog niet nodig."

"Daarbij kwam dat de partij de afgelopen tijd het kabinet op een aantal punten heeft gesteund, waar wij juist correcties wilden."

Wist minister Jan Kees de Jager (Financiën) woensdag dat u daar met z’n drieën op de kamer van Pechtold hem op zat te wachten?

"Jazeker. We hadden hem al ingelicht over onze gezamenlijke aanpak. Dat vond hij volgens mij prima."

Had u toen al het idee dat dit plan ook ging lukken?

"Nee, dat weet je echt pas op het moment dat zo’n akkoord bezegeld is."

Wat is precies de rol van De Jager geweest?

"Verkennen. Hij heeft naar ons moeten luisteren, hij heeft ons ook bevraagd op wat wij wilden. En we konden van hem informatie krijgen over de mogelijkheden."

"Ook deed hij suggesties en fungeerde hij als verbinding met het kabinet. Echt een verbinder. De minister van Financiën is daar denk ik ook bij uitstek geschikt voor."

Op welk punt heeft u voor uw gevoel met name over uw schaduw heen moeten springen?

"We hebben op heel veel terreinen bewegingen gemaakt die niet in ons verkiezingsprogramma zitten, maar die noodzakelijk zijn vanwege de crisis."

"De kritiek uit de achterban is vooralsnog beperkt. Ik denk dat het langer doorwerken bij mensen wel hard aankomt."

Eén punt van kritiek bleef gister evenwel hangen. Hoe houdbaar is dit akkoord?

"We moeten nu handelen. 12 september zijn verkiezingen, dat is democratie. Ik hoop dat partijen verantwoordelijkheidsbesef hebben, dat straks niet alles weer wordt omgegooid. En als na de verkiezingen nog een paar correcties kunnen worden toegepast, hoeft dat helemaal geen probleem te zijn. Maar het hart staat er: dat zijn de hervormingen."

"Het zou doodzonde zijn als na 12 september een heel grote SP en een heel grote PVV samen aan de macht komen en alles weer terug gaan draaien."

Acht u het waarschijnlijk dat VVD, CDA, GroenLinks, D66 en ChristenUnie ook na de verkiezingen samen verder gaan?

"Dit akkoord is inderdaad niet zonder betekenis. Maar als je een kabinet gaat smeden, komen er ook andere onderwerpen op tafel waar we het niet altijd met elkaar over eens zijn. Daar wil ik niet voor weglopen, dat zou ik nooit doen, maar dat moeten we nog even zien."

Met welke boodschap gaat u nu de verkiezingen in?

"Ook in crisistijd kunnen er nog idealen zijn."

Tip de redactie