DEN HAAG - De maatregelen die staatssecretaris Zijlstra (Onderwijs) neemt om de kwaliteit van het hoger onderwijs te verbeteren, zorgen voor bureaucratie.

Dat vreest een groot deel van de Tweede Kamer, zo bleek woensdag tijdens een debat in de Tweede Kamer.

Zijlstra presenteerde onlangs een serie maatregelen om de kwaliteit te verhogen en te makkelijk verkregen diploma's te voorkomen.

Zo wil hij prestatieafspraken maken met de onderwijsinstellingen. De bekostiging van de instelling wordt hier deels van afhankelijk. Ook komen er centrale toetsen in het hbo en krijgt de onderwijsinspectie een prominentere rol in het toezicht.

Eerder had de HBO-raad al zijn vrees uitgesproken voor extra bureaucratie.

Incidenten

De Kamer toonde zich gevoelig voor deze kritiek. "Deze maatregelen zijn veel breder dan het voorkomen van onrechtmatig verstrekte diploma's", aldus CDA-Kamerlid Sander de Rouwe. "Na een stapeling van incidenten ligt doorschieten van regelgeving en toezicht op de loer."

Hij roept de staatssecretaris op niet uit te gaan van wantrouwen en wetten, maar van vertrouwen en verantwoordelijkheid. Ook vindt hij dat de raden van toezicht van de instellingen zelf kijken naar hoe de kwaliteit van het onderwijs verbeterd kan worden.

VVD-Kamerlid Anne Wil Lucas-Smeerdijk erkent dat de diverse indicatoren en wegingsfactoren er 'weinig aantrekkelijk uitzien'. Ook vreest ze dat er nog steeds prikkels voor bestuurders zijn om afspraken te halen, zonder dat de kwaliteit van het onderwijs is verbeterd.

Prijsafspraken

Jesse Klaver (GroenLinks) wil bureaucratie voorkomen door geen gedetailleerde prestatieafspraken te maken. Hij wil meer vrijheid geven aan de instellingen om het geld te besteden. Bovendien moeten docenten volgens hem meer ruimte en zeggenschap krijgen over het onderwijs.

Volgens hem gaan de onderwijsbestuurders door de prestatieafspraken weer op de nek van de docenten zitten. Boris van der Ham (D66) vraagt zich af: "Wordt de bureaucratie niet nog moordender dan hij al was?"

PVV-Kamerlid Harm Beertema vindt dat de staatssecretaris de kwaliteitswaarborging nog te veel aan de onderwijsinstellingen zelf overlaat. "We praten hier over een sluwe kat die onberekenbaar en onbetrouwbaar is.'

Brigade

Tanja Jadnanansing (PvdA) pleitte tijdens het debat voor een 'vliegende brigade van deskundigen' die frequent hogescholen bezoekt en daarbij controleert op het eindniveau van de afstudeeropdrachten.

ChristenUnie-Kamerlid Carola Schouten vreest dat met name de kleine en middelgrote HBO instellingen gedupeerd worden. "Zij hebben minder middelen, maar moeten evenveel verantwoording afleggen. Ook moet men meer moeite doen om in aanmerking te komen voor een deel van de preststiebekostiging."

Zijlstra reageert donderdag op de vragen van de Tweede Kamer.

Lees een interview met Zijlstra over zijn plannen