Ronald Plasterk (54) wil op zijn eerste dag als partijleider een afspraak maken met alle sociaaldemocratische leiders in Europa voor een Europees 'Plan voor werkgelegenheid'.

Keihard oppositie of verantwoordelijkheid nemen waar nodig?

“Keihard oppositie voeren. Een onderdeel daarvan is geloofwaardig oppositie voeren. Dat wil zeggen dat wat je zegt ook echt je standpunt is.”

Is dat niet hetzelfde als verantwoordelijkheid nemen waar nodig?

“Als oppositie heb je de verantwoordelijkheid om keihard oppositie te voeren. We hebben een heel rechts kabinet. Eigenlijk het meest rechtse kabinet in decennia. Die ook de economie in de rats draaien. Daar zijn twee redenen voor: Vraaguitval door het bezuinigingspakket en de taboes op bijvoorbeeld de woningmarkt.”

“Ze leggen de lasten neer bij de lage en middeninkomens, niet bij de hoge. Maar wij verkopen als PvdA geen sprookjes over de financiën. We zeggen dus niet zoals de SP en de PVV: die AOW-leeftijd kunnen we tot in de eeuwigheid op 65 laten staan.”

Bij de redding van de euro blijven jullie wel het kabinet steunen?

“Alle sociaaldemocratische partijen in Europa zijn voor het steunen van de euro. Wij steunen dus niet Rutte, maar waar de sociaaldemocraten in Europa voor staan."

"Maar waar we wel oppositie tegen voeren is dat het kabinet onvoldoende doet tegen het beteugelen van de financiële markten en het inzetten van de Unie als instrument voor werkgelegenheid en groei.”

“Als ik leider word wil ik op de eerste dag met alle sociaaldemocratische leiders van Europa bij elkaar komen om een links werkgelegenheidsplan te maken. Een sociaaldemocratisch Europees plan voor werkgelegenheid.”

Europa is de toekomst of Europa regelt al genoeg?

“Europa is natuurlijk de toekomst. Voor het beteugelen van de financiële markten, het stabiel houden van de euro, het vrije verkeer van studenten en kennis de toekomst.”

“Tegelijkertijd vind ik: laat niet het landsbestuur beslissen over het aanleggen van kinderspeelplaatsen. Dat kan de gemeente beter. Ik vind het van de gekke dat Brussel beslist of mensen in de bouw een tshirt aan moeten doen als ze in de zon werken. We moeten er streng op toezien dat we niet overbodig taken centraliseren.”

Den Uyl of Bos?

“Den Uyl. Hij was degene waardoor ik lid ben geworden. In een tijd van hoop en sociaaldemocratische kracht. Met 52 zetels. Ik vind dat we terug moeten naar de grootste partij in het land. De geschiedenis heeft ons gelijk gegeven. De hele crisis is veroorzaakt door het doorgeschoten marktdenken. Nu moeten we dat omzetten.”

Ook weer 52 zetels?

“Dat is niet realistisch. Maar wel meer dan we nu hebben. Wij zijn de erfgenamen van de sociaaldemocratie. Er zijn andere partijen bijgekomen. Maar wij hebben de unieke combinatie van strijden voor sociale rechtvaardigheid, we zijn fundamenteel democratisch, en we zijn internationaal.”

Is Den Uyl – Bos ook een keuze tussen idealistische politiek en realpolitiek?

“Het is in die zin niet een helemaal eerlijke vergelijking. Den Uyl bewonderde ik, terwijl ik met Bos heb samengewerkt. Hij is een maatje van me. Iemand die zo dicht bij je staat verhef je niet makkelijk tot je held. Het zijn onvergelijkbare grootheden. Net als Ghandi of je buurman.”

Ontslagrecht moet blijven zoals het is of de ontslagbescherming kan wat minder.

“Moet blijven zoals het is, als je het dilemma zo voorlegt. Het niveau van bescherming moet groot blijven. Onder het ontslagrecht hangen een aantal andere fundamentele rechten. Scholing, zwangerschapsverlof. We moeten het niet hebben dat straks gezegd wordt: die scholing hou je, maar je bent wel ontslagen.”

Kan er dan helemaal niks aan gebeuren?

“Jawel. Het ontslag gaat nu via het UWV of via de kantonrechter. Die parallelle procedures kunnen we naar kijken. Ter principale vind ik dat mensen goede bescherming moeten hebben tegen ontslag.”

Wat is belangrijker: een grote PvdA of een linkse of progressieve coalitie?

“Dat eerste vind ik op dit moment belangrijker. Ik denk dat dat in hoge mate bijdraagt aan het tweede. Dat zal mijn doelstelling zijn. Dan kunnen we het voortouw nemen en met onze linkse vrienden op te trekken.”

Maar wat heb je daar aan als er een rechtse meerderheid is?

“Dat vind ik van het theoretisch stratego. Het belangrijkste is: wij zijn de erfgenamen van de sociaaldemocratie. Die positie moeten we versterken. Trots zijn op onze mensen met een sterk programma. We zijn nu 1 zetel kleiner dan Rutte, bij de volgende verkiezing gaan we daar ruimschoots overheen.”

Stel, de PvdA moet fuseren, met welke partij?

“Programmatisch zit GroenLinks het dichtste bij.”

In 1 zin hoe we uit de crisis komen?

“We moeten maatregelen nemen voor de langere termijn, waardoor Nederland een sterker land wordt en tegelijkertijd op de korte termijn de financiën op orde brengen.”

In 1 zin waarom mensen op u moeten stemmen?

“Ik denk dat ik het beste in staat ben een alternatief te vormen voor de regering Rutte, omdat ik ervaring heb in leiding geven en het is essentieel dat je die ervaring hebt, zeker als je het land wil leiden.”