DEN HAAG – GroenLinks wil de wet aanpassen om te voorkomen dat technologie om communicatie te tappen en te blokkeren naar landen gaat die met de technologie de mensenrechten schenden.

Zo kunnen deze technieken niet langer worden ingezet tegen de bevolking.

Dat stelt kamerlid Arjan El Fassed tegenover NU.nl in reactie op de beantwoording van vragen aan staatssecretaris Henk Bleker over het afluisteren en filteren van burgers.

Hij stelde vragen nadat ophef was ontstaan over Nederlandse bedrijven, waarvan wordt beweerd dat zij afluisterapparatuur leveren aan landen, die het vervolgens tegen burgers inzetten. De afgelopen maanden werd duidelijk dat dit op grote schaal in landen als Syrië, Libië en Iran gebeurt of is gebeurd.

Vergunningen

Bleker zegt toe zich in te spannen om op Europees niveau te regelen dat taptechnologie niet zomaar mag worden geleverd aan twijfelachtige regimes,. Dat zal leiden tot een soort vergunningsstelsel.

Voor El Fassed is de problematiek zo urgent dat hij direct een vergunningsstelsel wil. Die mogelijkheid ligt er volgens hem in een brief die binnenkort naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Op dat moment brengt hij een motie hiervoor in stemming.

"Het is goed dat Nederland zich inzet voor een ad-hoc vergunningsstelsel op Europees niveau, maar op nationaal niveau hoeven we daarop niet te wachten", zegt hij. "Als Nederland koploper wil zijn voor internetvrijheid, dan moeten we ook het goede voorbeeld durven geven."

Dat is tegen het zere been van Group 2000, een leverancier van afluisterapparatuur, dat juist bij het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie pleit voor een gelijk speelveld. Dat zou betekenen dat Nederland nog geen stappen zet.

Mensenrechtenschending

Dinsdag beantwoordde Bleker ook vragen van D66 over het onderwerp en daar stelt hij te erkennen dat de afluisterapparatuur ook te misbruiken is tegen burgers. "De meeste goederen die naast lawful interception ook voor dergelijke mensenrechtenschendingen gebruikt kunnen worden, kunnen zonder vergunning uitgevoerd worden", schrijft hij dan ook.

D66-Europarlementariër Marietje Schaake maakt zich op Europees niveau druk om het afluisteren. Ze vindt het idee van vergunningen en exportrestricties goed, maar wijst erop dat er goed naar de situatie in een land moet worden gekeken.

"Als je alleen uitgaat van het technologie-aspect en niet kijkt naar de context, dan ga je tekort door de bocht", zegt Schaake. Ze bepleit dat er goed wordt gekeken of er in een land sprake is van een rechtsstaat, voordat afluisterapparatuur voor opsporing (lawful interception) wordt uitgeleverd. “Wat lawful is in Nederland, is iets heel anders dan lawful in Syrië."

Geen foute levering

El Fassed vroeg opheldering over de leveringen van Nederlandse bedrijven aan twijfelachtige regimes. In totaal staan drie ondernemingen ter discussie: Group 2000, Digivox en het Amerikaanse Netscout dat sinds recentelijk de afluisterdivisie van Fox IT heeft overgenomen.

Alle drie ondernemingen ontkennen programmatuur te leveren, waarmee internetverkeer kan worden gefilterd (geblokkeerd). Netscout onderzoekt nog of de Amerikaanse normen afwijken van de Europese en verwacht eind dit jaar daarmee klaar te zijn.

Gericht

DigiVox stelt alleen gericht te kunnen tappen en niet in staat te zijn al het verkeer af te luisteren. Ook verkoop het alleen systemen om misdaad en terreur te bestrijden.

"Voordat DigiVox overgaat tot levering van een LI systeem, raadplegen we verschillende bronnen op het internet over de mensenrechtensituatie in het betreffende land en dan in het bijzonder of er sprake is van politieke gevangenen. Ook wordt in twijfel gevallen contact gezocht met het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie", schrijft staatssecretaris Bleker.

Lange termijn

Group 2000 zegt zich aan wetgeving te houden en een ‘code of conduct’ te hebben, waarbij het bedrijf zich richt op de lange termijn en niet kortstondige winst. "De technologie die we verkopen, beschouwen we primair als technologie die ingezet kan en mag worden in het kader van criminaliteitsbestrijding en de internationale strijd tegen (cyber)terrorisme", meldt Bleeker.