Volgens CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma hoeft zijn partij niet voor de ondergang te vrezen. "Het congres van vorig jaar waar over regeringsdeelname werd besloten is de grote ommekeer geweest."

Het CDA heeft een van de roerigste jaren sinds zijn oprichting in 1980 achter de rug. Meningsverschillen worden voor de camera's uitgevochten en partijbonzen vrezen het einde van de partij. 

U bent sinds 12 oktober 2010 fractievoorzitter van het CDA, een partij die een crisis doormaakt. Is dit het zwaarste jaar uit uw leven geweest?

"Nee, dat kun je niet zeggen. Ik ben heel wat gewend, ook in de politiek, dus ik wist waar ik aan begon."

Hoe vindt u dat het gaat met uw partij?

"Als je kijkt naar de peilingen, zitten we in een moeilijke fase. Tegelijkertijd verwacht ik dat we de weg omhoog zullen vinden. Voor mij is politiek een opdracht die je uitvoert en dan stel ik me niet de hele dag de vraag hoe we er als partij voorstaan."

"Belangrijker is de vraag hoe het met het land gaat en wat onze bijdrage daar aan is. De partij mag trots zijn dat ze in deze moeilijke tijd niet langs de zijlijn staat, maar Nederland helpt te herstellen. Al doet dat de partij nu even pijn."

De peilingen zijn alleen maar verder gedaald. Zo'n Mauro-discussie helpt dan ook niet.

"De zomer van 2010 was erg moeilijk, maar de eerste maanden na het zomerreces zag je het vertrouwen weer terugkomen. Vervolgens zijn er in de partij meerdere discussies in de openheid gevoerd, zoals de kwestie-Mauro. Dat vertaalt zich altijd in peilingen."

Maar tien jaar geleden zouden discussies binnenskamers zijn gebleven bij het CDA. Waarom is dat nu wel in de openheid gekomen?

"Dat is een interessante vraag. Het congres van 2 oktober 2010 waar over regeringsdeelname werd besloten, is de grote ommekeer geweest. Toen hebben we emoties gezien waarbij iedereen uit de grond van zijn hart zei wat hij vond."

"Sindsdien zijn de congressen bij het CDA anders: emotioneler, opener en eerlijker. In het verleden was er minder discussie en de discussie die er was, bleef binnenskamers. Dat is een van de oorzaken van het verlies in 2010. Dat is nu veranderd."

Maar de peilingen zijn niet veranderd. Wat is er misgegaan?

"Je moet een discussie zoals rondom Mauro kunnen voeren, maar dan moet je ook aan de Nederlanders laten zien welke koers je gaat varen. In die week is dat niet duidelijk geworden, met slechte peilingen tot gevolg."

"De partij is nu bezig met een nieuwe partijprogramma voor de komende 10 tot 15 jaar, die komt begin januari. Ik denk wel dat dat weer discussie oplevert, maar dat is nodig. Dat zal voor de buitenwereld voorlopig zichtbaar blijven.

Wat is verder belangrijk geweest voor u dit jaar?

"De eurocrisis leek op 1 januari nog niet zo serieus, maar is in de loop van het jaar steeds meer op de voorgrond gekomen en het houdt ons tot de dag van vandaag bezig. Ik heb daarin zelf een belangrijke bijdrage geleverd door een omslag te bewerkstelligen in de houding ten opzichte van Europa: van een beetje afstand tot echt vooraan staan in het beslechten van die crisis."

"Het CDA heeft tijdens deze crisis echt voor Europa gekozen en dat vind ik van zeer groot belang. Ik heb daar ook mijn steentje aan bijgedragen door het podium op dit onderwerp op te zoeken."

Hoe ziet u de toekomst van de euro?

"De nabije toekomst is ongewis. Op de Eurotop deze week moeten echt spijkers met koppen worden geslagen. We zouden hoop kunnen putten uit de regeringswisselingen in de Zuid-Europese landen, maar aan de andere kant heeft de ECB een paar dagen geleden moeten optreden om überhaupt betalingsverkeer mogelijk te maken. Het is een erg spannende tijd."

Wat moet er gebeuren?

"De eurocrisis is eigenlijk een schuldencrisis. Landen hebben te veel geleend en daartegen is niet snel genoeg opgetreden. De zuidelijke landen moeten worden gedwongen om hun begrotingen op orde te krijgen en hun economieën te hervormen."

"Zo komt er weer vertrouwen in Europa. Op deze weg zijn we al een half jaar bezig, maar de stapjes zijn te klein."

Welke maatregelen moeten er komen?

"Europa moet hard kunnen ingrijpen. Landen moeten hun eigen economie kunnen inrichten, maar de grens is als er andere landen in problemen worden gebracht. Een maatregel kan zijn dat het Europese fondsen niet meer wordt uitgekeerd. Luistert een land dan nog niet, dan kunnen we stemrecht afnemen."

Moet er ook politiek meer worden samengewerkt?

"Dat hoeft niet. Economisch wel, zien we nu. Maar op het gebied van cultuur moet Europa eerder een stap terug doen. Het federale Europa dat vroeger als toekomst werd gezien, is een utopie gebleken."

"Als er in Europa altijd bij meerderheid van stemmen wordt beslist is dat niet
per se goed voor Nederland. We moeten invloed blijven houden en zelf kunnen beslissen over veel zaken. De verschillen binnen Europa maken Europa juist uniek."

Maar besluitvaardig zijn de Europese leiders niet.

"Nee, en dat is een probleem. Europa moet gedecideerd deze crisis te lijf gaan, dan keert het vertrouwen van de markten in de euro en Europa terug. Dus geen verhalen over 'ik wil de gulden terug' zoals de PVV roept. Dat is een sprookje."

"De gulden is een mooie munt geweest, maar dat was vroeger. Op de wereldschaal van de Nederlandse economie werkt hij niet meer. We hebben nu al problemen met de werkgelegenheid. Als we afstand doen van de euro is de werkgelegenheid zo verdwenen."

Een Franse minister heeft zelfs gewaarschuwd voor oorlog als de euro verdwijnt.

"Dat gaat te ver. Het gaat in eerste instantie om behoud van onze welvaart. Wel zal de stabiliteit in Europa minder worden als de euro verdwijnt. Maar voorlopig heeft het vooral economische gevolgen. Als Europa er in slaagt de crisis te bedwingen zullen de internationale markten zich meteen richten op Amerika, dat een veel hogere schuld en een veel groter probleem heeft."