BRUSSEL - Brussel wil dat Europese boeren en tuinders groener en duurzamer gaan werken. Ook moet de verdeling van de subsidies eerlijker worden.

Dat blijkt uit de plannen van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, voor het Europees landbouwbeleid 2014-2020. De voorstellen werden woensdag in Brussel gepresenteerd.

De commissie wil agrariërs prikkelen meer voor het milieu te doen. Zij raken 30 procent van hun subsidies kwijt, als zij hun akkers niet milieuvriendelijker gaan bebouwen.

Daarnaast wil Brussel dat de boeren een klein deel van hun grond braak laten liggen als ''ecologisch voorrangsgebied''.

Grote bedrijven

Verder wordt de hulp zo veranderd dat grote bedrijven niet meer profiteren dan kleine landbouwers. Ook zal de inkomenssteun per bedrijf niet meer hoger uitvallen dan 300.000 euro jaarlijks.

De hervorming van het huidige beleid is nodig om de toekomstige uitdagingen het hoofd te kunnen bieden, benadrukte Europees Commissaris Dacian Ciolos (Landbouw). Hij wees op onder meer de dreigende schaarste van voedsel en grondstoffen.

Landbouwers

''Europa heeft zijn landbouwers nodig. De landbouwers hebben de steun van Europa nodig'', aldus Ciolos. Hij hoopt de totale Europese uitgaven voor de agrarische sector op ongeveer het huidige niveau te kunnen handhaven. In 2011 vloeit 40 procent (zo'n 55 miljard euro) van de EU-begroting naar de boeren.

Het is echter de vraag of de plannen van Ciolos het ongeschonden halen. Het Europees Parlement en de 27 lidstaten moeten de voorstellen goedkeuren.

In het parlement en meerdere lidstaten is al verzet aangekondigd. De onderhandelingen kunnen zich voortslepen tot eind volgend jaar.

Bleker

Staatssecretaris Henk Bleker (Landbouw) vindt dat Nederland onevenredig hard wordt getroffen door de nieuwe wijze waarop de Europese Commissie de landbouwsubsidies wil verdelen. Nederland, Denemarken en België leveren meer subsidies in dan andere landen.

Bleker: ''Ik vind het waardeloos dat de rekening van solidariteit met de nieuwe Oost-Europese landen zo extreem bij een paar landen wordt gelegd. Nederland is nota bene een van de steunpilaren in het zoeken naar oplossingen voor de eurocrisis. Dit is de eerste keer dat Europa met een budgetvoorstel komt en dan is het zoiets. Dan is er wat mis met je invoelingsvermogen.''

Impact

Hij vindt dat de Europese Commissie voorbijgaat aan de impact die dit voorstel heeft in Nederland.

Nederland en enkele andere landen krijgen in het voorstel 8 procent minder subsidies, terwijl andere landen minder worden gekort. Bleker: ''Hier is het laatste woord niet over gezegd. Volgens de boekhoudkundige berekeningen zal het wel te billijken zijn, maar er is een grens aan wat redelijk is."

LTO

Ook de Nederlandse land- en tuinbouworganisatie LTO heeft felle kritiek geuit op de plannen voor het nieuwe Europese landbouwbeleid 2014-2020. De Nederlandse boeren en tuinders gaan er met de Vlamingen het hardst op achteruit, benadrukte LTO-voorzitter Albert Jan Maat op een persconferentie in Brussel.

LTO leverde de afgelopen tijd al herhaaldelijk kritiek op de voorstellen van de Europese Commissie. Volgens LTO daalt de steun voor de Nederlandse agrarische bedrijven van 830 miljoen in 2013 tot 760 miljoen in 2019.

Herverdeling

De organisatie erkent dat een herverdeling van de subsidies tussen de EU-lidstaten nodig is. Maar de voorstellen lijken meer op een ''politiek schuiven met geld'' in de verkeerde richting, aldus Maat.

Volgens de LTO-voorzitter bieden de voorstellen geen goede mix, die perspectieven biedt voor de Nederlandse boer. Een akkerbouwer moet delen land braak laten liggen of meerdere gewassen op een stuk grond gaan telen om geen subsidies te verliezen, zegt Maat. ''De voorstellen remmen, terwijl ze zouden moeten stimuleren om te innoveren.''

Kortwieken

In de Tweede Kamer zijn gemengde reacties te horen op de woensdag gepresenteerde nieuwe plannen voor een Europees Landbouwbeleid. CDA'er Ger Koopmans vindt dat de voorstellen ''Nederland kortwieken als grootste landbouwexporteur''.

Hij is er niet over te spreken dat in de plannen ''veel te veel in detail wordt vastgelegd hoe onze boeren moeten verbouwen''. Volgens Koopmans remt dat de innovatie bij de boeren. ''Er moet nog flink gesleuteld worden aan deze plannen, willen die plannen een daadwerkelijke stimulans zijn om kringlopen te sluiten en grootste landbouwexporteur te blijven.''

'Eenheidsworst'

D66-Kamerlid Stientje van Veldhoven spreekt juist van een gemiste kans om ''directe steun aan de boeren af te bouwen'' en grootschalige innovaties en duurzame pioniers te stimuleren en te steunen. Ze vindt dat de Europese Commissie de plank volledig misslaat met deze ''eenheidsworst''.

''De komende zeven jaar zijn cruciaal voor Nederlandse boeren. Over tien à vijftien jaar gaan veel boeren met pensioen. De boeren die doorgaan, moeten we helpen groen en concurrerend te worden.''