BRUSSEL - Europa dreigt Turkije te verliezen als bondgenoot, waarschuwt Europarlementslid Marietje Schaake (D66). Voor- en tegenstanders van toetreding van Turkije tot de EU zien dat het land steeds meer zijn eigen gang gaat.

''Je ziet het aan alle kanten scheuren. Turkije heeft nu een enorm conflict met Israël en het EU-land Cyprus.'' Aan de andere kant wordt premier Recep Tayyip Erdogan op zijn tournee door Arabische landen juist overal ontvangen als een held, aldus Schaake, lid van de buitenlandcommissie van het Europarlement.

Turkije is al 7 jaar kandidaat-lidstaat van de Europese Unie. De onderhandelingen over toetreding verlopen de laatste tijd echter stroef. Woensdag presenteert de Europese Commissie een voortgangsrapport. Al uitgelekt is dat er ernstige kritiek is op de verminderde persvrijheid in Turkije.

''Er zijn meer journalisten opgesloten dan ooit'', weet Schaake. Ze wijst er ook op dat twee studenten 18 maanden in de cel zaten omdat ze een spandoek droegen voor gratis onderwijs. ''Het land krijgt autoritaire trekken.''

Obsessie

Schaake mist in Turkije de nationale ''obsessie'' om democratischer te worden en om zich bij Europa aan te sluiten. De Europarlementariër herinnert zich die motivatie bij Polen bijvoorbeeld wel. ''Het lijkt erop dat Turkije van Europa de voordeeltjes heeft gekregen die het land wilde hebben en nu maar de rest vergeet.''

Schaake vindt dat de relatie dringend moet worden hersteld. Europa moet daarvoor het buitenlandbeleid intensiveren en meer strategisch samenwerken.

''Omdat de toetreding niet goed gaat, komen Europa en Turkije niet meer toe aan overleg over de regio. Juist nu is dat nodig, met alle ontwikkelingen in Syrië en Iran.''

Relatie

PVV-Europarlementariër Barry Madlener signaleert ook een verslechterde relatie tussen de EU en Turkije, maar is hier niet rouwig om ''De AK-partij van Erdogan heeft duidelijk een islamiseringsagenda, met oorlogstaal richting Cyprus en Israël.

Het is maar goed dat Turkije geen lid is van de EU'', aldus Madlener, die fel gekant is tegen toetreding van Turkije. Hij vindt dat de EU ook geen cent meer mag uitlenen of geven aan het land.

PvdA-Europarlementslid Emine Bozkurt, zelf van Turkse afkomst, is niet zo pessimistisch. ''Ik zie zowel bij de EU als bij Turkije de wil om de gesprekken niet uit de rails te laten lopen. Dat is in geen van beider belang'', aldus Bozkurt.

Onderhandelingen

Ria Oomen-Ruijten (CDA-Europarlementariër) vindt het belangrijkst dat de onderhandelingen met Turkije worden voortgezet: "Wat de afloop van die onderhandelingen zal zijn is onbekend. Het kan uitmonden in lidmaatschap, maar ook in iets anders. Belangrijk is het proces gaande te houden, want alleen door in dialoog te blijven houden we een goede relatie met Turkije in stand, en dat is in belang van de EU en van Turkije."