AMSTERDAM - De overheid bepaalt vanaf 2015 hoeveel van de stroom uit het stopcontact groen is. Dan gaat wetgeving in, op grond waarvan de overheid van jaar tot jaar dat percentage vaststelt.

Minister Verhagen (Economische Zaken) en staatssecretaris Atsma van Infrastructuur & Milieu hebben 59 Green Deals afgesloten met burgers, bedrijven en milieu-organisatie om groene economische groei mogelijk te maken.

Dat laat Verhagen weten in een interview met NUzakelijk.

De Green Deals zijn door de samenleving ingediend. "In totaal zijn er 200 ideeën via een speciale website bij ons binnengekomen", legt Verhagen uit. "Daarvan waren 59 interessant genoeg om voor een green deal in aanmerking te laten komen."

Bescheiden

De rol van de overheid is bescheiden. Het biedt hulp door regels aan te passen en te bemiddelen tussen partijen met verschillende belangen. Er wordt geen geld gestoken in projecten, wel kan er op regional niveau bij fondsen worden aangeklopt.

"Ondernemers of burgers moeten zelf de projecten financieren en levensvatbaar laten worden", zegt Verhagen. "Bedrijven en burgers zorgen dat het project van de grond komt, de overheid ruimt de belemmeringen uit de weg. Dat is de deal."

Doe-het-zelf

De 59 Green Deals passen in de doe-het-zelf mentaliteit van het huidige kabinet. "De overheid moet duurzaamheid niet van bovenaf opleggen met allerlei verboden. Het heeft veel meer succes als mensen en bedrijven zelf zoveel mogelijk de ruimte krijgen voor eigen duurzame initiatieven."

Een voorbeeld van een Green Deal is het streven van de Rotterdamse haven om een van de groenste havens ter wereld te worden. De overheid zorgt ervoor dat handelsbarrières en fiscale belemmeringen worden verminderd en dat wet- en regelgeving worden aangepast als dat nodig is.

De gemeente Amsterdam sluit een Green Deal met de overheid om tussen 2015 en 2020 ongeveer 24000 energieneutrale woningen te bouwen. Tijdens deze proef zal de overheid kijken welke belemerrende tegels moeten worden weggenomen.

Energie

Voorzitter Hans Alders van EnergieNed, de organisatie van energieleveranciers, zei maandag dat de overheid met de Green Deal de sleutel in handen heeft van het tempo van de verduurzaming van de energie.

In IJsselstein werd een convenant, een set van afspraken, gesloten tussen overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. 

De overheid stapt af van het subsidiëren van vormen van duurzame energie die weinig rendabel zijn. Wel wordt voortaan meer gebruikgemaakt van concurrentie en marktwerking bij het opwekken van duurzame energie.

De leveranciers zullen de hogere kosten van de duurzaam opgewekte energie verwerken in de prijs, maar zullen er vanwege de concurrentie alles aan doen om die zo laag mogelijk te houden. Dat moet leiden tot lagere kosten ten opzichte van subsidiëring.

Idee

Als het aan minister Verhagen ligt, worden er in de toekomst meerdere deals met burgers en bedrijven gesloten. "Daarom wordt eind 2011 de site www.rijksoverheid.nl/greendeal weer opengesteld voor nieuwe ideeen."

De Green Deal is naar verluid op initiatief van Verhagens partij het CDA in het regeerakkoord opgenomen. De precieze uitwerking is lang onduidelijk geweest.

Oppositiepartij GroenLinks heeft al aangegeven de Green Deal scherp onder de loep te nemen. Dit gebeurt door de deals te testen aan de hand van een checklist met tien punten waarmee de ambities zijn af te meten.

Gemiste kans

Critici noemen de Green Deal niet grootschalig genoeg en een gemiste kans. Bedrijvenplatform De Groene Zaak ondertekent de overeenkomst daarom niet.

Jan Rotmans, hoogleraar op het gebied van duurzaamheid en transities, noemt het positief dat de focus niet ligt op subsidies en ziet in de lijst met 59 projecten enkele 'parels'. "Maar al met al was dit vijftien jaar geleden een goede ingreep geweest, niet nu. In feite begrijpen ze de tijdgeest niet", stelt Rotmans.

De Groene Zaak, een vereniging die de groene belangen behartigt voor 100 bedrijven waaronder Eneco, de Van Gansewinkel Groep en Vodafone, voelt zich gepasseerd door het Ministerie van Economische Zaken. De organisatie vindt de voorstellen "te weinig structureel en nauwelijks concreet" en ondertekent de voorstellen daarom niet.