‘Mensen leven meer op straat dan vroeger’

AMSTERDAM - Middenstandswijken in Nederland zijn verwaarloosd de afgelopen twintig jaar. Ook is er meer criminaliteit en zijn er meer bendes doordat mensen in toenemende mate op straat leveren. Toch ziet VVD-Kamerlid Jeanine Hennis-Plasschaert het niet somber in voor Nederland.

“Mobiel cameratoezicht helpt in het terugdringen van overlast en ook het verbeteren van het veiligheidsgevoel.”

U bent in 1973 geboren in Heerlen en vrij snel verhuisd naar Bodegraven. De VWO heeft u gevolgd in het nabijgelegen Gouda. Hoe was Gouda toen?

Gouda was voor mij DE stad. De stad waar ik naar school ging, voor het eerst uitging en verliefd werd. Ik heb er mooie herinneringen aan.

Nu staat Gouda te boek als plek waar veiligheid door groepen Marokkaanse jongeren een issue is. U bent er onlangs geweest voor een werkbezoek. Herkent u de stad nog?

Jazeker, het blijft een prachtige stad. Kijk, er zijn problemen geweest op het gebied van veiligheid. Maar er is veel gedaan om de boel op orde te krijgen. Natuurlijk kan het altijd nog beter. Tijdens het werkbezoek reed ik met de politie langs mijn oude school. Toen zag ik wel een enorme achteruitgang vergeleken met mijn schooltijd.

Kunt u die achteruitgang beschrijven?

De flatgebouwen die er toen niet helemaal jofel uitzagen, zagen er nu helemaal niet meer uit. De omgeving was meer vervallen dan ik op mijn netvlies had staan.

Is dit een trend in Nederland of geldt dit alleen voor Gouda?

Nee, ik denk dat je dit overal ziet. Bepaalde middenklasse wijken raken verwaarloosd en dan gaat de achteruitgang snel. Dat heeft ondermeer te maken met lokale prioriteiten.

Is wat er gebeurd is in Gouda een waarschuwing voor de rest van Nederland?

Dat weet ik niet. Ik kan alleen oordelen over hoe ik Gouda ervaar. Ik heb me daar nooit onveilig gevoeld, zelfs niet na het uitgaan alleen op mijn fiets. Ik stel alleen vast dat er door de jaren heen zaken veranderd zijn zoals de opkomst van jeugdgroepen en toename van criminaliteit, om maar eens iets te noemen. De prioriteiten waren onvoldoende helder en bestuurlijke maatregelen schoten te kort. Die combinatie heeft voor een heleboel problemen gezorgd. Hoewel veel problemen zijn aangepakt, mag het natuurlijk nooit zo ver komen. Je moet eerder ingrijpen.

Hoe?

Burgemeester en gemeenteraad hebben vele instrumenten tot hun beschikking. Waaronder ook het gericht inzetten van politie. Daarnaast heb je ook toezichthouders en handhavers. Overigens blijf ik benadrukken dat dit voor veel steden in Nederland geldt en niet alleen voor Gouda. De tijden zijn veranderd. De bevolkingssamenstelling is veranderd en er steken bepaalde levensstijlen de kop op.

Welke levensstijlen?

Veel op straat zijn. Dat heeft een enorme vlucht genomen in vergelijking met vroeger.

Is dat de mediterrane invloed van de gastarbeiders?

Dat is wel heel simpel gesteld. Kijk bijvoorbeeld naar mijn oude dorp Bodegraven. Bepaalde groepen die daar buiten leefden, concentreerden zich op bepaalde pleintjes. Het was ook stoer als je daar bij hoorde.

Door de jaren heen heeft dat een vlucht genomen. Het komt vaker voor en de groepen zijn groter geworden en bewegen meer door de stad. En stoer doen in een groep hoort daar ook bij.

Stoer doen in een groep betekent ook dingen doen die voor de wet niet mogen.

Toen mijn broertje eens werd gepakt voor het illegaal afsteken van rotjes, moest hij als straf politiebusjes wassen. Daar was hij zeker een paar jaar lang enorm van onder de indruk. Dat effect is weg. De samenleving roept om harder ingrijpen, anders wordt de boodschap niet begrepen.

Staan we aan het begin van dit proces of zijn we goed op weg?

We zijn goed op weg. Maar je moet nooit denken dat je er bent. We hebben nu bijvoorbeeld op bepaalde plekken cameratoezicht, toezichthouders en handhavers en een gerichte aanpak van politie op straat.

U noemt cameratoezicht. Ook bent u een voorvechter van privacy. Bijt dat elkaar niet?

Je hoeft niet heel Nederland vol te hangen met camera's. We moeten cameratoezicht in de openbare ruimte gericht inzetten. Uit de werkbezoeken die ik de afgelopen maanden heb afgelegd, is me duidelijk geworden dat cameratoezicht wel degelijk helpt in het terugdringen van overlast en ook het verbeteren van het veiligheidsgevoel. In mijn geboortestad Heerlen hadden ze enorme problemen met ondermeer drugsoverlast. Door cameratoezicht is circa 85 procent van de overlast teruggedrongen. Het gevaar van cameratoezicht op een vaste plek is dat men er om heen loopt en dus loop je het risico van een waterbedeffect.

Ik ben een groot voorstander van mobiel, en dus gericht, cameratoezicht op plekken waar overlast plaatsvindt.

En hoe zit dat met de privacy?

Rond cameratoezicht hangt een zweem van inbreuk op de privacy. Ik heb op veel plekken gezien hoe dat is vormgegeven. Het is niet zo dat je met een camera in huizen kunt kijken. Er zijn heel veel waarborgen voor het beschermen van de privacy en persoonsgegevens. Overigens vind ik dat ook heel terecht. Maar cameratoezicht haalt de druk af van de schaarse politiecapaciteit.

U pleit dus voor mobiel cameratoezicht?

Het is logisch om op hotspots vaste camera's op te hangen. Maar cameratoezicht moet ook enigszins een verrassingseffect hebben.

Bovendien zie je steeds vaker dat bepaalde wijken en buurten erom vragen bij overlast of inbraken. Mensen willen hun veiligheid terug en vragen om een camera in hun buurt, al dan niet tijdelijk. Dat leidt tot mooie resultaten, zowel voor het handhaven van de orde als voor het veiligheidsgevoel van de bewoners.

Wilt u dat burgers mobiel cameratoezicht onder voorwaarden moeten kunnen krijgen?

Het is primair de verantwoordelijkheid van de burgemeester en de gemeenteraad en dat moet zo blijven. Het is niet te doen om vanuit Den Haag gaan bepalen welke straten mobiel cameratoezicht moeten krijgen.

De burgemeester en de gemeenteraad hebben als geen ander zicht op de lokale situatie en in samenspraak met het OM en lokale politie weten ze prima waar mobiel cameratoezicht effectief kan worden ingezet.

Uit cijfers blijkt dat een kleine dertig procent van de gemeenten cameratoezicht toepast in de openbare ruimte. Wilt u dat iedere gemeente de mogelijkheid biedt aan haar burgers om onder voorwaarden mobiel cameratoezicht aan te vragen?

Cameratoezicht is geen doel maar een middel om overlast terug te dringen en de veiligheid te verbeteren. De gemeenteraad kan bij verordening de burgemeester de bevoegdheid geven om te besluiten tot plaatsing van camera's. En als het goed is, zijn raadsleden en burgemeesters niet doof voor de geluiden van hun burgers. Wel ontvang ik zo nu en dan berichten over koudwatervrees bij burgemeesters.

Verder, niet onbelangrijk, ook op basis van artikel 2 van de Politiewet, kan mobiel cameratoezicht worden ingezet. De gemeentewet richt zich vooral op vast cameratoezicht, máár mijn wens is dus iets meer flexibiliteit.

Tip de redactie