'Soms valt er niks meer te binden'

Voor de PvdA was het oppositievoeren weer even 'wennen', stelt partijvoorzitter Lilianne Ploumen. “Het aanloopje was nodig, maar nu zijn we er.”

Onlangs brak in het islamitische en joodse smaldeel van de PvdA-achterban grote onrust uit toen de Tweede Kamerfractie schijnbaar achteloos liet weten het aangekondigde verbod op onverdoofd ritueel slachten te zullen steunen.

De PvdA geeft leden veel inspraak, maar een groot deel van de religieuze achterban klaagde dat zij op dit punt te weinig of zelfs helemaal niet zijn gehoord.

“Klopt, dat is gewoon niet goed gegaan. Er was voor rituele slacht een uitzondering gemaakt in de wet Dierenwelzijn met het idee dat de dieren niet onnodig lijden. Daarover zijn nieuwe inzichten gekomen.”

Heeft de fractie te snel een standpunt ingenomen?

“De politieke dynamiek dicteert dat je nu eenmaal iets moet vinden. Maar terwijl je je standpunt bepaalt moet je met de achterban gaan praten. Dat is onvoldoende gebeurd. Ik denk dat het goed was geweest als we ons oor eerder te luister hadden gelegd.”

“Maar het heeft mensen ook verrast dat het politieke debat hierover zo hoog opflakkerde en de religieuze organisaties hadden zelf ook wat pro-actiever kunnen zijn.”

Bent u bang dat de islamitische en joodse leden zich vervreemd voelen van de PvdA? De partij kon weten dat dit voor hen een belangrijk onderwerp is.

“Ik vind het pijnlijk als leden zich niet in ons standpunt kunnen herkennen, maar ik sta er wel achter. Dierenwelzijn is de afgelopen dertig jaar veel belangrijker geworden en vanuit die gedachte is dit debat gestart.”

Partijleider Cohen profileert zich als een binder. Dat is in dit geval niet gelukt en ook bij het conflict in Rotterdam tussen PvdA-wethouder Schrijer en zijn eigen fractie zou hij zich te afzijdig hebben gehouden.

“In Rotterdam leggen de bezuinigingen een enorme last op de gemeente. Zoiets kan ontploffen. Er speelde al langer intern ongenoegen. Schrijer verraste iedereen door ineens openlijk een ander standpunt in te nemen."

Cohen had de breuk niet kunnen voorkomen?

“Je moet soms je knopen tellen. Dan valt er niks meer te binden. Dan moet je je energie erop inzetten dat het debat weer op de inhoud gevoerd wordt. Ik denk dat Cohen dat goed heeft gedaan. Het is gegaan, zoals het is gegaan.”

Hoe komt het dat Cohen ondanks het zeteloverwicht nog niet wordt gezien als de oppositieleider?

“Ik zie wel dat we een aanloopje nodig hadden om aan de rol in de oppositie te wennen. Je merkt nu wel dat het ons lukt om stevig stelling te nemen. Het aanloopje was nodig, maar nu zijn we er.”

Is Cohen in deze rol de ideale man voor de PvdA?

“Ik vind dat hij het goed doet. Hij is inhoudelijk enorm gedreven en in de Haagse arena voelt hij zich inmiddels thuis. In de campagne zeiden mensen: is hij wel scherp genoeg? Ik vind van wel. Hij is natuurlijk een tijd burgemeester geweest. Dan is politiek leider en oppositieleider zijn wel even wat anders.”

In HP/De Tijd verscheen afgelopen week een artikel waarin partijleden het vertrouwen in hem opzegden.

"Als mensen kritiek hebben moeten ze het lef hebben dat hardop te doen. Hier kan ik niks mee."

De PvdA wordt door de PVV in het verdomhoekje gezet. Waar komt die aversie vandaan?

“Het lukt ons ook om de PVV soms in het verdomhoekje te zetten. Wilders wil zich profileren als een politicus van de makkelijke oplossingen. Wij vinden dat je goede oplossingen moet bieden. Soms zijn die eenvoudig en soms wat ingewikkelder.”

Het lukt ze wel om met die makkelijke oplossingen veel kiezers te binden.

“We hebben veel meer zetels dan de PVV. We leven met zestien miljoen mensen op een klein oppervlak. Dan moet je dingen die fout gaan niet onder het tapijt vegen, maar je moet mensen niet wijs maken dat alle problemen makkelijk op te lossen zijn.”

“Kijk naar de financiële crisis. De mensen die part nog deel hadden aan de crisis betalen nu de rekening en Wilders laat het gewoon toe. Denk aan de buschauffeurs en de mensen die op een sociale werkplaats werken."

"Dat is gewoon oneerlijk. Ik vind dat we eerder meer dan minder behoefte hebben aan eerlijke politiek.” 

Partijen als de PVV, VVD en SP hebben wel een helderder profiel dan de PvdA.

“Wij staan voor sterk en sociaal. En net als de VVD willen wij ook dat het huishoudboekje van de overheid op orde komt, alleen zorgen wij dat de lasten en de lusten eerlijk verdeeld worden. Ook zijn we van oudsher een emancipatiepartij. Ons verkiezingsprogramma begint niet voor niks met: het grootste goed is onze vrijheid.” 

“We hadden nooit kunnen bedenken dat een partij als de SGP van twee partijen met vrijheid in de naam zoveel macht zou krijgen. De SGP is een partij die vrouwen hun vrijheid juist ontneemt.”

De kritiek van de PvdA is duidelijk. Toch blijven veel kiezers de coalitie steunen.

“Nederlanders zijn aardige en afwachtende mensen. Elk kabinet heeft recht op zijn wittebroodsweken, maar het tij begint te keren. Het Plein en het Malieveld hebben al een paar keer vol gestaan. De glans gaat er geleidelijk af, maar mensen vinden Rutte wel een leuke premier.”

U zou toch moeten profiteren van zulke ingrijpende maatregelen en op 70 zetels in de peilingen staan?

“Onze tijd komt wel weer. Het is wel zo dat er steeds meer partijen zijn voor steeds minder zetels. De tijd dat een partij 50 zetels haalde is gewoon voorbij.”

Dat gaat de PvdA ook niet meer halen?

“Nee, geen enkele partij meer.”

Een paar jaar geleden stond de PvdA anders nog op 60 zetels in de peilingen.

“Het politieke landschap is te versplinterd dus de verdeling is anders. Wij streven wel naar het hoogst haalbare, uiteraard. Dat is de grootste partij zijn.”

Lees meer over:
Tip de redactie