AMSTERDAM - Overheden moeten de mogelijkheid krijgen om 'oneigenlijke' vragen om overheidsinformatie af te wijzen en grote verzoeken in te perken.

Dat schrijft minister Piet Hein Donner (CDA) van Binnenlandse Zaken in een brief namens het kabinet aan de Tweede Kamer. Donner wil met de maatregelen een einde maken aan misbruik van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De Wob geeft burgers het recht om documenten over bestuurlijke aangelegenheden op te vragen. Onder meer journalisten maken regelmatig gebruik van die mogelijkheid.

Volgens Donner wordt de Wob soms misbruikt. Zo zouden sommige verzoeken alleen worden ingediend in de hoop dat de overheid niet tijdig reageert. Dan heeft de indiener recht op een dwangsom. Ook zouden sommige burgers de wet misbruiken om een bestuursorgaan te overladen met werk, of komen verzoeken voort uit "een obsessief streven naar openbaarmaking". Dat kost volgens de minister veel tijd en geld.

Hij wil daarom dat overheden oneigenlijke Wob-verzoeken kunnen afwijzen, en dat ze omvangrijke verzoeken om informatie voortaan in overleg met de aanvrager kunnen inperken.

Misbruik

Donner maakte al eerder bekend dergelijk misbruik te willen aanpakken. Hij kondigde in een toespraak op een bijeenkomst op de Dag van de Persvrijheid al aan de Wob daartoe te willen herzien. "Tientallen ambtenaren hebben nu vaak een dagtaak aan de behandeling van de wob-aanvragen. Dat is het gevolg van het schot hagel dat journalisten op de overheid afvuren in de hoop dat een korreltje een primeur oplevert. Dat vind ik geen efficiënte tijdsbesteding," zei hij toen.

Hij brak in zijn toespraak juist een lans voor beslotenheid in sommige situaties. "Ambtenaren en ministers zijn terecht voorzichtig met openbaarheid. Eén verkeerde opmerking van de minister van Financiën kan tegenwoordig miljoenen aan schade opleveren."

Kritiek

Die uitspraken kwamen Donner op veel kritiek te staan. "Geheimhouding dient uitzondering te zijn in een democratie," zei voorzitter Pieter Sijpersma van het Genootschap van hoofdredacteuren in zijn jaarrede. Hij noemde Donner "wereldvreemd" omdat die de staat als "intrinsiek goed" zou zien. "Of hij is slecht geïnformeerd of te kort van memorie. Want de staat is niet neutraal of goed. Er zijn talloze voorbeelden van een onwillige overheid."

Kosten

Donner schrijft in zijn brief aan de Kamer ook dat hij een uniforme regeling wil treffen voor de kosten van een Wob-procedure. De Rijksoverheid brengt bij een Wob-verzoek alleen kosten in rekening voor kopieën, uittreksels en samenvattingen, maar veel lagere overheden vragen ook geld voor het opzoeken en verzamelen van informatie. Daar wil Donner een einde aan maken, omdat dat volgens hem in strijd is met het principe van openbaarheid van bestuur.

Ook wil het kabinet dat overheidsinformatie gemakkelijker hergebruikt kan worden. Nu wordt dat vaak nog belemmerd door allerlei aanvullende voorwaarden, die hij wil wegnemen.