AMSTERDAM - Het kabinet is niet voornemens iets te veranderen aan de rol van de koningin. Dat schrijft premier Mark Rutte dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer.

De minister-president reageert daarmee op de vraag van de Tweede Kamer om een notitie van het kabinet over de functie van het koningshuis.

Een meerderheid van de Tweede Kamer is voor een inperking van de politieke rol van het staatshoofd.

PVV-leider Geert Wilders pleitte er vorig jaar oktober voor om de Koning uit de regering te zetten. Ook GroenLinks, SP, D66 en de Partij voor de Dieren willen een ceremonieel koningschap.

Geen problemen

Maar Rutte constateert in zijn brief (pdf) dat de rol van de Koning binnen de regering geen problemen oproept.

''Integendeel, door de formele koppeling van Koning en ministers in de regering, onder het beslag van de ministeriële verantwoordelijkheid, wordt het risico voorkomen dat de Koning door het gezag dat hij in de samenleving heeft, een eigen politieke rol opgedrongen krijgt'', aldus de premier.

Toelichting

De onschendbaarheid van het staatshoofd kan beter worden gewaarborgd als hij lid is van de regering, zei de minister-president in een toelichting op zijn notitie.

Als het staatshoofd vrij is om te zeggen wat hij wil, zou de premier telkens moeten ingrijpen. ''Als de koning in een uitzending van Pauw en Witteman A zegt en vervolgens in De Wereld Draait Door B zegt, moet ik niet één keer per week naar de koning, maar drie keer per week.''

Daarnaast heeft het staatshoofd volgens de premier weinig politieke invloed. ''De koning is geen lid van de ministerraad en bezit daarom geen eigen macht. De ministerraad neemt besluiten over het regeringsbeleid.''

Fopspeenwoord

Rutte liet vorig najaar al merken weinig zin te hebben in veranderingen in het koningshuis. Het ceremonieel koningschap noemde hij ''een fopspeenwoord. Iedereen zuigt eraan, maar er komt geen smaak meer uit.'' Toch moest hij op verzoek van de Kamer een brief schrijven over zijn ideeën over het koningschap.

In die brief van dinsdag stelt Rutte dat de Koning een waardevolle rol vervult als staatshoofd en daarnaast een samenbindende, vertegenwoordigende en aanmoedigende rol heeft.

Rutte legt nog eens uit dat de Koning lid is van de regering, maar niet van de ministerraad, het orgaan dat besluiten neemt over het regeringsbeleid.

Privégedragingen

Rutte sluit zich aan bij de Raad van State die van mening is dat de minister-president niet politiek verantwoordelijk is voor privégedragingen van de leden van het Koninklijk Huis, maar alleen aanspreekbaar is op de vraag of daarmee het openbaar belang wordt geraakt.

De Raad van State stelt dat de premier de Kamer niet hoeft te informeren over privégedragingen als die het openbaar belang niet raken.

Rutte wil één punt wel veranderen. De Rijksvoorlichtingsdienst zal duidelijker onderscheid maken tussen woordvoering namens het Koninklijk Huis in het kader van het openbaar belang, en woordvoering namens een lid van het Koninklijk Huis in een privé-aangelegenheid.

Niet tevreden

Geert Wilders (PVV) is niet blij met het besluit van premier Mark Rutte om het staatshoofd lid van de regering te houden. De PVV zal nog voor de zomer met een initiatiefwetsvoorstel komen dat beoogt de Koning uit de regering te halen. ''We zijn zeer koningsgezind, maar zijn het toch niet eens met Rutte'', zei Wilders dinsdag.

Ook Alexander Pechtold (D66) is niet tevreden. ''Rutte schaart zich in een rijtje premiers met koudwatervrees tegenover de koninklijke familie. Maar hij maakt het koningshuis kwetsbaar, want de tijden veranderen wel.''

Ineke van Gent (GroenLinks) is teleurgesteld en vindt dat Rutte met zijn opstelling de monarchie in de steek laat en duikt voor de roep om verandering. ''Het is een soort ontkennende goednieuwsshow. De premier gaat op zijn handen zitten en wil alles bij het oude laten.''

'Veelbelovend'

PvdA-Tweede Kamerlid Pierre Heijnen noemde de notitie van Rutte dinsdag ''veelbelovend'. Volgens de sociaaldemocraat maakt de notitie heel duidelijk dat de koning geen politieke macht heeft.

De PvdA pleitte eerder voor een moderner koningschap, waarbij er geen schijn is van politieke invloed.

Volgens Heijnen maakt de notitie voor prins Willem Alexander duidelijk ''waar hij aan toe is'' als hij koningin Beatrix opvolgt. Heijnen wilde niet zeggen of hij het plan van de PVV steunt.