Het kabinet Rutte I zal de eurocrisis niet overleven. Dat zegt oud-politicus en PvdA-lid Ed van Thijn in een interview met NU.nl.

“In veel landen gaan de belastingbetalers die voor wanbeleid van andere Europese lidstaten moeten opdraaien, al de straat op."

"Vroeg of laat gaat dat hier ook gebeuren en dan neemt de druk op dit kabinet toe.”

Hoe vindt u dat het minderheidskabinet het doet?

“Een minderheidskabinet dat steunt op een gedogende partij past niet bij Nederland. Ik maak me het meest zorgen om de regeerbaarheid van het land. Het belangrijkste dossier op dit moment is de financiële crisis en met name de eurocrisis. De PVV geeft stelselmatig geen thuis als het hier op aan komt.”

“Het Europabeleid steunt op de oppositie, maar die is ook verdeeld. Vroeg of laat gaat de oppositie een prijs vragen voor de steun aan de VVD-CDA coalitie. Dan komt Rutte I echt in de problemen. Zeker als veel andere maatregelen in de Eerste Kamer gaan stranden als VVD, CDA en PVV er geen meerderheid behalen op 23 mei.”

Op welke punten verwacht u dat de oppositie wisselgeld gaat vragen?

“Op sociaal beleid en onderwijs bijvoorbeeld. De bezuinigingen op passend onderwijs hebben ze bijvoorbeeld al van tafel kunnen vegen. Maar ook op cultuur. Ik zie die BTW-verhoging niet alsnog door de Eerste Kamer komen.”

Denkt u dat de eurocrisis Rutte-I de das om doet?

“Je ziet in heel Europa dat regeringsleiders het moeilijk hebben. Ze hebben onder de bevolking te weinig draagvlak voor hun Europabeleid. In veel landen gaan de belastingbetalers die voor wanbeleid van andere Europese lidstaten moeten opdraaien, al de straat op. Vroeg of laat gaat dat hier ook gebeuren en dan neemt de druk op dit kabinet toe. Dit kabinet is te instabiel om dat te kunnen dragen.”

Waar blijkt die instabiliteit uit?

“Het is een verbond tussen monsters. De PVV is tegen Europa, het kernprobleem van dit kabinet. De formatie wordt van week tot week voortgezet omdat Rutte met kabinetsvoorstellen moet bedelen voor een meerderheid. Hij wordt dan afhankelijk van haringpartijtjes om zijn beleid voort te kunnen zetten.”

“De PVV ageert tegen hoofddoekjes alsof het een symbool van vrouwenonderdrukking is, maar gaat doodleuk samenwerken met de SGP, een partij die vrouwen stelselmatig discrimineert. Ze zijn door de Hoge Raad veroordeeld om haar vrouwenstandpunt. Daar zou een liberale partij als de VVD afstand van moeten nemen in plaats van er zaken mee te doen.”

Wat vindt u van de PVV in de gedoogrol?

“Ze doen niet zo veel en je hoort ze gelukkig weinig. Ze houden de adem in. Af en toe houdt de heer Wilders in het buitenland even ongezouten speeches als vroeger in eigen land. De coalitiepartijen VVD en CDA nemen daar afstand van, maar dat wordt een onwaarachtig ritueel. Wilders heeft zich het recht verworven almaar zout in de wonden te strooien.”

Is de toon van de PVV niet gematigd sinds de partij gedoogt?

“Men vindt dat wel maar dat is niet juist. Neem Wilders' speech in New York. Zijn protest tegen een moskee op Ground Zero wordt breed gedragen maar de rest van de toespraak was erg beledigend voor alle moslims in de wereld. Daarna deed hij hetzelfde in Duitsland en Israel. Hij blijft maar op moslims jagen. Dat valt op in het buitenland.”

Schaadt het Nederland?

“Ik zag onlangs The Elders op televisie, een groep vooraanstaande mensen zoals Jimmy Carter die zich inzetten voor de wereldvrede. Zij zeggen Nederland te missen in het mensenrechtendebat. Dat heeft in de eerste plaats met Wilders te maken. We hebben veel uit te leggen in het buitenland.”

Is Nederland al gewend aan de PVV?

“Er treedt een enorme gewenningsfactor op. Dat is heel zorgelijk ,want Wilders zegt nog steeds dezelfde dingen die in brede kring veroordeeld zijn.”

Wat is het gevaar van die gewenningsfactor?

“Het grootste leed is al geleden. Ze zijn salonfähig verklaard. Daarna gaat men de uitspraken van de PVV bagatelliseren om zelf niet in gewetensnood te komen. Zo wordt de partij door anderen opgetild tot een nette partij.”

Heeft dat gevolgen voor de manier waarop mensen met elkaar omgaan?

“Er zijn regelmatig verschrikkelijke incidenten. Ik denk aan het antisemitisme in bepaalde buurten van Amsterdam en ook de blinde moslimhaat die door Nederland rondwaart. Dat laatste is door Europese antiracismecomités jaren geleden al aan de kaak gesteld.”

“Tegenwoordig haalt men zich daar de schouders bij op. Die gewenning is heel zorgelijk want het slaat de samenhang in de samenleving onderuit. Het hebben van een discriminerende mening is salonfähig geworden.”

Wilders noemt de PvdA de Partij van de Arabieren. Wat vindt u daarvan?

“Het is een democratie onwaardig debat. In een democratie ben je het er over eens dat je het oneens bent met elkaar. Je gaat elkaar niet blameren, etiketteren en in verkeerde hoeken plaatsen. Het begrip linkse kerk vind ik huiveringwekkend maar iedereen is er al aan gewend.”

“Vooral als PVV'er Martin Bosma schrijft dat Adolf Hitler de oprichter van de linkse kerk is. Dan haal je het bloed onder mijn nagels vandaan. Dat is zo onder de gordel, dat onze democratie daar niet bij kan floreren.”

Wilders en zijn partij wordt door linkse kringen ook regelmatig in verband gebracht met Hitler. Mag dat wel?

“Nee, dat vind ik ook walgelijk. De Tweede Wereldoorlog wordt in alle kringen op grote schaal misbruikt. Laten we elkaar bestrijden met de argumenten van vandaag en niet met de misdaden van gister.”