DEN HAAG - Oud-minister Max van der Stoel (86) is zaterdagavond in zijn woonplaats Den Haag overleden. Dat heeft de familie zaterdagavond bekendgemaakt.

Van der Stoel (PvdA) was onder meer minister in het kabinet-Den Uyl (1973-1977). Na zijn carrière in de landelijke politiek stelden de VN hem in 1991 tijdens de Golfoorlog aan als speciaal rapporteur voor de mensenrechten in Irak.

Ook werd hij in dat jaar ook voor het leven benoemd tot minister van Staat. In 1992 werd hij de eerste Hoge Commissaris voor de Minderheden van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE).

In het buitenland kreeg de PvdA'er veel waardering voor zijn inzet voor mensenrechten, vooral in Griekenland.

Als Tweede Kamerlid schreef hij voor de Raad van Europa een vernietigend rapport over het Griekse kolonelsregime (1967-1974), dat er toe bijdroeg dat Griekenland eind 1969 uit de Raad verdween.

Na de val van het kolonelsregime werd in Athene een straat naar hem genoemd.

In het communistische Tsjechoslowakije kwam hij op voor dissidenten van Charta 77. In 1988 protesteerde Van der Stoel in Praag tegen de zoveelste arrestatie van de toenmalige dissident Vaclav Havel.

Zorreguieta

Als minister van Staat voerde Van der Stoel begin 2001 namens de regering besprekingen met Jorge Zorreguieta, de vader van Máxima.

Hij wist hem ervan te overtuigen dat hij niet bij het huwelijk van zijn dochter en prins Willem Alexander kon zijn, wegens zijn omstreden verleden in Argentinië.

Irak

Verder nam Van der Stoel in 2003 een bijzondere positie in bij besprekingen binnen de PvdA-fractie over steun aan de militaire inval in Irak. Hij stond achter de aanpak van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.

Hij zei ook dat Nederland positief moest reageren als de Amerikanen zouden vragen om Nederlandse F-16's of troepen in Afghanistan, als de oorlog tegen Irak langer zou duren.

''Standvastig en bescheiden, idealist en realist. Hij behoorde tot die bijzondere Nederlanders die in zijn tijd de wereld een beetje leefbaarder hebben gemaakt'', aldus Cohen.

Persoonlijk voorrecht

De PvdA-leider zei het persoonlijk een voorrecht te hebben gevonden om hem van nabij mee te maken. ''De Partij van de Arbeid gedenkt hem met diepe dankbaarheid en het grootst mogelijk respect. Ik wens de nabestaanden veel sterkte toe met dit grote verlies.''

Volgens PvdA-voorzitter Lilianne Ploumen is ''met het overlijden van Max van der Stoel een monument van de Nederlandse en internationale sociaaldemocratie ons ontvallen.''

Beatrix

Koningin Beatrix heeft met groot leedwezen kennisgenomen van het overlijden van Van der Stoel. Dat liet de Rijksvoorlichtingsdienst namens haar weten.

Bescheiden en betrokken maakte hij het verschil, op veel plaatsen in de wereld. Dat zei premier Mark Rutte in een eerste reactie op het overlijden van de oud-minister. ''Nederland verliest een icoon op het terrein van mensenrechten'', aldus Rutte.

Daarbij wees de minister-president op de vele (internationale) functies waarin de PvdA'er tientallen jaren heeft gewerkt aan recht en rechtvaardigheid.

Rosenthal

Van der Stoel was een vooraanstaand politicus en begaafd diplomaat. De wereld verliest met zijn overlijden een groot mens met een indrukwekkende internationale staat van dienst. Dat heeft minister Uri Rosenthal (Buitenlandse Zaken) zondag gezegd in een reactie op het overlijden van de oud-minister.

''Hij was persoonlijk en professioneel begaan met mensenrechten en een bezield voorvechter van menselijke waardigheid. Internationaal maakte hij indruk met zijn scherpe oordeel, toewijding en zijn heldere manier om zaken te verwoorden.

"Hij was een autoriteit die boven de partijen stond, maar altijd oog had voor de individuele mens. Mijn gedachten gaan vandaag in de eerste plaats uit naar de mensen die hem dierbaar waren’’ aldus de VVD-bewindsman.

Prominente rol

Volgens Rosenthal speelde Van der Stoel na zijn actieve periode als minister, Hoge Commissaris inzake Nationale Minderheden van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en VN mensenrechtenrapporteur voor Irak, ook als minister van Staat een prominente rol.

''Max van der Stoel laat essentiële verworvenheden achter voor de internationale erkenning en bescherming van de fundamentele rechten van de mens.’’

Max van der Stoel overleden