DEN HAAG - De betrokken ministers hebben dinsdagavond erkend dat er fouten zijn gemaakt bij de mislukte evacuatie-actie. Maar premier Mark Rutte weigert te erkennen dat het kabinet een verkeerd besluit heeft genomen.

Minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal erkent dat er in de evacuatiezaak een afwegingsfout is gemaakt. Hij zei dat dinsdagavond tijdens het debat over de mislukte operatie. "Het had anders gekund en anders gemoeten".

De minister erkent dat het kabinet onterecht heeft vertrouwd op de beperkte informatie die voorhanden was.

Defensieminister Hans Hillen sprak zijn spijt uit aan de evacuees en de bemanning van de helikopter voor wat hen is overkomen. Hij zei zich als minister verantwoordelijk te voelen voor de mislukte actie. Ook liet hij tijdens het debat weten lessen te trekken uit de mislukte evacuatie.

Paleis

Veel partijen hekelden tijdens het debat het feit dat het kabinet niet op de hoogte was van de aanwezigheid van een paleis van Kaddafi, pal naast de evacuatielokatie.

Meteen na de landing van de helikopter werden zowel de evacué als de helicrew overmeesterd door tientallen Libische militairen.

Haskoning

Het bedrijf Royal Haskoning, werkgever van de evacué, blijkt wel op de hoogte te zijn geweest van het paleis, maar het was het bedrijf niet gelukt om defensie hierover te informeren.

“Als wij van dit paleis hadden geweten waren we mogelijk tot een andere afweging gekomen”, aldus Rosenthal. “We hebben ons gebaseerd op informatiebronnen die niet superieur zijn. Ik kan het niet mooier maken dan het is.”

MIVD

Hillen liet weten dat het noodzakelijk is dat de MIVD voortaan 24 uur per dag bereikbaar is. Hij noemt dit een van de 'lessons learned'. Veel partijen vroegen zich af waarom er geen advies van de militaire inlichtingendienst MIVD is afgewacht over de veiligheidssituatie.

Een verzoek voor dit advies is wel gedaan, maar door een keten van miscommunicatie niet verkregen. Toen het advies uitbleef, is onder tijdsdruk toch besloten de actie door te zetten.

Overschat

Volgens Hillen wordt door de Kamer de mogelijkheden van de informatie vanuit de MIVD  overschat. Hij zegt dat het kabinet verwachtte geen bruikbare aanvullende informatie vanuit de militaire inlichtingendienst had kunnen krijgen.

PvdA-Kamerlid Frans Timmermans verweet Hillen dat de MIVD nooit geconsulteerd is. Volgens Hillen is onder tijdsdruk besloten geen MIVD-advies af te wachten. Bovendien wordt volgens hem weleens vergeten dat beslissingen altijd worden genomen 'met zestig procent zicht'.

Lek

Rosenthal zei tijdens het debat dat het centrale systeem in de Europese Unie (Consular Online), dat wordt gebruikt om in EU-verband evacuatie-acties te kunnen uitvoeren, moet worden verbeterd.

Dit is volgens hem vermoedelijk de reden dat uiteindelijk ook de Libische militairen op de hoogte waren van de evacuatie. "Geheim en online lijken hierbij haast een contradictio in terminis", aldus Rosenthal.

Ook de uitwisseling van informatie via een internationale coordinatiecel op Malta had beter gemoeten. Volgens hem is het mogelijk dat deze informatie via deze kanalen naar buiten is gekomen.

Noodzakelijk

De Kamer wilde van het kabinet antwoord op de vraag of het daadwerkelijk noodzakelijk was om de gevaarlijke evacuatie-operatie uit te voeren.

Veel partijen achten dit op basis van de verkregen informatie niet bewezen. Volgens Rosenthal was er echter sprake van een 'snel verslechterende veiligheidssituatie'.

Rutte

Ook premier Mark Rutte trekt lessen uit de mislukte evacuatie-operatie. Hij, Rosenthal en Hillen nemen verantwoordelijkheid voor wat er in de uitvoering van de operatie mis ging en zullen daar ''acties op zetten’’, zei Rutte.

Rutte gaf toe dat de informatieverschaffing van het kabinet aan de Tweede Kamer ''achteraf voortvarender’’ had gekund. ''Dit was niet het beeld van een kabinet dat pretendeert volledig open te zijn.’’

De VVD-leider maakt zich verder geen zorgen dat deze botsing gevolgen zal hebben voor andere buitenlandse onderwerpen. Het minderheidskabinet van VVD en CDA kan bij de meeste buitenlandse onderwerpen niet rekenen op de steun van gedoogpartner PVV, zodat steun gezocht moet worden bij de oppositie.

Motie

Aan het eind van het debat dienden PvdA, SP, GroenLinks, D66 en de PvdD nog een motie in die uitsprak dat het kabinet de zaak anders had moeten aanpakken. Deze motie werd echter verworpen.

Een motie die het kabinet opriep bij dergelijke acties voortaan wel eerst een MIVD-advies af te wachten werd unaniem aangenomen.

Debat mislukte evacuatie