Als oud-minister en oud-voorzitter van MKB-Nederland is Loek Hermans gepokt en gemazeld in de politiek en het bedrijfsleven. Volgens hem draait politiek om mensen te overtuigen van je hoofdboodschap. "Voor de VVD is dat het op orde brengen van de overheidsfinanciën en het op orde brengen van de veiligheid."

U bent commissaris van de Koningin, burgemeester, Tweede Kamerlid en minister geweest voor de VVD. Onderschrijft u nu als Eerste-Kamerlid automatisch het regeerakkoord?

"Nee, we zijn er niet formeel aan gebonden, maar wel moreel. Ik ben van de VVD en heb meegepraat over het verkiezingsprogramma. Tegelijkertijd zie je het regeerakkoord ontstaan."

"Dat is natuurlijk altijd een compromis, maar ik denk dat we als partij zeventig procent van ons programma hebben binnengehaald met als belangrijkste punt het op orde brengen van de overheidsfinanciën, de basis van het beleid van de VVD."

Is de Eerste Kamer betrokken geweest bij het sluiten van het regeerakkoord?

"In het compromis dat het regeerakkoord is, moet de fractie van de Eerste Kamer ook goed kijken of ze dat voor haar rekening wil nemen. In beginsel hebben we ja gezegd, maar we toetsen de plannen wel aan de wet en Europa en op uitvoerbaarheid."

"Dat zag je bij de BTW-verhoging op cultuur. De fractie van de Tweede Kamer was voor, wij maakten bezwaar tegen de korte termijn waarop het zou worden ingevoerd. Dat is een flink conflict geworden."

U zit sinds 1974 in de politiek. Hoe heeft u de mensen zien veranderen?

"De Nederlander is in het algemeen erg tevreden over zijn eigen positie en zijn eigen bestaan, maar is eigenlijk ontevreden met en bang voor de samenleving. Dat is heel gek. Ik denk dat dat komt door de enorme informatie die mensen hebben."

"Als er in in de Verenigde Staten iemand op een school mensen doodschiet, dan is dat meteen op alle media bekend. Vroeger duurde dat een paar dagen en dan was het een klein berichtje. De informatie en dus ook de negatieve informatie komt veel nadrukkelijker op je bord dan tientallen jaren geleden."

Daar moeten mensen nog aan wennen.

"Ik denk het wel, ja. Aan de ene kant zijn we erg uit op geborgenheid in onze eigen omgeving en aan de andere kant is de wereld onderling zo afhankelijk geworden. Als het Suezkanaal dichtgaat hebben wij problemen met de olietoevoer. Dan kunt u meteen zien aan de benzinepomp wat dat gaat betekenen."

Moet de overheid de informatie meer kanaliseren?

"Nee, mensen moeten leren omgaan met de informatie. Maar laat de overheid alsjeblieft niet bepalen wat de informatie is. Daar moet je niet aankomen. In het onderwijs is men al tien jaar bezig met het duiden van die informatie. Dat wordt belangrijk."

Hoe moeten mensen dan een dicht Suezkanaal duiden?

"We kunnen zien wat de gevolgen zijn voor de benzine- en energieprijzen in Nederland. Dan wordt het nog meer duidelijk dat men zuinig moet zijn met energie."

Ook de politiek is veranderd onder invloed van de toenemende informatiestroom.

"Jazeker, je moet nu meer in korte statements praten. Dat is absoluut anders dan een paar jaar geleden."

Komt dat de politiek ten goede?

"Dat moet de kiezer maar uitmaken. De politiek gaat erover om mensen te overtuigen van je hoofdboodschap. Voor de VVD is dat het op orde brengen van de overheidsfinanciën en het op orde brengen van de veiligheid."

"Over de uitvoering ervan kun je discussieren, maar dit is de hoofdboodschap. Heb je het lef om daar maatregelen tegen te nemen of niet? Die keuzes zijn veel pregnanter dan het twintig jaar geleden het geval was"

"De VVD heeft een goede naam op het gebied van de overheidsfinancien altijd goede ministers van Financien gehad. Gerrit Zalm liet Nederland achter met een beperkte staatsschuld. De PvdA heeft het in drie jaar later oplopen van 250 naar 400 miljard. De VVD kan in moeilijke economische tijden financieel orde op zaken stellen en de mensen zien dat."

In het regeerakkoord wordt de arbeidsmarkt met rust gelaten, terwijl u zelf aangaf open te staan voor een discussie met D66-voorman Alexander Pechtold over dit onderwerp. Wilt u nog steeds de arbeidsmarkt hervormen?

"Ja. De arbeidsmarkt verandert snel. Veel jongeren willen niet meer op voorhand in een CAO of aan een arbeidscontract vastzitten. Ze opereren liever als zzp-er. Dat heeft grote gevolgen voor de arbeidsrelatie, de pensioenopbouw en sociale zekerheid, om nog maar te zwijgen over
opleidingen en bijscholingen die zelf moeten worden betaald."

"De liberalisering van de arbeidsmarkt komt er aan. We hebben daar afspraken over gemaakt in het regeerakkoord, zoals het pensioenakkoord. Als het kabinet een akkoord bereikt met de sociale partners betekent dat er een hele grote stap gezet wordt in het veiligstellen van de pensioenvoorzieningen in Nederland de komende jaren."

In het ideale geval, hoe zou u het ontslagrecht aanpakken?

"De kern is dat dat mensen het maximale uit zichzelf moeten halen, dat is goed voor iedereen en de samenleving. Als mensen te lang ergens blijven zitten, komen ze in een sleur. Dan hebben we niet zoveel aan een hogere pensioenleeftijd, want dan moeten we misschien wel twee jaar langer uitkeringen betalen."

"Het is belangrijk om iedereen en met name jongeren ervan te overtuigen dat variatie en afwisseling in hun werk zeer belangrijk is. Als we daar nou mee beginnen, hebben we de arbeidsmarkt een geweldige dienst bewezen."

En dan laten we het ontslagrecht voorlopig gewoon nog even zitten.

"Daar hebben we de afspraak over: deze periode niet, daarna weer wel. Ik denk er wel over na, maar ga nu niet zeggen wat ik wil."

Praat u er ook over met Pechtold? Hij was destijds, 30 oktober, erg blij met uw handreiking.

"Pechtold is altijd alleen blij met handreikingen zijn richting uit. Ik heb nog geen enkele handreiking richting het kabinet gezien om echt de overheidsfinanciën te saneren."

"Ik zou wel eens willen zien dat hij en D66 niet alleen maar roept wat er zou moeten, maar ook eens het lef heeft om door te bijten. D66 heeft tot nu toe alle kroonjuwelen losgelaten die ze hadden."

"Nu hechten ze veel belang aan de hervormingsvoorstellen. Als ze niet bereid zijn om daadwerkelijk met compromissen te komen, zoals op de sanering van de overheidsfinanciën, dan zullen ook deze kroonjuwelen in het museum moeten worden bijgezet. Op ieder voorstel roepen ze nee en staan ze vooraan bij de demonstraties. Zo moet het dus niet."