De huidige fractieleider van de VVD Stef Blok is wars van prikkelende oneliners en 'reactieve politiek'. “Politiek is aangeven aan de kiezer welke oplossing je hebt voor hun problemen. Dat is heel wat anders dan reageren op allerlei incidenten of op wat andere partijen doen.”

U geldt als een van de belangrijkste partijstrategen die de VVD de verkiezingswinst hebben bezorgd. Wat is achteraf een goede beslissing geweest in de campagne?

"Concentreer je op je eigen boodschap. Toen wij ons zijn gaan concentreren op onze oplossing voor de economische crisis, veiligheid en integratie, herkende de kiezer dat en is het gaan lopen."

Was de koers daarvoor te reactief?

"We probeerden te veel onderwerpen bij de kop te nemen waardoor het beeld onduidelijk was en kiezers niet wisten waar de VVD voor stond."

Heeft u daarvan een voorbeeld?

"Hoe we met het onderwerp GroenRechts zijn omgegaan. Dat hadden we zelf nog niet goed uitgewerkt. Maar de pers begon er aan te peuteren en daardoor ontstond er een verwarrend beeld dat de VVD met iets bezig was zonder dat duidelijk was wat het was."

Is er ook niet te veel gereageerd op personen? Rutte heeft bijvoorbeeld geprobeerd Wilders wind uit de zeilen te nemen door ook harde uitspraken te doen over integratie en immigratie.

"Er zijn toen twee dingen gebeurd. Er is over te veel onderwerpen wat geroepen en daarnaast was er te veel gedoe over personen. De periode na de affaire Wilders kenmerkte zich door gedoe, zoals de strijd tussen Mark Rutte en Rita Verdonk. Dat is natuurlijk de andere les:
zorg dat je je partij op orde hebt."

Waar bent u het meest trots op als u kijkt naar het regeerakkoord?

"Dat we de overheid echt kleiner maken. Er wordt al 30 jaar in Nederland gesproken over minder ministeries, maar er kwamen er alleen maar bij. Voor het eerst hebben we nu echt ministeries samengevoegd. Op het moment dat de overheid krap bij kas zit, vind ik dat een hele logische keuze. Eerst snijden in het vet en niet de lasten maar weer eindeloos verhogen."

Lukt dat in vier jaar?

"Dat moet, we hebben onze handtekening gezet voor een pakket bezuinigingen. Het is lastig en van meerdere kanten worden er vraagtekens bij gezet. Het moet lukken, want het is nodig in
Nederland."

U spreekt vooraanstaande economen tegen die zeggen dat de 18 miljard bezuinigingen niet zullen worden gehaald door te wijzen op de lange termijn effecten van bepaalde bezuinigingen. Heeft u daarvan een voorbeeld?

"De aanrechtsubsidie schaffen we heel geleidelijk af, dus over een langere periode dan 4 jaar, omdat we mensen de kans willen bieden aan het werk te gaan of eerst een opleiding af te maken. Een ander voorbeeld is de aow-maatregel, die in 2020 pas van kracht wordt. Vandaar dat je op langere termijn grotere bedragen dan die 18 miljard in zult boeken."

Wat vindt u ervan dat de PVV niet hoger wil gaan dan 66?

"Wij wilden het liefst naar 67 en ieder jaar een stap van 2 maanden nemen. Dat je dan in het midden uitkomt, vind ik heel goed verdedigbaar. In de wet wordt nu de verhoging naar 66 jaar vastgelegd. Dat geeft ook ruimte aan de pensioenfondsen."

Wanneer moet de pensioenleeftijd naar 67 jaar?

"Dat is nou typisch een onderwerp waar we kunnen gaan kijken of daar een meerderheid bij de andere partijen in de Kamer voor te vinden is. Het zou goed kunnen dat we steun zoeken bij PvdA en D66. Dan zou die tweede stap zonder steun van de PVV plaatsvinden."

De oppositie had nogal wat kritiek op uw rol in de Kamer bij het debat over het regeerakkoord. U zou zich opstellen als 'bad cop' en Rutte als 'good cop'. Hoe zou u uw politieke stijl omschrijven?

"Heel erg op de inhoud gericht. Ik heb de afgelopen jaren vaak in nota's en artikelen aangegeven hoe ik vond hoe bepaalde problemen aangepakt zouden moeten worden, zoals het beperken van de de uitkering voor mensen die maar heel kort in Nederland zijn. Op die manier wil ik ook verder gaan. Uitgewerkte oplossingen voor concrete problemen."

U wordt ook wel saai genoemd.

"Als dat het label is wat hoort bij inhoudelijke politiek bedrijven, kan ik daar prima mee leven."

Bolkestein benoemde de problemen rondom de integratie. Is er een vraagstuk dat u tot speerpunt wilt maken?

"Mensen komen moeilijk aan de bak als ze rond hun vijftigste worden ontslagen. In het regeerakkoord staat dat we regelingen in de cao's die oudere werknemers duur of onaantrekkelijk maken, niet meer algemeen gaan opleggen. Maar dat is niet genoeg. Het is bijvoorbeeld erg moeilijk om snel omgeschoold te worden naar een ander vak."

Maar dat is slechts theorie. Het gaat toch vooral om een mentaliteitsverandering bij werkgevers. Hoe wilt u die bewerkstelligen?

"De overheid moet het goede voorbeeld geven. Waarom plaatsen we geen personeelsadvertentie voor een wijkagent van 50 of een leraar van 64. Mensen met ervaring in een andere bedrijfstak kunnen – wanneer je goede omscholingstrajecten hebt die niet nodeloos lang duren – prima aan een tweede of derde carriere beginnen."